Кіріспе

Австрияда туған ақын, жазушы және аудармашы Эрих Фрид (6 мамыр 1921 – 22 қараша 1988) – Австрияда туған ақын, жазушы және аудармашы. Ол бастапқыда Германия мен Австриядағы кең жұртшылыққа саяси өлеңдерімен, кейін махаббат өлеңдерімен танымал болды. Жазушы ретінде ол көбінесе пьесалар мен қысқа повестьтер жазды. Сонымен қатар, ол әртүрлі ағылшын жазушыларының шығармаларын ағылшын тілінен неміс тіліне аударды, ең бастысы Уильям Шекспирдің туындыларын. Ол Австрияның Вена қаласында дүниеге келген, бірақ 1938 жылы нацистік Германияның Австрияны басып алуынан кейін Англияға қашып кетті. Ол Лондонда қоныстанды және 1949 жылы Ұлыбритания азаматтығын алды. Венаға алғашқы ресми сапары 1962 жылы болды.

Өмірбаян

Венада еврей ата-анасы Нелли мен Хьюго Фридтің баласы болған ол бала кезінен актерлікпен айналысып, жас кезінен саяси эсселер мен өлеңдер жазды. Әкесі нацистік Германияның Австрияны аннексиялауы (Аншлюсс) кезінде гестапо тарапынан өлтірілгеннен кейін Лондонға қашып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары кітапханашы және фабрика жұмысшысы болып жұмыс істеді. Анасының нацистік оккупациядағы Австриядан кетуіне көмектесіп, көптеген еврейлердің Ұлыбританияға келуіне мұрындық болды. Солшыл эмигрант жастар қозғалысы – «Жас Австрия» қатарына қосылды, бірақ 1943 жылы оның сталинистік бейімділіктері күшейгеніне наразылық білдіріп, одан шығып кетті. 1944 жылы Мария Марбургқа үйленді, одан кейін ұлы Ханс дүниеге келді. Сол жылы оның алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. 1946 жылы Мариядан ажырасты. Фридтің Масефилдтің «Жұма күні» өлеңін неміс тіліне аудармасы 1951 жылы BBC неміс қызметінде таратылды. 1952 жылы Мариядан ажырасып, сол жылы Нан Спенс Айхнерге үйленді, олардан Дэвид (1958 жылы туған) және Кэтрин (1961 жылы туған) есімді екі бала дүниеге келді. 1952 жылдан 1968 жылға дейін BBC неміс қызметінде саяси комментатор болып жұмыс істеді. 1961 жылғы жылдық есепте Линдли Фрейзер оның еңбегі туралы: «Фридтің Кеңес аймағы бағдарламасына қосқан үлесі біздің ең бағалы жетістігіміз болуы мүмкін» деп жазды. Шекспир, Т.С. Элиот және Дилан Томас сияқты авторлардың шығармаларын аударды. 1962 жылы алғаш рет Венаға оралды. 1965 жылы Эрих пен Нан ажырасты. 1965 жылы үшінші рет Кэтрин Босуэллға үйленді, олардан Петра (1965 жылы туған), Клаус және Томас (1969 жылы туған) есімді үш бала дүниеге келді. Бірнеше өлең жинақтарын, радио пьесаларын және роман жариялады. Оның шығармалары кейде дау тудырды, оның ішінде сионистік қозғалысқа сын және солшыл идеяларды қолдауы болды. Шығармалары негізінен Батыс елдерінде жарық көрді, бірақ 1969 жылы өлеңдерінің таңдамасы ГДР поэзия сериясы «Poesiealbum»-да, ал Дилан Томас аудармалары 1974 жылы сол серияда жарық көрді. Композитор Ханс Вернер Хенце Фридтің екі өлеңін 1973 жылғы «Voices» ән цикліне енгізді. 1982 жылы австриялық азаматтығын қайта алды, бірақ 1949 жылы қабылдаған британдық азаматтығын сақтап қалды. 1988 жылы Батыс Германияның Баден-Баден қаласында ішек рагынан қайтыс болды және Лондонның Кенсал Грин зиратында жерленді. Оның құрметіне Австрияның әдеби сыйлығы – Эрих Фрид сыйлығы тағайындалды.