Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеке бастың бейнеленуін зерттеу
Study of the representation of one's identity
Өзінің психологиясы – адамның жеке басын танымдық, жігерлік немесе эмоционалдық тұрғыдан бейнелеуін, немесе тәжірибе субъектісін зерттеу болып табылады. Қазіргі психологиядағы Өзінің алғашқы формасы екі элементтің – "Мен" және "Маған" – пайда болуын көрсетеді, мұнда "Мен" субъективті білуші ретінде Өзіне сілтеме жасайды, ал "Маған" – танылатын субъект ретінде Өзіне сілтеме жасайды. Өзі ұзақ уақыт бойы кез келген тәжірибенің орталық элементі және негізі ретінде қарастырылып келді. Өзі "сандық сананың ортасында тоқталып қалмайды". "Мен өзімді агент ретінде әрқашан да өз ісімнен гөрі сезіне бермеймін. Бұл менің ісімнің тек бір бөлігін ғана істей алатынымнан, ал қалған бөлігін ойлау, сөйлеу, іс-қимыл және т.б. арқылы жүзеге асырамын". Қазір біз Өзінің тәжірибесін жасауға, сонымен бірге когнитивтік салдарлары бар нейрондық процесте сәтті әрекет етуге тырыса аламыз, бұл қазіргі заманғы жеке бастың күрделі құрамын түсінуге көмектеседі. Уақыт өте келе, түрлі мектептерден шыққан әртүрлі теоретиктер Өзінің неден тұратыны туралы идеялар жасады. Осы мектептердің ішінде психологияның клиникалық және әлеуметтану салаларының маңызды теоретиктері пайда болды.
The psychology of self is the study of either the cognitive, conative or affective representation of one's identity, or the subject of experience. The earliest form of the Self in modern psychology saw the emergence of two elements, I and me, with I referring to the Self as the subjective knower and me referring to the Self as a subject that is known. The Self has long been considered as the central element and support of any experience. The Self is not 'permanently stuck into the heart of consciousness'. "I am not always as intensively aware of me as an agent, as I am of my actions. That results from the fact that I perform only part of my actions, the other part being conducted by my thought, expression, practical operations, and so on." It may be the case that we can now successfully attempt to create experiences of the Self in a neural process with cognitive consequences, which will give us insight into the elements that compose the complex selves of modern identity. Overtime, different theorists from multiple schools of thought have created ideas of what makes up the Self. Out of these schools, major theorists in the Clinical and Sociological branches of Psychology have emerged.
Кохуттың формуласы
Кохут Фрейдтің "Өзі" туралы ойлау жолын ұстанды. Алайда, ол Фрейдтен ерекшеленеді, өйткені "Өзі" нарциссизм идеясына энергия жұмсайды деп теориялайды (Катексиске қараңыз). Содан кейін жүйе уақыт өте келе екі нарциссикалық қамал жүйесіне бөлінеді: 1) амбициялар жүйесі (үлкендікке құмар "Өзі") және 2) идеалдар жүйесі (идеалданған ата-ана бейнесі). Дегенмен, Винникотт адам тұлғасындағы "Жалған Өзінің" рөлін төмендетпеді, оны нағыз "Өзінді" қорғауға арналған, күтуші сияқты қорғаныс ұйымының қажетті түрі деп қарастырды, ол нағыз "Өзінің" жасырынып, өмір сүруіне мүмкіндік береді. Винникотт "Жалған Өзінің" ұйымдастырылуының бес деңгейін анықтады, олар белгілі бір үздіксіздік бойынша жүреді. Ең ауыр жағдайда "Жалған Өзі" нағыз "Өзінің" орнына толығымен келіп, оны тек мүмкіндік ретінде қалдырады. Аз ауыррақ жағдайда "Жалған Өзі" нағыз "Өзінді" қорғайды, ол өз потенциалын іске асырмайды. Денсаулыққа жақындағанда, "Жалған Өзі" жеке тұлғаның өзінің кім екенін қайта табуына жағдай жасайтын іздеуін қолдайды. Одан да денсаулыққа жақындағанда, "Жалған Өзі" идентификациялар негізінде қалыптасқан болып табылады. Соңында, сау адамның "Жалған Өзі" әлеуметтік мінез-құлықты жеңілдететін, әдептілік пен сыпайылықтан тұрады, бұл әлеуметтік өмірді тегіс етуге мүмкіндік береді, ал эмоциялар әлеуметтік қабылданатын формаларда білдіріледі, басқалармен қарым-қатынас жасай алу қабілетін толығымен жоймай.
Kohut followed Freud's line of thinking regard the Self. However, he deviates from Freud by theorizing that the Self puts energy into the idea of narcissism (See Cathexis). The system is then broken over time into initially two systems of narcissistic perfection: 1) a system of ambitions (the grandiose self) and, 2) a system of ideals (the idealized parent imago). Nevertheless, Winnicott did not undervalue the role of the false self in the human personality, regarding it as a necessary form of defensive organization similar to that of a caretaker that protects the true self hides behind so that it may continue to exist. Five levels of false self organization were identified by Winnicott, running along a kind of continuum. In the most severe instance, the false self completely replaces and ousts the true self, leaving the latter a mere possibility. Less severely, the false self protects the true self, which remains unactualized. Closer to health, the false self supports the individual's search for conditions that will allow the true self to recover its own identity. Even closer to health, we find the false self " established on the basis of identifications". Finally, in a healthy person, the false self is composed of that which facilitates social behavior, the manners and courtesy that allows for a smooth social life, with emotions expressed in socially acceptable forms. without entirely forfeiting the ability to relate to others.
Берннің транзакциялық талдауы
Өзінің транзакциялық талдау теориясында Эрик Берн жеке тұлғаның эголық күйлерін – Ата-ана, Ересек және Бала – "шынайы өзінен", бір эголық күйден екіншісіне көше алатын күйден ажыратты. Ата-ана эгосы бұрынғы күтушілерден алынған мінез-құлық пен сезімдерден құралады. Ата-ана эгосы Қамқоршы немесе Сыншы Ата-анадан тұруы мүмкін. Ата-ананың екі түрі де балаға оның дамуына пайдалы немесе зиянды болуы мүмкін ақпарат ұсынады. Ересек эгосы – біздің деректерді өңдеу орталығымыз. Бұл эголық күй эмоцияларға немесе алдын ала пікірлерге емес, фактілерге негізделген ақпаратты бағалай алады. Адамның дауысы, қимыл-қозғалысы, сөздері, дене тіркейісі және эмоционалдық жағдайы оның қазіргі эголық күйін көрсете алады. Өзінің эголық күйлерін білетін адам, оларды өз тәжірибесін жақсарту немесе жаңа әлеуметтік байланыстар құру үшін нақты жағдайларда пайдалана алады. Берн өзіндік тұлғаны тұлғаның ең құнды бөлігі деп санады: "Адамдар бір-бірін жақсы танығанда, олар осы шынайы өзінің тереңдігіне еніп, сонда басқа адамды құрметтейтін және жақсы көретін бөлігі орналасқан".
In his transactional analysis theory Eric Berne distinguished the personality's ego states Parent, Adult and Child from what he called 'the real self, the one that can move from one ego state to another'. The Parent ego consists of borrowed behaviors and feelings from previous caregivers. The parent ego can consist of either the Nurturing or Critical Parent. Both types of parents offer information to the child that can be either beneficial or detrimental to their development. The Adult ego is otherwise known as our data processing center. This ego state is able to judge information based on facts, rather than emotions or preconceived beliefs. A person's tone, gestures, choice of words, posture, and emotional state can portray which ego state they are currently in. By knowing about their own ego states, a person can use each one in particular situations in order to enhance their experience or make new social connections. Berne saw the Self as the most valuable part of the personality: 'when people get to know each other well, they penetrate into the depths where this real Self resides, and that is the part of the other person they respect and love'.
Әлеуметтік психологияда
Әлеуметтік психология "әр адамның өмірдегі ең маңызды міндеттерінің бірі – кім екенін және өзіне қалай қарайтынын түсіну" екенін мойындайды. Бұл бізге өзімізді, қабілеттерімізді және бейімділіктерін жақсырақ түсінуге көмектеседі, соның арқасында адам өзіне ең лайықты таңдаулар мен шешімдер қабылдай алады. Басқа да ой-пікір мектептері Өзіндікті әлеуметтік психологиялық тұрғыдан қарастырады. Олардың кейбіреулері төменде тізілген. Өзіндік – бұл әрбір адамның өзгелермен қарым-қатынас құруға мүмкіндік беретін, туа біткен қасиеті. Өзіндік үш негізгі құрамдас бөліктен тұрады, олар Өзіндік білім, қарым-қатынастағы өзіндік және әрекет етуші өзіндік болып табылады, және осылар Өзіндіктің қызметін сақтауға мүмкіндік береді.
Social psychology acknowledges that "one of the most important life tasks each a person faces is understanding who they are and how they feel about themselves". This allows us to better understand ourselves, abilities, and preferences so that a person can make choices and decisions that suit them the best. Other schools of thought look at the Self from a Social Psychology perspective. Some are listed below. The Self is an automatic part of every human being that enables them to relate to others. The self is made up of three main parts that allow for the Self to maintain its function: Self knowledge, the interpersonal self, and the agent self.
Өзін-өзі тану
Өзін-өзі тану – көптеген адамдар түсінуге ұмтылатын нәрсе. Адам өзін жақсы білгенде, қоғамда қалай қабылданатынын және қалай ұнауы керектігін жақсырақ түсінеді. Олар өзін-өзі тануды бағалау қажеттілігі, өзін-өзі жетілдіру қажеттілігі және тұрақтылықты сақтау қажеттілігі үшін іздейді. Өзін-өзі тану кейде жеке түсінік деп те аталады. Бұл мүмкіндік адамдарға өздері туралы ақпарат жинауға және сенімдер қалыптастыруға көмектеседі. Адамның өзіне қатысты хабардар болуы, өзін-өзі бағалауы және өзін-өзі алдауы – барлығы өзін-өзі танудың бір бөлігі болып табылады. Адамдар өздерін «көзілдірік арқылы», терең ойлау, әлеуметтік салыстыру және өзін-өзі қабылдау арқылы таниды.
Self knowledge is something many seek to understand. In knowing about their selves, a person is more capable of knowing how to be socially acceptable and desirable. They seek out self knowledge due to the appraisal motive, self enhancement motive, and consistency motive. Self knowledge is sometimes referred to as self concept. This feature allows for people to gather information and beliefs about themselves. A person's self awareness, self esteem, and self deception all fall under the self knowledge part of self. People learn about themselves through our looking glass selves, introspection, social comparisons, and self perception.
Жеке тұлғалық өзіндік
Жеке тұлға, сонымен қатар қоғамдық тұлға деп те аталады, қоғамдағы басқа мүшелерге көрінетін жеке тұлғаның бөлігін білдіреді. Әлеуметтік психологияның бұл саласы адам мен жағдайдың бір-бірін құруының маңыздылығын атап көрсетеді. Бұл тұрғысы тап, нәсіл және жыныс құрылымдарының деңгейлеріне емес, адамның күнделікті өмірін сәттен-сәтке қалай өмір сүретінін түсінуге бағытталған.
The Interpersonal self, also known as the public self, refers to the part of the self that can be seen by other members of society. This aspect of social psychology emphasizes the theme of mutual constitution of the person and situation. Instead of focusing on the levels of class, race, and gender structure, this perspective seeks to understand the self in the way an individual lives their life on a moment by moment basis.
Өзіндік жаңа құбылыс ретінде
Новак және тағы басқалар ұсынған динамикалық әлеуметтік психологияда жекелік, психологиялық қабылдаулар мен тәжірибелердің өзара әрекеттесуінен туындайтын тәжірибелік құбылыс ретінде пайда болатын туынды қасиет болып табылады. Бұл динамикалық эволюциялық әлеуметтік психологияда да көрініс береді, онда шешімдерді қабылдау ережелерінің жиынтығы күрделі мінез-құлықты қамтамасыз етеді.
In dynamical social psychology as proposed by Nowak et al., the self is rather an emergent property that emerges as an experiential phenomena from the interaction of psychological perceptions and experiences. This is also hinted in dynamical evolutionary social psychology where a set of decision rules generates complex behavior.
Мартин А. Конвей
Естелік пен жеке бастың өзі бір-бірімен тығыз байланысты, сондықтан оларды Жеке Басты Естелік Жүйесі (SMS) деп атауға болады. Жеке бастың естеліктері мен өзінің бейнесінің (жұмыс істейтін жеке бас) үйлесімі ретінде қарастырылады. Конвей адамның ұзақ мерзімді есте сақтауы мен жұмыс істейтін жеке басының бір-біріне тәуелді екенін ұсынады. Өзіміз туралы бұрынғы біліміміз жұмыс істейтін жеке басымыздың қалай болатынына шектеу қояды, ал жұмыс істейтін жеке басымыз ұзақ мерзімді есте сақтауымызға қол жеткізуді және оның мазмұнын өзгертеді.
Memory and the self are interconnected to the point that they can be defined as the Self Memory System (SMS). The self is viewed as a combination of memories and self images (working self). Conway proposes that a person's long term memory and working self are dependent on each other. Our prior knowledge of our self puts constraints on what our working self is and the working self modifies the access to our long term memory and what it consists of.
Джон Локк
Джон Локқтың ойлауына сәйкес, өзіндік бір көзқарас оны эпизодиялық естеліктің өнімі ретінде қарастырады. Эпизодиялық естеліктің ішіндегі уақытша ақыл-ой құрылымдары жұмыс істейтін өзіндік мақсаттарды, семантикалық фактілерді негіздейтін және эпизодиялық естеліктен гөрі тұжырымдамалық білімді қалыптастыратын өзіндік естелік жүйесін құрайды деп ұсынылған. "Жеке өмірбаяндардың мәні өмір туралы жоғары деңгейдегі тұжырымдамалық және "оқиға тәрізді" ақпаратқа байланысты, ол автобиографиялық естеліктің жалпы оқиғалар деңгейінде сақталады және демек, нақты оқиғаларға қатысты эпизодиялық жүйелерге тікелей сүйенбейді."
One view of the Self that follows the thinking of John Locke, sees it as a product of episodic memory. It has been suggested that transitory mental constructions within episodic memory form a self memory system that grounds the goals of the working self, and semantic facts, and so conceptual knowledge rather than episodic memory. "The nature of personal narratives depends on highly conceptual and ‘story like' information about one's life, which resides at the general event level of autobiographical memory and is thus unlikely to rely on more event specific episodic systems."