Кіріспе

1957–1994 жылдар аралығында Оңтүстік Африканың ұлттық әнұраны (1938–1957 және 1994–1997 жылдары бірге ресми түрде қолданылды)

Бастапқы және бастама

1918 жылы мамыр айында К. Лангенховен "Die Stem" деп аталатын африкаанс тіліндегі өлеңін жазды, оған 1921 жылы пастор музыка жазды. Қабылданған музыканың өзі екінші нұсқасы болды; алғашқысы Лангенховенді қанағаттандырмады. Ол 1920 жылдары Оңтүстік Африка радио хабар тарату корпорациясы тарапынан кеңінен қолданылды, ол күнделікті хабар таратуды аяқтағанда "God Save The King" әнімен бірге ойнатты. Ол алғаш рет 1926 жылы жазылды, оның бірінші және үшінші шумақтары Англияда Бетти Стейн орындады; алғаш рет 1928 жылдың 31 мамырында Оңтүстік Африканың жаңа ұлттық туы көтерілген кезде көпшілік алдында орындалды. Екі нұсқа да мемлекет тарапынан ресми мәртебеге ие болды, ал "God Save the Queen" әнұраны 1957 жылдың мамырына дейін қосымша ұлттық әнұран болды, содан кейін ол осы рөлінен алынды. Алайда, ол 1961 жылға дейін елдің патшалық әнұраны болып қала берді, өйткені ол сол уақытқа дейін Ұлттар Достастығына мүше болды. Өлең бастапқыда үш шумақтан тұрды, бірақ үкімет автордан діни тақырыпта төртінші шумақ қосуды сұрады. Ағылшын тіліндегі нұсқа көбінесе африкаанс тіліндегі нұсқаның адал аудармасы болып табылады, кейбір шағын өзгерістермен.

Құрамы

Бұл ән көтеріңкі рухта, Атамекен мен Құдайға деген адалдық туралы айтады. Дегенмен, оңтүстік африкалық қара нәсілді халықтың көпшілігі оны мақтанға толы деп санап, апартеид режимімен байланыстырды. Әннің бір шумағы африканерлерге арналған (ағылшын нұсқасында африканерлер туралы тікелей айтылмаған, бұл британдық текті ағылшын тілінде сөйлейтін ақ адамдарды ренжітуден сақтану үшін жасалған, себебі олар африканерлер деп есептелмейді), ал екінші шумағы Вуртреккерлердің Ұлы сапарына толы. 1980 жылдары Оңтүстік Африка мемлекетінің президенті болған П. В. Бота осы әнді өте жақсы көріп, президенттік кезінде Швейцарияға сапарлағанда өзінің сүйікті әнін серіктеріне айттырушы еді.

Құлдырау

1990 жылдардың басында апартеидтің таратылуы басталғанда, Оңтүстік Африка командалары халықаралық спорттық жарыстарға қайта қабылданды, бұл Оңтүстік Африканың қандай ұлттық бейне көрсетуі керектігі мәселесін тудырды. Африка Ұлттық Конгресімен (АҰК) «Die Stem van Suid Afrika» әнінің регби матчтарында орындалмауы туралы келісім жасалды, себебі ол апартеид жүйесімен және азшылық үстемдігімен байланысты болды (сол кезде АҰК және басқа да ұқсас топтар бұл әнді ұнатпады). Ән орындалмауы туралы алдын ала келісім болғанымен, Жаңа Зеландияның әнұраны орындалғаннан кейін стадионның үнтаспасы арқылы «Die Stem» әнінің аспаптық нұсқасы ойнатылды, көрермендер әнге қосылып айтты, бұл кейін дауға себеп болды. Бұл кезеңде ән мемлекеттік әнұран мәртебесін сақтап тұрғанымен, оның қолданылуы және сол кездегі ұлттық тудың қолданылуы мүмкіндігінше, әсіресе шетелде азая бастады. Мысалы, 1992 жылы Барселонада өткен жазғы Олимпиада ойындарында Бетховеннің музыкасына жазылған Шиллердің «Қуанышқа одасы» әні қолданылды, ал сол кездегі Оңтүстік Африка туының орнына бейтарап Олимпиада стиліндегі ту қолданылды. Ел көпшілік билікке көшуге дайындалып жатқанда «Die Stem van Suid Afrika» әнінің болашағы күмәнді болып көрінді, көптеген адамдар оның жаңа демократиялық жүйеге көшкеннен кейін сақталмайтынын болжады. 1993 жылы комиссия Оңтүстік Африка үшін жаңа әнұран іздеді, 119 үсыныс келіп түсті, бірақ ешқайсысы таңдалмады. Оның орнына, 1994 жылғы жалпы сайлаудан кейін толыққанды көпұлтты демократия орнағаннан кейін «Die Stem» әнінің ресми мәртебесін сақтау туралы шешім қабылданды. Кейптаундағы парламент ғимаратында Оңтүстік Африканың ескі туы соңғы рет түсірілгенде, «Die Stem» әні африкаанс тілінде, содан кейін ағылшын тілінде орындалды, ал жаңа Оңтүстік Африка туы көтерілді. 1994 жылдан бастап ол АҰК-ның дәстүрлі әнұраны болған «Nkosi Sikelel' iAfrika» әнімен тең мәртебеге ие болды. 1995 жылы «Die Stem van Suid Afrika» әні регби әлем чемпионатының финалдық матчында қара нәсілді хордың орындауында шырқалды, бұрынғыдай, 1994 жылы Преторияда Оңтүстік Африка президентінің инаугурациясында африкаанс тілінде, содан кейін ағылшын тілінде орындалды.

Консолидациялау

Екі түрлі ұлттық әнұранды орындау тәжірибесі апартеідтен кейінгі Оңтүстік Африкаға өту кезеңінде қиындық тудырды. Көп жағдайда, 1994 жылға дейін екі ресми тілде "Die Stem van Suid Afrika" әнінің бірінші шумағы салтанаттарда орындалатын. Сол кездегі Натал провинциясындағы кейбір ағылшын тіліндегі мектептер бірінші шумақты африкаанс тілінде, ал екіншісін ағылшын тілінде айтатын. Екі ұлттық әнұран болған кезеңде, ұлттық әнұран орындау қажет болған жағдайларда "Die Stem" және "Nkosi Sikelel' iAfrika" әндерінің екеуі де ойналатын. Дегенмен, екі әнұранды орындауға бес минутқа дейін уақыт кеткендіктен, бұл қиындыққа айналды. 1997 жылы жаңа ұлттық конституция қабылданып, "Nkosi Sikelel' iAfrika" және "Die Stem van Suid Afrika" әндерінің бөліктерін біріктіретін, жаңа ұлттық әнұран енгізілді, осылайша жаңа гибридтік ән құрылды.

Мұра

Апартеид режимі аяқталғаннан кейін және 1990 жылдары жаңа ұлттық әнұран қабылданғаннан бері "Die Stem" статусы қазіргі Оңтүстік Африкада апартеид режимімен және ақ нәсілді азшылық үстемдігімен байланысы болғандықтан, даулы мәселеге айналды. Оның элементтері қазіргі Оңтүстік Африканың ұлттық әнұранында қолданылғанымен, соңғы жылдары кейбір оңтүстікафрикалықтар апартеидпен байланысы бар деген себеппен осы бөлімдерді жоюды талап етіп отыр, ал басқалары апартеидтен кейінгі келісімділік мақсатымен енгізілгенін қорғайды. 2012 жылы Ұлыбританияда өткен әйелдердің шалқыма хоккей матчында іс-шара ұйымдастырушылары қазіргі Оңтүстік Африка әнұранының орнына қателікпен "Die Stem" әнін ойнағанда, бұл Оңтүстік Африка қызметкерлері мен қатысқан ойыншылар арасында наразылық пен шатасу тудырды. Африкаанс тіліндегі нұсқасы әлі де африканер ұлтшылдары мен "Afrikaner Weerstandsbeweging" сияқты ашық оңшыл ұйымдардың арасында танымал, оны кейде олардың мүшелерінің қорымдағы рәсімдерінде немесе наразалық акцияларында орындайды. "Die Stem" апартеид дәуірінде ашық оңшыл басылымның атауы болған.

Танымал мәдениетте

"Die Stem van Suid Afrika" Catch a Fire және Invictus фильмдерінде пайда болған. "Die Stem van Suid Afrika" Найджел Манселлдің World Championship Racing бейне ойынында да қолданылған. Оңтүстік Африка әншісі Лэнс Джеймс "Die Stem van Suid Afrika" әнінің кантры-вестерн нұсқасын Die Stem Op Spesiale Versoek альбомы үшін жазды. Оңтүстік Африка әншісі Мануэль Эскорсио "Ons vir jou, Suid Afrika" әнінде осы өлеңнің сөздерін пайдаланды. Оңтүстік Африка рэпері Джек Пароу өзінің "Veilig" әнінде алғашқы үш шумақтың бірнеше жолдарын қолданды.