Кіріспе

Көне үнді вегетариандық аскет-философтары
Көне үнді философтары

Гимнософистер (γυμνοσοφισταί, gymnosophistaí, яғни "жалаңаш философтар" немесе "жалаңаш даналар" (грекше γυμνός gymnós "жалаңаш" және σοφία sophía "дәуір")) – гректердің кейбір көне үнді философтарына берген атауы. Олар тағам мен киімді ойдың тазалығына зиян келтіретін нәрсе деп қарап, аскетизмді ұстанған. Көптеген грек авторлары олардың вегетариандық екенін айтқан. Жоғарғы Египетте Аполлоний Тианский оларды эфиопиялық гимнософистер деп атаған. Грек әдебиетінде олар парсылық магилермен, Ассирия және Вавилон халдейлерімен, келттердің друидтарымен және Египеттің жұбыларымен байланысты айтылады. Кейбір дереккөздерде Ликург, Пифагор және Демокрит сияқты белгілі тұлғалар олармен кездескен болуы мүмкін делінеді. Оларды Филон, Лукиан, Александриялық Климент, Филострат және Эмесалық Гелиодор сияқты авторлар еске алған. Осы хабарламалар циниктер мен христиан аскеттеріне үлгі болып қызмет еткен деп саналады. Көптеген авторлар Александр Македонскийдің сұрақтары мен гимнософистердің жауаптарын талқылаған.

Үндістандық

Гректер б.з.д. 3 ғасырында ежелгі Үндістанның Таксила қаласында кездескен гимнасофистердің философиялық, діни және тайпалық өзіндігі ежелгі грек әдебиетінде сақталмаған, осының салдарынан қазіргі заманда көптеген болжамдар туындады. Төменде бір-бірінсіз байланыссыз емес мүмкіндіктер ұсынылған.

Брахман

Хиндуизм дініне жататын брахмандардың кейбір тобы жалаңаш жүріп, орманды мекендеп, аскетизммен айналысып, бас шаштарын қырқып, тек жеміс-жидек пен сүт ішіп, медитация жасаған.

Ажывика

Аживика киімсіз жүрді. Олардың антиномиялық этикасы Пирроның гимнософистермен кездесуінен Грекияға әкелгенімен үндеседі.

Брахмандар

Брахмандар немесе Брахмандар, Веда дінінің брахмандарымен теңестірілетін, киім кимеген. Порфирийдің мәлімдемесіне сәйкес, олар Веда брахмандары сияқты сүт және жемістермен күн көріпті.

Дигамбара

Джайни Дигамбаралар жалаңаяқ жүріп, зорлық-зомбылыққа қарсы уағыз айтты және гимнософисттер деп белгілі болды.

Нага саду

Нага садхулары ("жалаңаш қасиеттілер") кейбір қазіргі жазушылар оларды гимнасофистермен салыстырған: олар тарихи тұрғыдан қару-жарақ алып жүреді және өз аххараларында дамытылатын жекпе-жек өнерін үйренеді. Олар тек қаруларын алып жүреді, қалғанынан толығымен жалаңаш болады. Нага садхулары көбінесе үнді гимнасофистері деп аталады. Олардың көпшілігі Шиваға табынады және Тришула, қылыштар, тіпті басқа да қару-жарақтармен жүреді. Олар өз дінін қорғау үшін қаруға қолдануымен белгілі болды.

Шрамандар

Ежелгі Шрамандар, оларға Джайнизмнің Дигамбара сектасының монахтары мен будда дінінің священниктері кірген, зерттеушілер тарапынан гимназофистер деп танылды.

Эфиопиялық

Жоғарғы Мысырдағы жалаңаш философтар мектебіне неопифагор философы Тианалық Аполлоний (шамамен 15 – 100 жж.) сапар шекті, ол оларды эфиопиялық гимнасофистер деп атады. Аполлоний Мысырға келгенге дейін Үндістан гимнасофистерімен танысқан болатын және эфиопиялық гимнасофистерді олармен жиі салыстырды. Ол оларды үндістерден шыққан деп санайтын. Олар шатыр немесе үй салмай, тек келушілерге арналған паналарын ғана ұстады. Олар киім кимейтін, сондықтан өздерін олимпиадалық спортшылармен теңестірді. Олар онымен вегетариандық тағамын бөлісті.