Қатысушы бақылау – сапалы зерттеулерде қолданылатын әдіс. Антропология, социология, география сияқты ғылымдарда кең таралған. Мәдени ортаны зерттеуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антропологиядағы әдіс
Method in anthropology
Қатысушы бақылау – тәжірибелі ғалымдар әдетте сапалық зерттеулер мен этнографияда қолданатын деректерді жинау әдістерінің бір түрі. Бұл әдістеме көптеген ғылым салаларында қолданылады, әсіресе антропологияда (оның ішінде мәдени антропология және этнология), социологияда (оның ішінде мәдениеттің социологиясы және мәдени криминология), коммуникацияны зерттеуде, адам географиясы мен әлеуметтік психологияда. Оның мақсаты – белгілі бір топпен (мысалы, діни, кәсіби, жастар тобы немесе нақты бір қауымдастық) және олардың амалдарымен, олардың мәдени ортасындағы адамдармен тығыз байланыс арқылы, әдетте ұзақ уақыт бойы, жақын танысу. "Қатысушы бақылау" терминін алғаш рет 1924 жылы Джон Дьюи мен даниялық педагог-философ Н. Ф. С. Грунтвигтің ықпалында болған, ересектер білімін зерттеудегі американдық пионер Эдуард С. Линдеман (1885-1953) өзінің "Әлеуметтік ашу: функционалдық топтарды зерттеуге қатысты тәсіл" атты кітабында қолданды. Дегенмен, бұл әдіс одан бұрын пайда болған және Еуропа мен Американың ғылыми экспедицияларымен байланысты далалық зерттеулерде қолданылған. 1800 жылы осы әдістің алғашқы қолданушыларының бірі Жозеф Мари, барон де Жерандо былай деді: "Индейлерді танудың ең бірінші жолы – олардың бірі сияқты болу; ал олардың тілін үйренгенде ғана біз олардың азаматына айналамыз". Кейіннен бұл әдісті Ұлыбританияда Бронислав Малиновский және оның шәкірттері, АҚШ-та Франц Боас шәкірттері, ал кейінгі қалалық зерттеулерде Чикаго социология мектебінің шәкірттері танымал етті.
Participant observation is one type of data collection method by practitioner scholars typically used in qualitative research and ethnography. This type of methodology is employed in many disciplines, particularly anthropology (incl. cultural anthropology and ethnology), sociology (incl. sociology of culture and cultural criminology), communication studies, human geography, and social psychology. Its aim is to gain a close and intimate familiarity with a given group of individuals (such as a religious, occupational, youth group, or a particular community) and their practices through an intensive involvement with people in their cultural environment, usually over an extended period of time. The concept "participant observation" was first coined in 1924 by Eduard C. Lindeman (1885 1953), an American pioneer in adult education influenced by John Dewey and Danish educator philosopher N. F. S. Grundtvig, in his book "Social Discovery: An Approach to the Study of Functional Groups." The method, however, originated earlier and was applied in the field research linked to European and American voyages of scientific exploration. In 1800 one of precursors of the method, Joseph Marie, baron de Gérando, said that: "The first way to get to know the Indians is to become like one of them; and it is by learning their language that we will become their fellow citizens." Later, the method would be popularized by Bronisław Malinowski and his students in Britain; the students of Franz Boas in the United States; and, in the later urban research, the students of the Chicago school of sociology.
Тарих және дамуы
Қатысушы бақылауды Фрэнк Хамильтон Кушинг Зуни халқының зерттеуінде кеңінен қолданды, он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысында. Бұл тәсіл жиырмасыншы ғасырдың басында Бронислав Малиновский (1929), Э. Эванс Притчард (1940) және Маргарет Мид (1928) сияқты ғалымдар арқылы Батыс емес қоғамдарды зерттеуде жалғасты. Бұл практика антропологтардың этнографиялық зерттеулерінде басты тәсілге айналды және мәдениет туралы білім алу үшін жергілікті ақпарат берушілермен жеке қарым-қатынастарды дамытуға негізделді, бұл топтың әлеуметтік өмірін бақылау және оған қатысуды қамтиды. Зерттеген мәдениеттерімен бірге өмір сүру арқылы зерттеушілер олардың өмірі туралы бірінші қолдан мәліметтер жинап, жаңа көзқарастарға ие болды. Осы зерттеу әдісі Батыс қоғамындағы топтарға да қолданылды және әсіресе субмәдениеттерді немесе күшті өзіндік санаға ие топтарды зерттеуде табысты болды, мұнда бақылаушы зерттелетін адамдардың өміріне тек қатысу арқылы ғана толыққанды қол жеткізе алады. Гренвилл Гудвиннің Батыс апачиларымен қатысушы бақылаушы ретінде өткізген он жылдық еңбегінің одан кейін жариялануы оны этнология саласындағы көрнекті тұлға ретінде бекітті. 1980 жылдардан бастап кейбір антропологтар мен басқа әлеуметтік ғалымдар қатысушы бақылаудың басқа адамдардың санасына шынайы түсінік бере алатынына күмән келтірді. Сонымен қатар, Глассер мен Штраус (1967) бастаған негізделген теория деп аталатын формалды сапалық зерттеу бағдарламасы американдық социологияда және қоғамдық денсаулық сияқты туыс салаларда кеңінен қолданыла бастады. Осы сынға жауап ретінде кейбір этнографтар өз әдістерін жетілдіріп, оларды формалды гипотезаларды тексеруге және қайталауға ыңғайлырақ етті немесе олардың түсіндірулерін мұқият қарастырылған эпистемология шеңберінде ұйымдастырды. Салаға кіру мәселелері жекелеген зерттеу саласына айналды. Клиффорд Герцтің танымал эссесі
Participant observation was used extensively by Frank Hamilton Cushing in his study of the Zuni people in the latter half of the nineteenth century. This would be followed in the early twentieth century by studies of non Western societies through such people as Bronisław Malinowski (1929), E. E. Evans Pritchard (1940), and Margaret Mead (1928). The practice emerged as the principal approach to ethnographic research by anthropologists and relied on the cultivation of personal relationships with local informants as a way of learning about a culture, involving both observing and participating in the social life of a group. By living with the cultures they studied, researchers were able to formulate first hand accounts of their lives and gain novel insights. This same method of study has also been applied to groups within Western society and is especially successful in the study of sub cultures or groups sharing a strong sense of identity, where only by taking part may the observer truly get access to the lives of those being studied. The postmortem publication of Grenville Goodwin's decade of work as a participant observer with the Western Apache established him as a prominent figure in the field of ethnology. Since the 1980s, some anthropologists and other social scientists have questioned the degree to which participant observation can give veridical insight into the minds of other people. At the same time, a more formalized qualitative research program known as grounded theory, initiated by Glaser and Strauss (1967), began gaining currency within American sociology and related fields such as public health. In response to these challenges, some ethnographers have refined their methods, either making them more amenable to formal hypothesis testing and replicability or framing their interpretations within a more carefully considered epistemology. Issues with entry into the field have evolved into a separate subfield. Clifford Geertz's famous essay
Зерттеушілердің қатысуының әсері
Зерттеушінің өрісте болуы қатысушылардың мінез-құлқына әсер ете алады, бұл қатысушылардың бақылаушы болмағандағыдай әрекет етуіне алып келуі мүмкін (қараңыз: бақылаушының күту әсері). Осы сапалық зерттеу әдісін қолданатын зерттеушілер қатысушылардың басқаша әрекет етуі немесе зерттеушінің не зерттейтінін ойлайтынына сәйкес сыртқы көрініс жасауы мүмкін екенін ескеруі керек. Ричард Фенноның пікірінше, қатысушыларды бақылаудағы бір мәселе – «жергілікті болып қалу» қаупі, яғни зерттеуші қатысушының ортасына соншалықты сіңіп кетеді де, ғылыми объективтілігін жоғалтады. Немесе біздің зерттеу нәтижелеріміздің шындыққа сай екендігіне сенімділік, ал көшірілу сыртқы жарамдылыққа ұқсас, яғни зерттеу нәтижелерін әртүрлі топтарға, әдістерге және жағдайларға тарату мүмкіндігі. «Бақылау» немесе «көре білу» қатысуы антропологтар мен әлеуметтанушылар тарапынан жыныстық азшылықтардың субмәдениеттеріндегі далалық жұмысты сипаттау үшін де қолданылды, олар өзі лесбиянка, гей, бисексуал немесе трансгендер болып табылады, сондай-ақ саяси белсенділер мен наразылық акцияларында да. Осы сөздердің әртүрлі қолданылуы зерттеушінің зерттеліп отырған қоғамдық топқа/субмәдениетке толық немесе ішінара мүшелігінің қоғамдық топқа әртүрлі жолмен қол жеткізуге мүмкіндік беретінін және толық сырттан қарағаннан өзгеше пікір қалыптастыратынын көрсетуге бағытталған. Бұл Лила Абу Лугод сияқты антропологтардың «жартылай антропология» туралы ойларына немесе екі мәдениетті антропологтардың олар ішінара жататын мәдениет бойынша жүргізген далалық жұмыстарына ұқсас.
The presence of the researcher in the field may influence the participants' behavior, causing the participants to behave differently than they would without the presence of the observer (see:observer expectancy effect). Researchers engaging in this type of qualitative research method must be aware that participants may act differently or put up a facade that is in accordance to what they believe the researcher is studying. According to Richard Fenno, one problem in participant observation is the risk of "going native", by which he means that the researcher becomes so immersed in the world of the participant that the researcher loses scholarly objectivity. or the knowledge that our findings are representative of reality, and transferability is similar to external validity or the extent to which the findings can be generalized across different populations, methods, and settings. "Observing" or "observant" participation has also been used to describe fieldwork in sexual minority subcultures by anthropologists and sociologists who are themselves lesbian, gay, bisexual, or transgender, as well as amongst political activists and in protest events. The different phrasing is meant to highlight the way in which their partial or full membership in the community/subculture that they are researching both allows a different sort of access to the community and also shapes their perceptions in ways different from a full outsider. This is similar to considerations by anthropologists such as Lila Abu Lughod on "halfie anthropology", or fieldwork by bicultural anthropologists on a culture to which they partially belong.
Этикалық мәселелер
Кез келген адамдарға қатысты зерттеулерде, зерттеуші зерттеу нысандарымен жұмыс істейтін адамдар этикалық шекараны бұзбауын қамтамасыз етуі керек. Зерттеуші зерттеу басталмас бұрын нақты шекараларды белгілеп, егер қандай да бір мәселе этикалық мінез-құлық шегінен шығып кетсе, оған қатысты нұсқаулар болуы тиіс. Мұндай мәселелердің бірі – зерттеушінің заңсыз қызметтер болуы мүмкін халықты зерттеуі немесе кәмелетке толмаған балалармен жұмыс істеуі. Американдық антропологиялық қауымдастық (AAA) және Американдық әлеуметтану қауымдастығы (ASA) зерттеулерді жүргізу ережелеріне қатысты толық мәлімдемелерге ие. AAA осы практиканы басшылыққа алу үшін этика кодексін әзірледі.
As with any form of research dealing with human subjects, the researcher must ensure the ethical boundaries are never crossed by those conducting the subjects of study. The researcher must have clearly established boundaries before the onset of the study, and have guidelines in place should any issues cross the line of ethical behavior. One of the issues would be if the researcher is studying a population where illegal activities may occur or when working with minor children. The American Anthropological Association (AAA) and American Sociological Association (ASA) both have comprehensive statements concerning the code of conduct for research. The AAA has developed a code of ethics to guide this practice.