Мексикалық халық музыкасы: Мариachi ансамблі

Кіріспе

Мексиканың халық музыкасы

Мариачи (/US/,/m//ɑːr//i/'/ɑː//tʃ//i/, /UK/,/m//ær// /, maˈɾjatʃi) – әдетте ранчера орындайтын музыканттар ансамблі. Бұл Мексиканың аймақтық музыкасы, тарихы кем дегенде 18 ғасырға дейін барып жетеді және Мексиканың батыс аймақтарындағы ауылдық жерлерде уақыт өте келе дамып келген. Қазіргі мариачи тобы әдетте сегіз скрипка, екі труба және кем дегенде бір гитарадан тұрады, соның ішінде жоғары тембрлі виуэла және гитаррон деп аталатын акустикалық бас-гитара бар. Барлық музыканттар кезекпен жетекші партияны орындап, қосымша вокалмен жұмыс жасайды. 19-шы және 20-шы ғасырларда ауылдық аймақтардан Гвадалахараға көші-қон жасаумен қатар, Мексика үкіметінің ұлттық мәдениетті насихаттауының нәтижесінде мариачи ерекше мексикалық музыка түрі ретінде танылды. Музыканың өзгерістеріне басқа музыка жанрларының, мысалы, полькалар мен вальстердің ықпалы, трубалардың қосылуы және мариачи музыканттарының шарро киімдерін киюі кіреді. Музыкалық стиль 20-шы ғасырдың бірінші жартысында ұлттық деңгейде танымалдылыққа ие бола бастады, президент сайлауларында және 1920 жылдардағы радиода насихатталды. 2011 жылы ЮНЕСКО мариачиді материалдық емес мәдени мұра ретінде таныды, осы арқылы оны қорғалатын мұра элементі ретінде сақтауға үміттенді. Бұл мәдениеттің осы санаттағы Мексика тізіміне енген алтыншы жазба болды. Мариачимен орындалатын ән түрлеріне ранчералар, корридолар, кумбиялар, болеролар, балладалар, сонес, уапанголар, жарабелер, данзондар, жорополар, пасодобльдер, марштар, полькалар, вальстер және чотис жатады. Ән мәтіндерінің көп бөлігі еркекшілдік, махаббат, адалдық, өлім, саясат, революциялық батырлар және ауыл өмірі туралы айтады.

Атауы

Сөздің шығу тегі даулы, бірақ басты теориялар оны терең тамырларға байланыстырады. Бірі, би алаңы жасау үшін қолданылған ағаштың атынан шыққан дейді. Тағы бірі, мариачи атауы пилла немесе сиримо деп аталатын жергілікті ағаштан шыққан, ал үшіншісі, бұл атау Мария Х (Мари Аче деп айтылады) деген жергілікті бейнеден келген дейді. Ең алыс табылған құжаттар – 1832 және 1850 жылдар аралығындағы Мариячи ранчосы көрсетілген 100-ден астам крещение, жерлеу және неке туралы куәліктер. Ол Наярит штатындағы Сантьяго өзенінің жанында орналасқан. Бір кезде мариачи сөзінің француз тілінен, яғни mariage ("неке") сөзінен шыққан деген пікір болған, бұл 1860 жылдардағы Мексикаға француз интервенциясымен байланыстырылған, музыканың үйлену тойларында пайда болуына қатысты. Бұл түсінік пластинкалар мен туристік буклеттерде жиі кездесетін, бірақ сөздің осы шабуылдан бұрын қолданылғанын көрсететін құжаттар табылып, осы пікір жоққа шығарылды: 1981 жылы шіркеу архивінен католик священнігі Косме Санта Ананың архиепископқа жазған хаты табылды, онда ол "мариачилердің" шуы, ішімдік ішуі және құмар ойындарына шағымданады, ал хат 1852 жылғы, француз оккупациясынан бұрынғы кезеңде жазылған. Ең ежелгі ән – "La Negra". Қазіргі заманғы мариачи музыкасы осы сонда стилінен дамыды, ал мариачи сонда халискенсеге балама атау ретінде қолданылады. Алғашқы мариачи орындаушылары бүгінгідей болған жоқ, олар тек гитара мен арфа сияқты струналы аспаптарда ойнайтын және қарапайым шаруа киімдерін киетін: ақ шалбар және уараче сандалдары бар көйлек. Көптеген аңыздар қазіргі мариачидің шығу тегін Кокула, Халиско қаласына байланыстырады. Чарро киімі 1884 жылы Карло Курти ұйымдастырған ұлттық Orquestra Típica Mexicana ("Мексикалық типтік оркестр") құрамында да қолданылды, ол Мексика президенті Порфирио Диасқа ұлттық рухтағы қойылымдардың бөлігі ретінде АҚШ және Мексиканы аралап шықты. Куртидің Orquestra Típica Mexicana оркестрі "мариачи тобының алдасты" деп аталды. Чарро киімі ковбойлар киімінен үлкен әсер алған, онда символикалық сомбреро, тығыз шалбар, безендірілген жеңдері бар көйлектер және барлық бөліктеріне күрделі тігістер мен әшекейлер салынған жакеттер бар. Мексика революциясынан кейін көптеген поместьелер жұмысшыларын, соның ішінде мариачилерді де босатуға мәжбүр болды. Топтар ақыға ойнап, саяхаттап жүрді, бұл оларды репертуарларына вальстер мен полькаларды қоса алғанда, басқа музыканы қосуға мәжбүр етті. Сондай-ақ, олар қоғамдық орындарда ойнауға міндетті болды. XIX ғасырдың соңынан 1930 жылдарға дейін мариачи топтары жартылай кәсіби болды.

The origin of the word is disputed, but prominent theories attribute it to deep roots. One states that it comes from the name of the wood used to make the dance platform. Another states that mariachi comes from the indigenous name of a tree called pilla or cirimo; yet another states that it came from an image locally called María H (pronounced Mari Ache). The most distant reference documented are more than 100 certificates of baptisms, burials and marriages in which the Mariachi ranch appears, between 1832 and 1850. It was located near the river Santiago, in Nayarit. The word mariachi was once thought to have derived from the French word mariage ("marriage"), dating from the French intervention in Mexico in the 1860s, related to the music's appearance at weddings. This was a common explanation on record jackets and travel brochures but was disproven with the appearance of documents that showed that the word existed before this invasion:
in 1981, a letter written by Catholic priest Cosme Santa Ana to the archbishop was discovered in the archives of a church, where he complains about the noise as well as the drinking and gambling antics of the "mariachis" and dated in 1852, long before the French occupation. is "La Negra". Modern mariachi music developed from this son style, with mariachi as an alternative name for son jalisciense. Early mariachi players did not look like those of today; they played only string instruments such as guitars and harps and dressed in typical peasant clothing: white pants and shirts with huarache sandals. Most legends put the origin of the modern mariachi in the town of Cocula, Jalisco. The traje de charro outfit was also used in the national Orquestra Típica Mexicana ("Mexican Typical Orchestra"), organized in 1884 by Carlo Curti, and touring the United States and Mexico as part of a presentation of nationalism for the Mexican president Porfirio Diaz. Curti's Orquestra Típica Mexicana has been called the "predecessor of the mariachi bands". Traje de charro is heavily inspired by cowboys and features very symbolic sombreros, tight fitting pants, ruffled shirts, and jackets with heavy embroidery and embellishments throughout all the pieces. After the Mexican Revolution, many haciendas had to let workers go, including mariachis. Groups began to wander and play for a fee, which obliged them to incorporate other music into their repertoires, including waltzes and polkas. It also required them to play in public venues. From the late 19th century to the 1930s, mariachi groups were semi professional.

Қазіргі заманғы дамуы

Мариачи музыкасының және оның көркемдік бейнесінің жалпы түсінігі 20-шы ғасырда қалыптасты, себебі музыка аймақтық ауылдық халық музыкасынан Мексиканың символына айналған қалалық құбылысқа айналды. Осы мариачи музыканттары алаңдар мен мейрамханаларда өнер көрсету сияқты жаңа тәжірибелерді дамытты. Дегенмен, олар серенадалар мен маңызды отбасылық шараларда өнер көрсету сияқты дәстүрлі орындарында да сақталды. Осы кезеңде Мексика үкіметі Мексика революциясынан кейін біртұтас мексикалық ұлттық сананы қалыптастыру мақсатында мәдениетті насихаттауға белсенді түрде араласты. Осы күш-жігердің бірі – мариачиді радио және дыбыс жазбалары арқылы, содан кейін фильмдер арқылы халықаралық деңгейде мексикалықтардың символы ретінде ілгерілету болды. Мексика 1920 жылдары XEB және XEW сияқты жалпыұлттық радио тарату желісін құрды, ол мариачи музыкасын әлеуметтік шаралар үшін емес, бұқаралық ақпарат құралы ретінде таратуды бастады. Дыбыс жазу технологиясының пайда болуымен байланысты бұл музыка өзгерістерге ұшырады. Мысалы, көптеген сон халисенсе әндері сол кездегі стандартты 78 айналымдық пластинканың үш жарым минутынан ұзақ болды, сондықтан әндерді қысқартуға тура келді. Сонымен қатар, джаз бен кубалық музыканың танымалдылығы мариачи құрамына мүйізді аспапты енгізді, скрипкалар екінші орынға түсіп, кейде арфа толығымен алмастырылды. Мексика қаласында мариачи музыкасының орталығы Гарибальди алаңы болып табылады. Мариачи музыканттары алаңға жұмыс іздеу үшін жиналады, келушілерге жеке әндер орындайды және тойлар мен крещение сияқты шараларға шақырылады. Олар тіпті алаң алдындағы Еже Орталық көшесінде де көліктерді тоқтатып, өнер көрсетуге шақырады. 2010 жылы үкімет алаңды туристерге ыңғайлы ету үшін жаңа төсеніш, бақтар, полиция, қауіпсіздік камералары, боялған фасадтар және мариачи мен текилаға арналған музей салып жаңартып берді. Мексика қаласында мариачиді телефон немесе интернет арқылы жалдауға болады, бірақ көптеген адамдар алаңға келіп, музыканттарды тыңдап, бағасымен келісуді жөн көреді. Алаңда жұмыс істеу үшін шамамен 2500 мариачи кәсіподақ билетіне ие, бірақ көлемді демалыс күндері 4000-ге дейін музыкант жұмыс істей алады. Көптеген әндер мачизм, махаббат, адалдық, өлім, саясат, революциялық батырлар және тіпті жанрдың ауылдық халық музыкасынан бастау алған жануарлар мен ауыл өмірі туралы айтады. Ең танымал әндердің бірі – "La Cucaracha" ("Тарақан").

The common perception of the music and look of mariachi developed in the 20th century, as the music was transformed from a regional rural folk music to an urban phenomenon that came to represent Mexico. These mariachi musicians developed new practices, such as performances in plazas and restaurants. However, it also continued its more traditional venues such as serenades, and performances at major family events. During this time, the Mexican government was heavily involved in cultural promotion as a way to create a unified Mexican identity after the end of the Mexican Revolution. One of these efforts was the promotion of mariachi as an international symbol of Mexican identity, first with radio and sound recordings and later with films. Mexico built a nationwide radio broadcasting network in the 1920s such as XEB and XEW, which began broadcasting mariachi music as a media production, rather than as a music for social events. This music was already being modified in part due to the advent of sound recording. For example, most son jaliscense songs were longer than the standard three and a half minutes of the then standard 78 rpm record, forcing the shortening of tunes. Around the same time, the popularity of jazz and Cuban music introduced the trumpet into mariachi, pushing the violins into second place and in some cases, replacing the harp. In Mexico City, the center of mariachi music remains Garibaldi Plaza. Mariachi musicians fill the plaza to solicit gigs, from individual songs for passers by to being hired for events such as weddings and baptisms. They even stand on Eje Central in front of the plaza to flag down passing cars. In 2010, the government renovated the plaza to make it more tourist friendly, adding new paving, gardens, police, security cameras, painted facades, and a museum dedicated to mariachi and tequila. Although mariachis can be hired in Mexico City over the phone or on the internet, many people still prefer to come to the plaza, hear the musicians and haggle over the price. About 2,500 mariachis hold union cards to work in the plaza, but as many as 4,000 may circulate through on a busy weekend. Most songs are about machismo, love, betrayal, death, politics, revolutionary heroes and even animals and country life from the genre's origins as rural son music. One particularly famous song is "La Cucaracha" ("The Cockroach").

Мариячи Варгас

Мариячи Варгас де Текалитлан – 1890 жылдардың соңында Гаспар Варгас құрған ең көне мариачи тобы. Мариячи Варгастың алғашқы жазбасы 1937 жылы жарық көрді, сондай-ақ олар сол жылы «Аси эс ми Тиерра» фильмінде де ойнады. 20 ғасырда олар 200-ден астам фильмге түсті. 1958 жылы Сильвестр Варгас әкесінен Мариячи Варгас де Текалитланды мұраға алды және көп ұзамай Рубен Фуэнтес сазгерді музыкалық жетекші ретінде жұмысқа алды. Фуэнтес Варгаспен бірлесіп мариачи музыкасының көп бөлігін қалыпқа келтірді, дәстүрлі әндерді өңдеп, Педро Инфанте, Мигель Асевес Мехиа, Лола Белтран және Хосе Альфредо Хименес сияқты 20 ғасырдың ортасындағы көптеген әйгілі орындаушылар орындаған жаңа әндер жазды.

АҚШ және одан да алыс

Америка Құрама Штаттарының аймақтық мексикалық радиостанциялары өз бағдарламаларына мариачи музыкасын қосады. АҚШ-тағы ең танымал латын музыкасы форматы, бұл музыка стилі бүкіл елде кеңінен танымал. АҚШ әскерінде Нью-Мексико Ұлттық гвардиясында ресми мариачи тобы бар, ол «Мариачи Нуэво Мехико» деп аталады; бұл Нью-Мексико штатының испано және мексикалық-американдық мұрасына құрмет көрсету болып табылады. Мексиканың өкілі ретінде мариачиді насихаттау Аргентина, Аруба, Египет, Чили, Куба, Испания, Гватемала, Уругвай, Перу, Бразилия, Колумбия, Эквадор және Венесуэла сияқты көптеген елдерде мариачи топтарының құрылуына әкелді. Музыка АҚШ-та үлкен сұранысқа ие, ал жетекші топтар гастрольдік сапарларға көп уақыт жұмсайды. 1980-жылдардың соңында эстрада жұлдызы Линда Ронштадт «Canciones de Mi Padre» және «Más Canciones» әндерін «Мариачи Варгас де Текалитлан» және басқалармен бірге жазды, бұл мексикалық-американдықтар және мексикалық емес американдықтар арасында оның танымалдығын арттыруға көмектесті. Кейбір АҚШ мектептері мариачиді сабақтардың бір бөлігі ретінде ұсынады. Алғашқы студенттік мариачи тобы 1961 жылы Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде құрылды. Бұл Калифорнияның басқа аймақтарында, содан кейін 1979 жылы Техаста алғашқы мариачи фестивалі өткен басқа студенттік ұйымдардың құрылуына түрткі болды. Содан бері академиялық бағдарламалар мен мариачи фестивальдері арасында тығыз байланыс қалыптасты, олар студенттерді қатыстырады және мариачи сабақтары мен семинарларын өткізеді. Бұл фестиваль Техас білім беру кеңесінде қызығушылық тудырды, көп ұзамай марапатталған педагог Зик Кастро мариачиді оқыту үшін жұмысқа алынды. Бұрын мектеп бағдарламалары Сан-Антонио және Тусон сияқты шекаралық аймақтармен шектелген, бірақ олар оңтүстік-батысқа және АҚШ-тың басқа аймақтарына, әсіресе 1990 жылдан бері тарады. Кем дегенде 500 мектеп жергілікті және штаттық жарыстармен қатар сабақтар ұсынады. Тусон халықаралық мариачи конференциясы 1982 жылы басталды және 500-ден астам бастауыш, орта және жоғары мектептер мен колледж мариачи орындаушыларын көрсетті. 1991 жылы құрылған Лас-Вегас халықаралық мариачи фестивалі Telemundo және PBS телеарналарында көрсетіледі және Педро Фернандес, Ана Габриэль, америкалық мариачи әншісі Пепе Агилар және басқалар сияқты жұлдыздарға ұсынылады. Білім беру қозғалысы кейбір дәстүрлі оқытылғандардың наразылығын тудырды, олар бұл бағдарламаларға және дәстүрді өзгерту мүмкіндігіне күмәнданады. Өзгерістер, әсіресе нота басылымдарының стандартизациясы, Мексикадағы мариачиге әсер ете бастады. Мариачи шығармаларын арандатудың бір қиындығы – мариачи негізделген сон халисенсе уақыт өлшемдерін (3/4 және 6/8) ауыстырады. Басылымдағы мариачи музыкасының көп бөлігі музыкамен таныс адамдарға арналған, жаңадан бастаушыларға емес, оларға нұсқаулық ретінде қызмет етеді. Екінші жағынан, көптеген мектептерде мариачи оқытушыларын іздеу қиын, өйткені олардың көпшілігінде қажетті оқыту біліктілігі жоқ. Осы себепті мектептер көбінесе мариачи дәстүрінен тыс музыканттарды жұмысқа алады. Көптеген дәстүрлі мариачи музыканттары стандартизация жанрдың шектеулі ережелерге бағынуына және импровизацияны шектеуіне әкелуі мүмкін деп алаңдайды. АҚШ-тағы басқа да жаңалықтарға Элвис Пресли, Фредди Фендер, Гленн Миллер, Марти Роббинс және Джонни Кэш сияқты артистердің стильдерін, сондай-ақ ауыр металл мариачи тобы Metalachi-ді қосу кіреді. Тағы бір жаңалық – әйелдер мариачилерін қолдау, мысалы, «Мариачи Мухер 2000», «Мариачи Рейна де Лос-Анджелес» және «Мариачи Дивас де Синди Ши» сияқты толық әйелдерден құралған топтар. «Мариачи Мухер» Викки Карр, Пабло Монтеро, Герардито Фернандес және Нидия Рохас сияқты мексикалық артистермен бірге өнер көрсетті. «Мариачи Дивас» екі Грэмми сыйлығын жеңіп алды, АҚШ бойынша кеңінен гастрольдік сапарлар жасады және Анахаймдағы Диснейленд курортының ресми мариачи тобы болып табылады. 2015 жылғы Латын Грэмми сыйлығына ұсынылған «Мариачи Флор де Толоаче» Дан Ауэрбахтың «The Arcs» тобында есімдері жиі кездеседі. Ұлыбританиядағы Лондон қаласындағы «Мариачи Лас Аделитас УК» тобы дәстүрлі мексикалық мариачи музыкасын, сондай-ақ мариачи стиліндегі кейбір ағылшын тіліндегі каверлерді орындайды. Ағылшын әншісі Софи Эллис Бекстордың 2016 жылғы «Familia» альбомы Мексикаға жасаған сапарынан шабыттанды. Ол өзінің «Death of Love» әнін Пуэрто-Вальяртадағы (Халиско) мариачи тобымен бірге орындап, бейнежазбасын жариялады.

Regional Mexican radio stations in the United States include mariachi music in their programming. The most popular Latin music format in the US, the music style is well recognized throughout the country. The United States military has an official mariachi band in the New Mexico National Guard, called Mariachi Nuevo México; this pays homage to the state of New Mexico's Hispano and Mexican American heritage. The promotion of mariachi as representative of Mexico has led to the formation of mariachi groups in many countries such as Argentina, Aruba, Egypt, Chile, Cuba, Spain, Guatemala, Uruguay, Peru, Brazil, Colombia, Ecuador and Venezuela, with groups from these and other countries participating in Guadalajara's International Mariachi and Charreria Conference. The music has a strong following in the US, with top groups spending a lot of time on tour. In the late 1980s, pop star Linda Ronstadt recorded "Canciones de Mi Padre" and "Más Canciones" with Mariachi Vargas de Tecalitlán and others, which helped promote its popularity among Mexican Americans and to non Mexican Americans.]] Some U. S. public schools offer mariachi as part of classes. The first student mariachi group was begun in 1961 at the University of California, Los Angeles. This prompted the creation of other student organizations in other parts of California and then in Texas, where the first mariachi festival was held in 1979. Since then, a strong synergy between academic programs and mariachi festivals has developed, which feature students and give mariachi classes and workshops. This festival led to excitement in the Texas board of education, and soon Zeke Castro, a many award winning educator, was hired to teach mariachi. Once school programs were limited to border areas such as San Antonio and Tucson, but they have spread across the southwest and into other parts of the United States, especially since the 1990s. There are at least 500 schools offering classes along with local and state competitions. The Tucson International Mariachi Conference began in 1982 and showcases over 500 elementary, middle, and high schools and college mariachi players. The Las Vegas International Mariachi Festival, established in 1991, is televised on Telemundo and PBS and has headlined artists such as Pedro Fernández, Ana Gabriel, American born mariachi singer Pepe Aguilar and more. The educational movement is controversial with some trained in the traditional manner, who are skeptical about these programs and their potential to change the tradition. The changes, especially standardization of publishing, are slowly impacting mariachi in Mexico. One difficulty of arranging mariachi pieces is that the son jaliscense that mariachi is based on alternates between and time. Much of the published mariachi music is meant for people already familiar with the music to serve as guides, not for novices. On the other hand, many schools have problems recruiting mariachi instructors as many of these do not have required teaching credentials. For this reason, schools often hire trained musicians from outside the mariachi tradition. Many traditional mariachis are concerned that standardization will lead to the genre becoming rule bound and so restrict improvisation. Other innovations in the United States have been the incorporation of styles of artists such as Elvis Presley, Freddy Fender, Glenn Miller, Marty Robbins, and Johnny Cash, as well as the heavy metal mariachi band Metalachi. Another is the encouragement of female mariachis, including all female mariachi groups such as Mariachi Mujer 2000, Mariachi Reyna de Los Angeles and Mariachi Divas de Cindy Shea. Mariachi Mujer has performed with Mexican artists such as Vikki Carr, Pablo Montero, Gerardito Fernandez and Nydia Rojas. Mariachi Divas have won two Grammy Awards, have toured extensively in the United States and are the official mariachi of Disneyland Resort in Anaheim. is 2015 Latin Grammy nominated Mariachi Flor de Toloache, who are featured in Dan Auerbach's The Arcs. An all female mariachi in London, UK, Mariachi Las Adelitas UK, plays traditional Mexican mariachi music as well as some English language covers in mariachi style. English singer Sophie Ellis Bextor's 2016 album Familia was inspired by a visit to Mexico. She posted a video in which she appears singing one of the songs from the album, "Death of Love", next to a group of mariachis in Puerto Vallarta, Jalisco.

Мариачидегі әйелдер

1940 жылдары Карлота Нориега жетекшілігімен алғашқы толық әйелдерден құралған мариачи тобы құрылды, олардың үлгісімен көптеген топтар, көбінесе АҚШ-тан пайда болды. Бұл әйелдер тобы ерлердің киім үлгісін – трахе де чарроны қабылдады, бірақ оған ұзын юбка қосып, сомбрероларын шешіп тастады. 1976 жылы АҚШ-та құрылған алғашқы әйелдер мариачи тобы Las Generalas болды. Олар американдық қоғамның мариачи өнерін құрметтеуі үшін, ішімдік ішпеуге және түнгі уақытта ойнамауға тырысып, таза бейне сақтады.

Билеу

Мариачидегі ең көп таралған би техникасы – шапатедо, «тап би» деп аударылады. Бұл испан фламенко биінен алынған ерекше аяқ қозғалысының бір түрі. Бұл – аяқпен соққы жасап, одан кейін өкшемен соққы жасап, сосын тағы бір аяқпен соққы жасау арқылы жалғасатын, ырғақты, перкуссиялық би. Балет фольклорико биі мариачимен тікелей байланысты емес, бірақ олар жиі бірге сахнада орындалады. Екеуі де гендерлік ерекшеліктері айқын, әсем костюмдермен және көрермендердің қатысуын шақыратын қойылымдар болып табылады.