Кіріспе
Британдық Корольдік теңіз күштерінің әміршісі (1735–1823)
Флот адмиралы Джон Джервис, 1-ші Сент-Винсент графы (9 қаңтар 1735 – 13 наурыз 1823) – Корольдік теңіз күштерінің адмиралы және Ұлыбритания парламентінің мүшесі. Джервис 18-шы ғасырдың соңғы жартысында және 19-шы ғасырдың басында қызмет етті, ал Жеті жылдық соғыс, Америка Тәуелсіздік соғысы, Француз революциялық соғысы және Наполеон соғыстары кезінде белсенді қолбасшы болды. Ол 1797 жылғы Сент-Винсент мүйісіндегі шайқастағы жеңісімен және Горацио Нельсонның меценаты ретінде ең жақсы танымал. Джервис сол кездегі саяси және әскери қайраткерлермен тиімді әкімші және теңіз реформаторы ретінде де танылды. 1795 және 1799 жылдар аралығында Жерорта теңізінің бас қолбасшысы ретінде ол бүліктерді болдырмау үшін қатаң ережелер енгізді. Ол бұл ережелерді теңізшілер мен офицерлерге де бірдей қолданды, бұл оны даулы тұлғаға айналдырды. 1799 жылы Канал флотының басшылығына келгенде, ол өзінің тәртіптік басқару жүйесін алып келді. 1801 жылы Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде ол сол кезде танымал болмаған, бірақ теңіз күштерін тиімдірек және дербес ететін бірқатар реформалар жасады. Ол Портсмут корольдік кемежайында блок жасау машиналарын қоса алғанда, бірнеше жаңалықтарды енгізді. Сент-Винсент лайықты деп есептеген офицерлерге жомарттығымен және оған лайық деп есептегендерді тез және кейде қатал жазалауымен танымал болды. П.К. Кримминнің Оксфорд ұлттық өмірбаян сөздігінде Джервис туралы жазған жазбасында оның тарихқа қосқан үлесі былай сипатталады: «Оның маңыздылығы жеңістерді ұйымдастырушы, жақсы жабдықталған, өте тиімді флоттарды құрушы және өзі сияқты кәсіби, белсенді және қызметке берілген офицерлер мектебін даярлаушы болуында». Оның әкесі – адвокат, Адмиралтейство кеңесінің кеңесшісі және Гринвич ауруханасының аудиторы болған. Свинфен Джервис ұлының өзінің ізімен жүруін қалаған. Жас Джервис Бертон грамматикалық мектебінде, содан кейін Лондонның Гринвич қаласындағы пастор Суинденнің академиясында білім алды. Олардың отбасылық аты Джервис «/dʒɜːrvɪs/ JURvis» деп айтылады.
Теңіздегі алғашқы мансабы
Он үш жасында Джервис қашып, Лондонның Вулвич қаласында теңіз күштеріне қосылды. Біраз уақыттан соң ол үйіне қайтты, себебі отбасысы оның жоғалуына қатты ренжігенін естіген еді. Джервис теңізге баруға ниетті екенін білгендер, оның отбасына осы мәселеде көмектесті. Ақырында олар Джервис отбасын адмирал Джордж Тауншендке таныстырды, ол баланы өзінің кемелерінің біріне алуға келісті. 1749 жылдың 4 қаңтарында Джервис Ямайкаға бет алған 50 зеңбірекке ие кемеде қарапайым теңізші ретінде теңіз күштеріне қабылданды. Тауншенд Вест-Индияны қалдырғанда, Джервисті адмирал Томас Котстың басқаруына жіберді. Котстың штаб капитаны Генри Деннис Джервисті мічман етіп тағайындады. 1754 жылдың 31 шілдесінде Джервис 24 зеңбірекке ие кемеге ауыстырылды. Джервис әпкесіне жазған хатында: "Менің басты айналысатын ісім – міндетімнен бос уақытымда оқу, навигацияны зерттеу және ескі хаттарымды оқып шығу, олардың көлемі бір томдық кітапқа жетеді" деді. "Сфинкс" кемесі 1754 жылдың 7 қарашасында Спитхедте төлем алды. Джервис сол жылдың желтоқсан айында 20 зеңбірекке ие HMS Seaford кемесіне бекітілді, содан кейін 1755 жылдың желтоқсанының соңынан ақпан айына дейін навигация бойынша сарапшы капитан Джон Кэмпбелл басшылығымен HM Yacht William and Mary кемесінде қосымша оқудан өтті. Джервис 1755 жылдың 2 қаңтарында лейтенанттық емтиханды сәтті тапсырды. Наурыз айында ол 60 зеңбірекке ие кемеге ауысты. 1756 жылдың 31 наурызында Джервис 74 зеңбірекке ие HMS кемесіне көшті, ал 22 маусымда 90 зеңбірекке ие "Принц" кемесінің төртінші лейтенанты болып тағайындалды. Сол кезде Ұлыбритания мен Франция арасындағы Жеті жылдық соғыс басталған еді. 1757 жылдың қаңтарында Джервис капитан ауруға шалдыққаннан кейін HMS Experiment кемесіне уақытша командир болып тағайындалды. Командир ретінде ол Гата мүйісінің жанындағы белгісіз шайқаста үлкен француз каперімен күресті.
On 31 March 1756, Jervis moved to the 74 gun HMS and on 22 June he was promoted to be fourth lieutenant of the 90 gun Prince By that time the Seven Years' War between Great Britain and France had begun. In January 1757 Jervis was promoted to temporary command of HMS Experiment after her captain was incapacitated by sickness. As commander, he fought a larger French privateer in an indecisive action off Cape Gata.
Квебек және капитандыққа көтерілу
1759 жылдың ақпан айында Солтүстік Америкадағы француз иеліктерін басып алуға арналған экспедицияның бір бөлігі болған флот Англиядан шықты. Олар бірінші кезекте өткен жылы француздардан тартып алынған Луисбургке тоқтады. Маусым айында Сент-Лоуренс өзеніндегі мұз еріп, флот пен әскери көліктері Квебек қаласына шабуыл жасау үшін өзен бойымен жоғары қарай бет алды. 1759 жылдың 15 мамырында Джервис шлюптың міндетті түрдегі командирі болып тағайындалды. Осы қызметінде Джервис Абрахам жазығындағы шайқасқа дейін болған дайындықтарда генерал Джеймс Вулфты өте әсерлі етті. "Поркупин" және фрегат қарулы көліктерді Квебекке дейін, өзен бойымен жағалауға жеткізді. Бір тарихшы, Джедедия Таккер, осы кезеңнің маңыздылығын ескере отырып, Вулф пен кейіннен танымал болған Джеймс Кук миссияның сәтті аяқталуын қамтамасыз ету үшін "Поркупинге" мінгенін айтады. Оның еңбегі үшін Джервис командир дәрежесіне көтеріліп, қыркүйекте Англияға оралды, бірақ дереу "Албани" кемесімен Солтүстік Америкаға қайта оралды. 1760 жылдың мамырында Джервис адмирал сэр Джордж Роднидің Канал эскадрильясына қосылды. 1760 жылдың қазанында ол 44 зеңбірекке ие "Госпорт" кемесінің капитаны болды. Оның бортында жас мичман Джордж Элфинстон болды, кейіннен Виконт Кит атанды, ол 1799 жылы Джервис кеткеннен кейін Жерорта теңізінде Джервистің қолбасшылығын қабылдады. 1762 жылы HMS "Госпорт" және капитан Джошуа Роули шығыс және батыс Үнді саудасын батысқа қарай сүйемелдеп, коммодор де Терне эскадрильясынан сәтті қорғады. Бұл Корольдік теңіз күштерінің алғашқы мыс қапталған соғыс кемесі болды. Оған Генуядағы ағылшын саудагерлеріне алтын-күміс жеткізу міндеті жүктелді. Генуяда болған кезде екі құл түрік Генуя галереясынан қашып, "Аларм" қайықтарының біріне тығылып кірді. Олар күштеп шығарылды; Джервис ресми наразылық білдіріп, егер оларды қайтармаса, кек алатынын уәделеді. Екеуі де қайтарылды және Джервис оларды өз қамқорлығына алды. 1770 жылдың 30 наурызында "Аларм" Марсель жағасында құлап, бірақ Джервис, экипаж және Марсель губернаторы Жорж Рене Ле Пелей де Плевиль басшылығымен жергілікті француз билігінің күш-жігерінің арқасында қайта жөнделіп, теңізге шығарылды. Джервис губернаторға көрсеткен көмегі үшін Адмиралтейство кеңесінің алғыс хатын жеткізу үшін Марсельге жеке қайтып келді. 1771 жылы "Аларм" Англияға король Георг III-нің інісі Глостер герцогін Италияда қыстау үшін алып келді. Ол 1772 жылдың мамырына дейін өзінің сүйемелшілерімен бірге кемеде тұрды, содан кейін "Аларм" Англияға оралды және төлемдер жасалды.
Еуропа мен Ресейді аралау
1772 жылдың қазанынан 1775 жылдың маусымына дейін Джервис көп саяхат етті. Ол Францияда тіл үйреніп, француз өмірін байқады. Капитан Сэмюэл Баррингтонмен бірге Ресейге сапар шекті, Санкт-Петербургте болды, Кронштадттың арсеналын және кемежайларын тексерді, сондай-ақ сэр Чарльз Ноулз Екатерина Ресей үшін жасаған яхтаны тамашалады. Екеуі Швецияға, Данияға және Солтүстік Германияға аттанды. Бұл кезеңде Джервис қорғаныс жүйелері, порты карталары және қауіпсіз тұрақтар туралы жазбалар жасады. Олар Голландия арқылы елге қайтты, Джервис аймақты тағы да жан-жақты зерттеп, пайдалы ақпаратты сипаттаған көптеген жазбалар құрды. Баррингтонмен бірге Джервис Канал жағалауында жекелеген саяхат жасап, Брест портын қоса алғанда, түрлі портыларға тоқтады, саяхат барысында карталарын жасап, жетілдірді.
Үшант бірінші шайқасы
1775 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда Джервиске команда берілді; алайда, кеме жасақтары тексеріп, оны қызметке жарамсыз деп тапты. Сондықтан ол HMS Foudroyant командалық қызметіне тағайындалды. Джервис соғыстың алғашқы жылдарын Фудроянтта, Ла-Манш арнасында маңызды оқиғаларсыз қарауылда өткізді, бірақ соғыс Еуропаға жеткенде ол адмирал Август Кеппельдің басшылығына көшті. Кеппельдің басқаруымен Ла-Манш флоты 23 шілдеде француз флотының Брестке кіруге ниеттенгенін анықтады. 30 кемелі британдық флот 29 кемелі француз флотын қуып, 27 шілдеде Ушанттың бірінші шайқасында кездесті. Шайқас шешімсіз аяқталды, ал саяси салдарынан Джервис адмирал Кеппелді әскери сотта қырағылықпен қорғады, осылайша Кеппелдің ақталуына көмектесті.
Jervis spent the first few years of the war patrolling the Channel in Foudroyant without seeing any significant action, but as the war reached Europe Jervis was placed under the command of Admiral Augustus Keppel. The Channel fleet, under Keppel, sighted the French fleet intending to enter Brest on 23 July. The British fleet of 30 ships of the line chased the French fleet of 29 ships and engaged them on 27 July in what became known as the First Battle of Ushant. The battle was indecisive and in the political aftermath Jervis provided a stalwart defence of Admiral Keppel at the latter's court martial, helping to secure Keppel's acquittal.
Гибралтардан босату және Пегазеді басып алу
Джервис Фудроянтта Канал флотына қосылып, қысқа уақыт бойы адмирал Молино Шульдамның ту капитаны болды. 1780 жылы Джервис британдық флот Гибралтарды азат еткенде адмирал Роднимен бірге болды. 1781 жылы ол адмирал Джордж Дарбимен бірге Гибралтарды екінші рет азат етуде болды. 1782 жылдың 19 сәуірінде Джервис өзінің ескі досы және саяхаттас серігімен бірге болды, ал адмирал Баррингтон эскадрильясының кемесі Бресттен шығып келе жатқан француз конвойын байқады. Эскадрилья оларды қуалай бастады, ал Фудроянт француздың 74 зеңбірелі "Пегас" кемесін ұстап, шайқасқа түсті. Сағаттан астам жалғасқан шайқастан кейін "Пегас" бас иді. Джервис шайқас кезінде жарақат алды. Осы қызметтері үшін 1782 жылдың 19 мамырында ол Бат орденінің рыцары атанды. Ол 1782 жылы граф Хаудың флотымен бірге Гибралтарды азат етуге қатысты және Спартел мүйісіндегі шешілмейтін шайқаста болды. Джервис коммодор болып тағайындалды және 50 зеңбірелі кемесіндегі кең байрағын көтерді. Джервис 1783 жылы Лансестон округінен парламент депутаты болып сайланды. Ол саяси мансабын шын ниетпен бастады, Питтің парламенттік реформаларын қолдады, ал Чарльз Джеймс Фокс пен оның Шығыс Үндістан заңына қарсы дауыс берді. 1784 жылғы сайлауда Джервис Ұлы Ярмуттың тәуелсіз округінде сайлауға түсті, онда ол Генри Бофоймен бірге депутат болып сайланды. Кейін Джервис Питтің реформаға қатысты қосымша заң жобаларына қарсы дауыс берді, бірақ 1788-1789 жылдардағы Регенттік дағдарысы кезінде оны қайта қолдады. 1787 жылдың 24 қыркүйегінде Джервис көк әмірші болып тағайындалды және Пруссияның Нидерландыға басып кіруінен туындаған шиеленіс кезінде бірнеше ай бойы 74 зеңбірелі "Карнатик" кемесінде туын көтерді. 1790 жылы Джервис қайтадан қызметке шақырылды және Англия мен Испания арасындағы соғысқа қауіп төндірген Ноотка саунд дағдарысы кезінде екінші дәрежелі "Принц" кемесіне туын көшірді. Сондай-ақ 1790 жылы Джервис ақ әмірші болып тағайындалды, Ұлы Ярмут округінен депутаттығынан бас тартып, оның орнына Чиппинг Уайкомб округінен сайланды, онда ол граф Уайкомбпен бірге депутат болып сайланды. Саясатқа деген қызығушылығы төмендегендіктен, ол сирек сөйледі және көбінесе теңіз мәселелері туралы ғана айтты. 1792 жылы Джервис зейнеткер теңізшілердің қаржылық қиындықтарын жеңілдету үшін жоба ұсынды. Бірақ ол бұл ұсынысты кері қайтарып алды, өйткені виконт Мелвилл бұл мәселені Адмиралтейство қарастыратынын уәделеді. 1794 жылы ол депутаттығынан бас тартып, енді саяси лауазымдарға кандидат болмады.
Француз революциялық және Наполеон соғыстары
Джервис Көк әскерінің вице-адмиралы болып тағайындалды және Ливард аралдарының Бас қолбасшысы болып бекітілді. Джервис өздерімен бірге әскер алып келді, ол теңіз күштерімен бірігіп, бірлескен әскери экспедиция құрды. Экспедицияның мақсаты – француз колонияларын басып алып, Францияның халықаралық саудасын әлсірету болатын. Әскерге сер Чарльз Грей басшылық етті, ол Джервистің досы және саяси одақтасы еді. Джервис Грейдің ұлы, капитан Джордж Грейді жеке туын көтеруші капитан етіп тағайындады. Бірлескен күштер Мартиника, Гваделупа және Сент-Люсия француз колонияларын басып алып, монархиялық үкіметті қайта орнатты. Француздар қарсы шабуыл жасап, 1794 жылдың 2 маусымында Гваделупаны қайта басып алды. Джервис пен Грей аралды қайтарып алу үшін күш жіберді, бірақ нығайтылған француз гарнизоны оларды жеңіске жеткізбеді және британдық экспедиция шегінуге мәжбүр болды. 1794 жылдың қараша айында адмирал Бенджамин Колдуэлл Джервистің орнына келді. Джервис пен Грейге көрсеткен қызметі үшін пэрлік атақ бермеу себебі – жеңіс сыйлығына байланысты даулар болды деп кеңінен айтылды. Үш аралды басып алу үшін есептелген жеңіс сыйлығы теңіз флоты офицерлері мен сарбаздарына 70 000 фунт стерлингке жетті. Инфляцияға орай түзетілгенде, бұл 2023 жылғы бағамен шамамен ... фунтқа тең болар еді. Грей мен Джервистің қарсыластары генерал мен адмиралға қарсы сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс жасады. Дауыс беру нәтижесі теріс болды. Дегенмен, Джервис пен Грейге Парламенттің екі палатасы да көрсеткен қызметтері үшін алғыс айтты. 1794 жылдың 12 сәуірінде Джервис Ақ әскерінің вице-адмиралы болып жоғарылатылды.
Жерорта теңізінің әскері
Джервис 1795 жылғы 1 маусымда көк әміршілікке көтеріліп, Жерорта теңізі флотының қолбасшысы болып тағайындалды. Бойн 1795 жылғы 1 мамырда өртеніп, Спитхедте апат салдарынан жарылып кетті, осыдан Джервис мүлкінің басым бөлігін жоғалтты. Джервис фрегатпен Жерорта теңізі флотын басқаруға барып, Чарльз Грейдің ұлы, капитан Джордж Грейді тағы да флаг-капитаны етіп алды. Джервис сондай-ақ Роберт Кальдерді флот капитаны ретінде қабылдады. Наполеон Ұлыбританияның австриялық одақтастарын жеңіп, оларды шатаққа түсірді, ал қазан айында Испания басылып, француздармен одақтасты. Джервис Кадизді блокадалауға көмектесу үшін адмирал Роберт Маннды шақырды. Джервис 1796 жылдың қыркүйек және қараша айлары аралығында Корсиканы тастап, күштерін Гибралтарға қайтарды.
Ла-Манш флотының командалығы
Денсаулығы жақсарған соң, оған Канал флотының басшылығы берілді. Сент-Винсент: «Патша мен үкімет осыны қажет етеді және британдық теңіз күштерінің тәртібі де осыны талап етеді. Мен үшін қайда, су үстінде ме, құрлықта ма, өлудің ешқандай маңызы жоқ. Тас лақтырылды», – деді. Ол 1800 жылдың 26 сәуірінде Канал флотының басшылығын қабылдады және Брестті тығыз блокадаға алды. Брестке жеткен соң, ол 110 зеңбіректі Виль-де-Пари кемесіне ауысты және сэр Томас Трубриджті флотының капитаны етіп тағайындады. Оған жеке дәрігері доктор Эндрю Бэрд та серік болды. Кейін Бэрд бас қолбасшының жоспарларына және Канал флотының денсаулығы мен әл-ауқатына зор үлес қосты. Сент-Винсенттің тағайындалуы Канал флоты офицерлерінің арасында ықылас тудырмады. Оның қатаң тәртіпке бағынушы репутациясы Жерорта теңізінен оны ілесіп келді, ол дереу офицерлер мен капитанға жағада түнеуге тыйым салды және олардың кемесінен үш шақырымнан асып кетпеуін бұйырды. Бір капитанның әйелі оның тағайындалуы туралы жаңалықты: «Екеуінің келесі шыны аяғына құрбан болсын, ол жамандыққа ұшырасын», – деп көтеріп ішкен деген әңгіме бар. Басқа қатаң ережелердің арасында кемелерді мүмкіндігінше теңізде жөндеуге және Ушанттың Канал флоты үшін дәстүрлі Торбейдің орнына ресми кездесу орны болуына бұйрық берілді. Кемелерге адмирал немесе Адмиралдықтың жазбаша рұқсатысыз Спитхедке баруға тыйым салынды. Ол басшылық еткен кезде флотпен бірге болды және офицерлер мен сарбаздардың қиындықтарын олармен бірге көтергені үшін олардың құрметіне ие болды. 1775 жылы Баррингтонмен жасаған карталарының арқасында Бресттегі жағалау эскадрильясы блокаданы әлдеқайда күшейті алды. Бір күні жағалау эскадрильясы Брестен шығып келе жатқан бірнеше француз кемелерін көрді. «Импетуэ» кемесінің капитаны сэр Эдвард Пеллоу оларды қуалай бастады. Жағалау эскадрильясының басшысы «Импетуэ» кемесінің тұңғырға батып қалуынан қорқып, оны кері шақырды. Француздар қашып кетті. Екі адмирал арасында бірнеше хат алмасылғаннан кейін, Сент-Винсент бағыныстыларының кешірімдеріне шыдамы жетпей, бүкіл теңіз эскадрильясын алып, оларды жағалау эскадрильясы мен жағалау арасына жүзіп өтті, осылайша кемелердің француздарды қуалай және тұтқындай алатындай жеткілікті тереңдікте екенін дәлелдеді. Сент-Винсент содан кейін контр-адмиралға хат жазып, оның байрағын түсіріп, қажетті демалыс үшін жағаға оралуын ұсынды. Сент-Винсент Каналда да, Жерорта теңізінде де жомарт болды. Англиядан келген бір хат адмиралды өзіне ең жақын санаған 50 офицерге флагмандық кемеде кешкі ас ұйымдастыруға итерді. Кешкі аста ол хаттың Лондонның Паддингтон ауданындағы жетімдер үйінен келгенін айтты. Жетімдер үйі ел қызметінде қаза болған теңізшілердің балаларын күтуге қаражаты қалмаған еді. Сент-Винсент әр капитан мен лейтенанттан ақша сұрады, содан кейін өзі де үлесін қосты. Осы күні кеме Англияға қайтып кетті. Сент-Винсент жетімдер үйіне 1000 фунт стерлинг сыйлады.
Сент-Винсенттің әкімшілік және логистикалық шеберлігі, әсіресе флоттың денсаулығы мен әл-ауқаты мәселелерінде айқын көрінді. Сент-Винсент граф Спенсерге: «Мен аурулар мен жарақат алғандарды күтуді теңізде немесе құрлықта бас қолбасшының бірінші міндеттерінің бірі деп есептеймін», – деп жазды. Доктор Бэрдтің тазалық және гигиена туралы кеңестеріне сүйене отырып, адмирал ауруларды, әсіресе цинганы азайту үшін мүмкіндігінше көп көкөніс және көптеген жаңа лимон шырынын әкелді. Нәтижесі таңғаларлық болды. Флотқа еріп келген ауруханалық кеме қажетсіз болып үйге қайтарылды, ал 1800 жылдың қарашасында флот Торбей бұғазына жеткенде, шамамен жиырма үш мың адамның арасында ауруханаға жатқызылған он алты адам ғана болды. Адмиралтействоның бірінші хатшысы сэр Эван Непианға жазған хатында Сент-Винсент Бэрдті «Кеңестің өзінен де теңіз күштеріндегі ең құнды адам» деп сипаттады.
1800–1801 жылдардың қысы адмиралды Торбей бұғазын қарап тұратын Торре аббаттығында жағада тұруға мәжбүр етті. Вице-адмирал сэр Генри Харви Сент-Винсент болмағанда флоттың операциялық басшылығын өз қолына алды. 1801 жылы Адмиралтейство Кеңесіне жазған хатында Сент-Винсент қазір әйгілі болған сөзді айтты: «Мырзалар, француздықтар келмейді деп айтпаймын, олар теңіз арқылы келмейді деп айтамын». 1801 жылы Сент-Винсентті адмирал Уильям Корнуоллис алмастырды, ал жаңа премьер-министр Генри Аддингтон Сент-Винсентті Адмиралтействоның бірінші лорды қызметіне тағайындады.
Адмиралтействоның бірінші лорды
1801 жылдың қаңтар айында Сент-Винсент сол кездегі бірінші лорд Эрл Спенсерге қысқа хат жазып, былай деді: "Кейіптердегі зор қателіктер мен жемқорлықты емдеу үшін кемежайларды түбегейлі тазарту қажет, және бұл бейбітшілік орнағанша істеуге болмайды." Бірінші лорд Сент-Винсент теңіз флотын, Корольдік кеме жасау зауыттарын және олардың азаматтық басқаруын кемсіткен барлық жемқорлықты тергеп, анықтап, жоюға ниеттенді. Осының салдарынан ол әртүрлі Теңіз Кеңестерімен, Корольдік Теңіз Флотының азаматтық басқаруымен, олардың ішінде кемежайлар мен материалдық қорларды басқарумен қақтығысты. Сент-Винсент осы кеңестер мен адамдарды Теңіз Флотының жұмысына кедергі келтіретін күштер деп қарады.
Реформа
Сент-Винсент жасаған реформалардың бірі – Портсмут әскери-теңіз кемежайында блоктар жасау машиналарын енгізу болды. Машинаны Марк Изамбард Брунель мен Сэмюэл Бентам жобалаған. 1808 жылға қарай қырық бес машина жыл сайын 130 000 шүмекті шығарып тұрды. Бұл жаңалықтың арқасында он-отыз білікті емес жұмысшы 100 білікті блок жасаушының өнімділігімен теңесе алды, ал жобаның құны үш жылдың ішінде өтелді. Машина жасау революциясы Әскери-теңіз флотына қажетті блоктарды өндіруде дербес болуға мүмкіндік берді. Бұл дербестік сыбайлас жемқорлықтың көптеген көздерін жойды – сапасыз тауар өндіріп, теңізшілердің өмірін қауіпке тіккен сыртқы мердігерлерден бастап, келісімшарттарды беруге жауапты лауазымды адамдардың аз жалақысынан туындаған жемқорлыққа дейін, сондай-ақ пара алуға дейін. Блок машиналарын орналастырған ғимараттар бүгінге дейін сақталып, Портсмут тарихи кемежайының бір бөлігін құрайды. Бірінші лорд ретінде Сент-Винсент Плимут қаласында толқын тоқтату қабырғасы (breakwater) салуды шешті. Бірінші лорд инженер-құрылысшы Джон Ренни мен Вулвич кемежайының бұрынғы бас атқарушысы Джозеф Уидбиге осы қабырғаны жобалауды тапсырды. Жұмыс 1811 жылға дейін басталмады, бірақ граф оның салынуының басты күші ретінде танылды. Сент-Винсент корольмен теңіз жаяу әскерінің Әскери-теңіз флотының жалпы қызметіне қосқан үлесі туралы әңгімелесіп, корольге «Royal» префиксін қосуды ұсынды. Бұл корпус атауын «Корольдік теңіз жаяу әскері» деп өзгерту туралы алғашқы ресми талқылаулар болды. Оның қызмет ету кезеңінде Корольдік кемежайлардағы жұмысшылар тұрмысқа қажетті шығындардың өсуіне байланысты жалақыны көтеруді талап етті. Сент-Винсент наразылық көшбасшыларын және ереуілге белсенді қатысқандардың барлығын жұмыстан шығарды. Ақырында, нан бағасы жоғары болғанда, нан сатып алуға арналған шағын уақытша жәрдемақы беруге келісті. Сент-Винсенттің назары Әскери-теңіз флотының барлық саласын қамтыды – өздерінің жеке немесе коммерциялық кемелерін пайдаланатын саудагер теңізшілерден құралған «Теңіз корғаушыларынан» (Sea Fencibles), жау кемелерін басып алуға уәкілеттік берген маркалық хаттармен жұмыс істейтін азаматтық милициядан бастап, Әскери-теңіз ауруханаларына дейін. Граф «Теңіз корғаушыларын» таратуға тырысты, олардың қажеттілігі тек қана егде жастағы әйелдердің қорқынышын басу үшін ғана екенін, ал жақсы адамдар өмірінің бойы бірде-бір оқ естімей өтетінін айтты. Сент-Винсенттің жеке дәрігері доктор Бэрд, барлық ауруханалардың инспекторы ретінде, науқастар мен жарақат алғандар жөніндегі кеңеске тағайындалды.
Көмектесу өкілеттігі
Оның бірінші лордтығына тағайындалуының тағы бір ауыртпалығы – Сент-Винсентке офицерлікке үміткерлердің, олардың туыстары мен достарының көптеген хаттары келіп түсті. Әскери-теңіз флотында беделді лауазымдардағылардан жұмыс іздеу кең таралған әдетке айналды және жақсы қызметке орналасудың қабылданған тәсілі болды. Офицердің беделі неғұрлым жоғары болса, оның лауазымы да соғұрлым жақсы және көбінесе табысты болар еді. Сонымен қатар, Франциямен бейбіт келісімге қол жеткізілгендіктен, теңіз флоты қысқартылып, жұмыс орындары азайды. Сондықтан, бірінші лорд әрбір беделді офицерге қызмет таба алмай, алған көптеген хаттарын қабылдамайтын болды. Сент-Винсент офицерлердің саяси немесе әлеуметтік беделіне емес, олардың жетістіктеріне қарай жоғарылатылатынын немесе лауазымға тағайындалатынын ашық және жеке түрде мәлімдегеніне қарамастан, хаттар Адмиралтействоға ағылып тағы ағылып жатты. Сент-Винсенттің бас тарту туралы хабарлау тәсілі көбінесе хаттардың санына, жеке тұлғаға немесе олардың жанашырларының талаптарына байланысты болатын. Ол Портсмут графына былай деп жазды: «Мен Сіздің кісілігіңізге келіспеймін, соғыс кезінде отын басында тыныш отырған және дерлік ешқандай жұмыс істемейтін адам, біз қатысқан соғыс сияқты, өзінің денсаулығын кез келген климатта тәуекелге салған адаммен бірдей қызметке ие болуға лайық деп ойлайсыз». Патшалықтан шыққан бір құрметті кісіге жасалған қатаң жауап. Бірақ ол ешқандай дәрежесі немесе беделі жоқ әйелге былай деп жазды: «Мен сіздің капитаныңыздың (аты белгісіз) [sic] жағынан келген аргументіңіздің күшін мойындай алмаймын, бірақ сіздің әпкеңіздің бауырының жоғарылатылуы үшін күресіп жатқаны соншалықты әдемі және мақтауға лайық, сіздің 24-ші күні жазған хатыңыз үшін кешірім сұраудың қажеті жоқ, мен оған жауап беруге уақытты қажетсіз көрмеймін». Кокрейн лорды 32 зеңбірекке ие испан фрегатын «Эль Гамоны» 14 зеңбірекке ие шлюппен басып алғанда, мұндай шеберлік пен теңізшілік үшін жоғарылату әдеттегі сыйлық болды. Командир де, оның достары мен отбасы да осыны күткені анық. Алайда, Кокрейннің жеңісі туралы хатты тасымалдаған кеме ұсталып, ол француздарға түскеннен кейін және кемесі жоғалғаны үшін әскери сотқа тартылғаннан кейін ғана қолға жеткізілді. Кемесінен айырылғандық үшін әскери сот осы кезде кең таралған практика болды және көптеген жағдайларда, Кокрейннің жағдайындағыдай, бұл тек формальдылық болды. Кокрейн соттан ақталғаннан кейін ғана жоғарылатылды. Алайда, командир бірінші лордтың алдын ала болмаған наразылықтан қасақана жоғарылатудан бас тартқанын ойлады және ол өмір бойы осы пікірде болды. Кокрейннің көптеген беделді достары мен туыстары болды, олар оның мүддесі үшін үнемі араласты. Бұл өтініштер Кокрейннің мансабына кері әсер еткен болуы мүмкін, өйткені Джервис олардан ашуланған болуы мүмкін.
Бірінші лорд лауазымынан кету
Сент-Винсент бастаған жемқорлыққа қатысты терең тергеу оның беделінің төмендеуіне себеп болды, себебі түрлі ақша табу схемаларына көптеген ықпалды тұлғалар қатысты. Сент-Винсент құрған тергеу комиссиясы Генри Дандасты, 1-ші виконт Мелвиллді – британ премьер-министрі Уильям Питттің сенімді серігі және 18 ғасырдың соңында Шотландиядағы ең беделді саясаткерді импичментке салуға және мемлекеттік қаражатты маскүлікке жұмсады деген айыппен соттауға жауапты болды; Мелвилл отставкаға кетті. Лордтар палатасы Мелвиллді кінәлі деп таба алмады және ол барлық айыптан босатылды. Осылайша Сент-Винсент Питттің жауына айналды, ол теңіз реформасын және оның танымалдылығын Бірінші лорд пен Аддингтон үкіметіне шабуыл жасау үшін пайдаланды. Сент-Винсент 1804 жылғы 14 мамырда Аддингтонның орнына Питт премьер-министр болып тағайындалғанда лауазымын қалдырды. Сент-Винсенттің досы сэр Чарльз Грейдің екінші ұлы Лорд Хауик оны қорғауға келді және Чарльз Джеймс Фокстың көмегімен 1806 жылы парламентте Сент-Винсенттің теңіз реформасындағы қажырлы еңбегі үшін алғыс білдіру туралы ұсыныс жасады. 1806 жылғы 14 мамырда Пул округінен сайланған парламент депутаты Джон Джеффри Сент-Винсентті «Адмиралтейство кеңесінің төрағасы болған кезінде кемелерді салу және жөндеуде бесұстаздық бейхабарлық жасағаны және флотты ізбасарларына алғаннан гөрі нашар жағдайда тапсырғаны» үшін айыптаған парламенттік пікірталас ашты. Бұл ұсыныс қабылданбады, оның орнына Сыртқы істер министрі Чарльз Джеймс Фокс граф Сент-Винсентке алғыс айту туралы ұсыныс жасады: «Бұл үйге, Сент-Винсент графының соңғы теңіз әкімшілігіндегі әрекеттері оның жоғары беделіне одан әрі сәндік қосты және осы үйдің мақұлдауына лайық». Фокс 1801 жылы Сент-Винсенттің тағайындалуы туралы: «Менің ойымша, бүкіл қоғамда Адмиралтействоның басшысы қызметін атқаруға одан жақсырақ немесе қабілетті адамды табу мүмкін емес» деді және графтың Бірінші лорд қызметін атқару кезегінде де оны қолдап келді.
Командалық басқаруды қайта алу
1805 жылдың 9 қарашасында Сент-Винсент қызыл әміршілікке көтерілді. Ол 110 қаруы бар бірінші рангтағы кемеге қолбасшылық етіп, Канал флотын қайтадан басқарды. Өзінің қолбасшылық қызметі кезінде ол көп уақытын Раме ауылында жалға алған үйінде өткізді. Ол Жерорта теңізінде және бұрынғы Канал командасында тиімді болған бұйрықтарды қайтадан шығарды. Бұл бұйрықтар тағы да наразылық тудырды. 1806 жылы ол қысқа мерзімге Канал флотының қолбасшылығын өзінің орынбасары, сэр Чарльз Коттонға тапсырды, осылайша Португалияға арнайы миссиямен бара алды. Португалияға басып кіру қаупі туды және Сент-Винсентке қажет болған жағдайда португалиялық әкімшілікті Бразилиядағы колониясына көшіруді бұйырды. Басып кіру кешіктірілді және Сент-Винсент Канал флотына қайта шақырылды. Бразилияға патша отбасын қауіпсіз жеткізгендер – сэр Сидни Смит пен Грэм Мур болды. Граф әрқашан лайықтылықты қолдаудан жоғары қойып, әлеуметтік тегіне қарай тағайындау жүйесіне көңілі толмады. 1807 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол корольмен кездесті. Король флоттың қазіргі жағдайы Сент-Винсенттің қызметке келген кездегіден жақсырақ па деп сұрады. Сент-Винсент «жоқ» деп жауап берді. Ол былай деді: «Мажасте, теңіз флотында ақсүйектердің болуы қызметке беде бергендіктен, олардың шашырауы қажет деп әрқашан ойладым; бірақ қазір теңіз флотын ақсүйектердің кіші ұлдары мен Парламент мүшелерінің ұлдары басып алды, олар барлық қолдауды жұтып, жоғарылауға арналған жолды бітеп тастады. Сондықтан, қызметі қаншалықты еңбегімен болса да, ескі офицердің ұлының жоғарылауға мүмкіндігі аз немесе мүлдем жоқ». Ол сөзін жалғастырды: «Мен елдегі кез келген ақсүйекке қарағанда, еңбегімен көзге түскен ескі офицердің ұлын жоғарылатуды артық көремін». 1806 жылдың 18 қазанында Висконт Ховикке, сол кездегі Бірінші лордқа жазған хатында Сент-Винсент былай деп жазды: «Егер сіз, асыл мырзам, парламентке контр-адмирал шенінен төменгі офицерлердің Халық палатасында отыруына тыйым салатын заң жобасын енгізсеңіз, флотты сақтап қалуға болады; бірақ егер аздап мас, құнды емес жаканапелерге ол жасаған бүлікшіл сөздерді айтуға рұқсат берілсе, флаг-офицерлердің қатысуымен сізге флоттарыңызға қолбасшылық ету үшін менден гөрі дені сау және күшті адам қажет болады». Әрине, Сент-Винсент парламенттің белгілі бір мүшесін айтып отырған, бірақ оның бұл мәселедегі пікірі анық. Сент-Винсент ұзақ жылдар бойы денсаулығының нашарлығынан күйінішті және үкіметтегі өзгерістер оның 1807 жылдың 24 сәуірінде отставкаға кетуіне әкелді.
Соңғы жылдар
Ол зейнетке шыққаннан кейін Лордтар палатасында сирек отырып, 1810 немесе 1811 жылдары соңғы рет көзге түсті. Осы соңғы жылдары Сент-Винсент түрлі қайырымдылық қорына, ұйымдарға және жеке тұлғаларға жомарттықпен көмек көрсетті. Ол Ватерлоо шайқасында жараланғандар мен аман қалғандарға 500 фунт стерлинг, ал Ирландиядағы ашаршылықты жеңілдету үшін 300 фунт стерлинг сыйлады. Сент-Винсент сондай-ақ Лондонның Уайтчепел қаласындағы еврей ғибадатханасының құрылысына 100 фунт стерлинг бөлді. 1807 жылы Сент-Винсент Лордтар палатасының мүшесі ретінде құл саудасын жою туралы заң жобасына қарсылық білдірді. Сент-Винсент алдымен, егер Ұлыбритания сауданы тоқтатса, бұл британдық капиталдың басқа елдерге өтуіне әкеледі, ал гуманитарлық тұрғыдан қарағанда, Батыс Үндістан құлдардың туған жерімен салыстырғанда өмір сүруге гөрі жақсы жағдайға ие екенін айтты. Кейін ол Ұлыбритания саудадан шыққаннан кейін туындаған бос орынды Франция толтыра алатынын, бұл Ұлыбританияның теңіз үстемдігіне қауіп төндіретінін мәлімдеді. Сент-Винсент Синтра келісіміне және Вальхерен жорығына қарсы сөйледі, сондай-ақ оның сәтсіз аяқталуын сынады, бірақ офицерлер мен сарбаздардың сәтсіздігін айқын түрде атап көрсетпеді. Сент-Винсент генерал-лейтенант сэр Джон Мурдың Испания мен Португалия арқылы жасаған шегінісін қорғады және оны жеткілікті түрде қолдамаған үкімет пен армия командирлерін айыптады. Олардың балалары болмады. 1818-1819 жылдардың қысында Сент-Винсент денсаулығын қалпына келтіру үшін Францияға сапар шекті. Тулонға келгенде, оны адмирал Эдуард Миссисси күтіп алды, ол Сент-Винсент туралы: «Ол француз және британдық теңіз флотының әкесі» деді.
Басқа марапаттар
1800 жылы Сент-Винсент теңіз жауынгерлерінің құрметті генерал-лейтенанты аталды, ал 1814 жылы генерал шеніне көтерілді. Бұл лауазымдар көбінесе тек атақтан ғана тұрды және ешқандай ресми міндеттерді жүктемеді. 1801 жылы Сент-Винсент Стаффордширдегі Меафордтың виконты Сент-Винсент титулын алды. Оның балалары болмағандықтан, бұл титул оның немере інісі Эдвард Джервис Рикетске өтті. 1806 жылы ол Тринити Хаустың отыз бір аға басшысының бірі болып тағайындалды. Аға басшылар, басшымен бірге, Тринити Хаустың сотын құрайды. 1809 жылы Португалияның Иоанн VI Сент-Винсентті Наполеон Португалияны басып алғаннан кейін корольдік отбасының Бразилияға қауіпсіз жеткенін еске алу үшін Корольдік Португалияның Тауэр және Қылыш әскери орденімен марапаттады. 1814 жылдың мамыр айында ол флот адмиралының міндетін атқарушысы және Канал эскадрильясының бас қолбасшысы болып тағайындалды. 1821 жылдың 19 шілдесінде ол флот адмиралы болып бекітілді, ал Георг IV оған кеңсе таяғын, яғни лауазымның символын алтынмен әшекейлеп жіберді. Қазіргі таңда бұл кеңсе таяғы Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайының қорында сақталуда. 1815 жылдың 2 қаңтарында ол Бат орденінің Ұлы крестімен марапатталды, ордендік жүйе ханзада-регенттің бұйрығымен қайта құрылған кезде. Ұлы крест – ордендегі ең жоғары дәреже.
Өлім және ескерткіш
Сент-Винсент 1823 жылдың 13 наурызында қайтыс болды, және балалары болмағандықтан Джервис бароны мен Сент-Винсент графының титулы жойылды. Оның жүрегімен байланысты туысы, Эдвард Джервис Рикеттс, 2-ші виконт Сент-Винсент атанды және ағасының құрметіне тегін Джервис деп өзгертіп, Эдвард Джервис Джервис болды. Сент-Винсент өзінің тілегі бойынша Стаффордширдегі Стоун қаласындағы отбасылық мавзолейге жерленді, ал ескерткіші Сент-Пол соборының криптасында орнатылды.
Тарихнама
Джервис Наполеон соғыстары кезінде және одан кейін Әскери-теңіз флотының дамуына зор әсер еткенімен, таңқаларлықтай, оның замандас өмірбаяндары аз, ал барлары да толықтығы мен тереңдігімен көңіл көншітпейді. Джервиске қатысты ең соңғы еңбек – адмирал Сент-Винсенттің ағылшын теңіз флотын қайта құруы: Чарльз Артурдың «Ұлы, талап етілмеген теңіз революциясы» (1986), бірақ ол Джервистің доктарға жасаған реформаларына көбірек назар аударса, оның өмірінің басқа жақтарына аз тоқталды. Эвелин Беркманның «Нельсонның құрметті мырзасы: Сент-Винсенттің портреті» (1962) библиограф Юджин Разор атап көрсеткендей, жай ғана өмірбаян жасауға жасалған «әрекет» қана. Сол библиограф Уильям Милборн Джеймстің «Ескі емен»: Джон Джервис, Эрл Сент-Винсенттің өмірі (1950) және Оуэн Шеррардтың «Лорд Сент-Винсенттің өмірі» (1933) туралы да осылай айтады, оларды екеуін де орташа деңгейдегі еңбектер деп бағалайды. Рудок Маккей Джервистің жас кезінен бастап өмірін баяндайтын мақала жариялаған.