Кіріспе

Автономды мекеменің бақылаушысы

Англия және Уэльстің заңдары мен тарихында "қонақ" – автономды діни немесе қайырымдылық мекеменің бақылаушысы, көбінесе құрылтайшының садақасын мәңгілік тарату үшін құрылған қайырымдылық ұйым. Ол осы мекеменің ішкі істеріне араласу құқығына ие. Мұндай "қонақтар" көбінесе соборлар, шіркеулер, мектептер, колледждер, университеттер және ауруханалар болып табылады. Көптеген "қонақтар" өздерінің лауазымы бойынша – британ монархы, Кентербери архиепископы, Лорд-канцлер, Кеңес президенті, Лорд-бас судья немесе белгілі бір діни округтың епископы болып қызмет етеді. Басқалары ұйымның құрылысына сәйкес түрлі жолдармен тағайындалуы мүмкін. Епископтар әдетте өздерінің соборларына "қонақ" болып табылады. Монарх әдетте өзінің "қонақ" функцияларын Лорд-канцлерге жүктейді. 19 ғасырда Оксфорд және Кембридж университеттерінің реформасы кезінде Парламент университеттерге сапарлап, университет және колледж жарғыларын тексеруге және реформалауға бұйрық берді. Бұл лауазымның рәсімдік элементтері бар, сонымен қатар мекеме өз жарғысы мен ережелері бойынша өкілеттіктеріне күмәндаған жағдайда "қонақтан" кеңес сұрауы мүмкін. Алайда, "қонақтың" ең маңызды функциясы академиялық мекемелерде болды, онда ол мекеме мен оның мүшелері арасында туындаған дауларды шешуге міндетті. Академиялық колледждердің жарғыларынан ауытқу туралы шағымдарды соттардың емес, "қонақтың" қарауы керек екендігі 1694 жылғы Филипс против Бьюри ісінде расталды, онда Лордтар палатасы Корольдің сот алқасының шешімін жоққа шығарды. 2004 жылғы Жоғары білім туралы заң ағылшын және Уэльс университеттеріндегі студенттердің шағымдарын қарау құзыретін Тәуелсіз төреші кеңсесіне берді.

Англия мен Уэльстен тыс жерлерде

Бұл лауазым Англия мен Уэльстің үлгісін қабылдаған басқа елдердегі университеттерде де болған (Шотландияда мұндай кеңсе жоқ), алайда көптеген елдерде шағымдар бойынша сыртқы сапаршының (келушінің) функциясы басқа органдарға жүктелді.

Ирландия

Ирландияда 1997 жылғы Университеттер заңы визитшінің тағайындалуын, функцияларын және жауапкершілігін қайта қарастырады. Егер университетте визитші болмаса, үкімет визитшіні тағайындай алады, және ол міндетті түрде Жоғарғы соттың қазіргі немесе зейнеткер судьясы немесе Жоғарғы соттың зейнеткер судьясы болуы тиіс.

Фиджи

Фиджидегі Апелляциялық сот Muma v USP ісінде, егер тағайындалмаса, ел президенті Королева құрған университеттің қамқоршысы болып табылады деп шешім шығарды, себебі Фиджи кейіннен республика болған.

Австралия

Викторияның губернаторы Викторияның барлық университеттеріне қонақ болып табылады, бірақ оның міндеттері тек рәсімдік сипатта ғана. Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы статутқа сәйкес Маккуори университетінің, Сидней грамматикалық мектебінің және Сидней университетінің қонағы болып табылады. Губернатор 1989 жылғы Вуллонгонг университеті туралы заң бойынша Вуллонгонг университетінің де қонағы болып табылады. Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы қонақ ретінде тек рәсімдік міндеттерін ғана атқара алады; бұл сол заңмен бекітілген.

Канада

Принц Филипп, Эдинбург герцогы, Канада корольдық отбасының мүшесі ретінде 1955 жылдан 2021 жылы қайтыс болғанға дейін Үстіңгі Канада колледжінің қамқоршысы болды. Бұрын, 1919-1936 жылдар аралығында Уэльс ханзадасы Эдуард осы мектептің қамқоршысы қызметін атқарды. Сол сияқты, Онтарионың вице-губернаторы Лондондағы Батыс Онтарио университетінің қамқоршысы, ал Ньюфаундленд және Лабрадор губернаторы Ньюфаундленд Мемориал университетінің қамқоршысы болып табылады. Монреаль архиепископы Квебек провинциясының Ленноксвилл қаласындағы Епископ университетінің қамқоршысы, ал Хьюрон архиепископы Онтарио провинциясының Ватерлоо қаласындағы Рениссон университетінің колледжінің қамқоршысы болып қызмет етеді.

Үндістан

Үндістанда Үндістан Президенті, мысалы, Үндістан технологиялық институттары сияқты 126 орталық үкіметтік институттың басшысы болып табылады.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында қонақтарды қабылдау кеңсесі бастапқыда кейбір колледждер мен басқа да мекемелерде пайда болғаннан кейін, сенімгерлер кеңсесіне эволюциялады. Көбінесе отарлық дәуірде негізделген кейбір колледждер мен университеттер, қонақтар кеңесімен басқарылады, оны әдетте ректор (регенттер немесе сенімгерлер сияқты емес) басқарады. Мысалдарға Уильям және Мэри колледжі және Вирджиния университеті жатады.

Нигерия

Нигерияда мемлекеттік қаржыландырылатын жоғары оқу орнына келген қонақ – үкіметтегі ең жоғары дәрежелі өкіл болып саналады. Әдетте, бұл федералдық қаржыландырылатын университеттерде президент, ал штаттық қаржыландырылатын университеттерде әкімші болады.

Әдебиетте

Джилл Патон Уолш жазған Лорд Питер Уимси детектив романдарының жалғасы "Кейінгі ғалым" шығармасында Лорд Питер (қазір Денвер герцогы) Оксфордтағы құрамындағы Сент-Северин колледжіне қонақ ретінде келеді, ал бұл колледж сюжеттің орталық бөлігі болып табылады.