Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Л. Фрэнк Баумның кітабы
Book by L. Frank Baum
Оздың қалайы ағаш ұстасы: Қалайы ағаш ұстасының таңғажайып саяқатына, саяхатшы Вуттың, Оздың қорқытқышының және Көктембұлақтың қызы Полихромның көмегімен жасаған адал баяны – Л. Фрэнк Баумның Оз сериясындағы он екінші кітабы. Алғаш рет 1918 жылдың 13 мамырында жарық көрді. Қалайы ағаш ұстасы ет пен қан болған шағындағы сүйіктісі, Манчкин қызы Нимми Амимен қайта қосылады. Бұл Баумның 1900 жылы жарық көрген "Оздың ғажайып сиқыршысы" романының алдыңғы тарихы. Кітап автордың немересі Франк Алден Баумға арналған.
The Tin Woodman of Oz: A Faithful Story of the Astonishing Adventure Undertaken by the Tin Woodman, Assisted by Woot the Wanderer, the Scarecrow of Oz, and Polychrome, the Rainbow's Daughter is the twelfth book in the Oz series written by L. Frank Baum and was originally published on May 13, 1918. The Tin Woodman is reunited with his Munchkin sweetheart Nimmie Amee from the days when he was flesh and blood. This was a back story from Baum's 1900 novel, The Wonderful Wizard of Oz. The book was dedicated to the author's grandson Frank Alden Baum.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Тин Вудмен мен Қорқытқыш Вуди кантридегі Вудменнің сарайында әңгімелесіп отырғанда, Вут есімді Гиллкин бала келіп түседі. Ол тамақтанып, демалыс алғаннан кейін, Вут Вудменнен қалай қалайыдан жасалғанын сұрайды. Вудмен Шығыс зұлым сиқыршысының оның балтырына сиқыр жасап, Нимми Амидің тәрбиеленушісіне ғашық болғандықтан, дене мүшелерін біртіндеп кесіп тастағанын айтады. Кесілген әр мүше құймашы Ку Клиппен қалайыдан жасалған нұсқасымен ауыстырылды. Жүрегі жоқ Тин Вудмен енді Нимми Амиді сүйе алмайтынын сезініп, оны тастап кетті. Вут оның жаңа жүрегі оны мейірімді еткен болуы мүмкін, бірақ ол оны сүйіспеншілікке бөле алмады, әйтпесе ол Нимми Амиге қайта оралар еді. Бұл Тин Вудменді ұялтады және оны Мунчкин еліне барып, оны табуға шабыс етеді. Тин Вудмен, Қорқытқыш және Вут Гиллкин еліне саяхаттап, Лунвиллдің үрмелі шарымен кездеседі, олар бірнешеуін жарып құтылады. Олар Юп аңғарына түседі, онда саяхатшыларды жануарларға айналдыратын алып әйел Юп ханым тұрады, ол бұрын Полихромға, Көкжиектің қызына жасағандай. Топ әлі де жануарлар түрінде қашып құтылуда. Олар Жинжурдың шаруашылығына келеді, ол олармен танысуын жаңартып, Смарагд қаласына көмек сұрауға жібереді. Дороти мен Озма келеді және Озма саяхатшыларды өздерінің нақты түріне қайтарады. Топ ізденісін жалғастырып, Тин Вудменнің тотығып қалған жеріне жетеді және онда тағы бір қалайы адамды табады. Олар оның буындарын майлағаннан кейін, ол өзін капитан Файтер деп таныстырады, ол Вудмен оны тастап кеткеннен кейін Нимми Амиге уәде берген сарбаз. Шығыс зұлым сиқыршысы Файтердің қылышын Вудменнің балтыры істегендей істеді - оның аяқтарын кесіп тастады, ал Ку Клип олардың орнына қалайы аяқтарды орнатты. Оның да жүрегі жоқ, бірақ бұл оны мазаламайды. Алайда ол тотығуға бейім. Екі Вудмен де Нимми Амидің жүрегін іздеп, олардың біреуін таңдауға келіседі. Бес адам Ку Клиптің шеберханасына келеді, онда Тин Вудмен өзімен сөйлеседі, яғни ол бір кезде болған адамның (Ник Чоппердің) басына. Тин Вудмен мен Тин әскері де әрқайсысына тиесілі дене мүшелерінің бөтелкесін табады, бірақ кейбіреулері, мысалы капитан Файтердің басы, жоғалып кеткен. Ку Клип өзінің көмекшісі Шопфитті жасау үшін Файтердің басын және олардың әрқайсысының көптеген дене бөліктерін (бірақ олар ешқашан шірімеген) қолданғанын айтады. Шопфит Ку Клип оған қалайыдан қол жасауын сұрады, содан кейін ол шығысқа кетті. Достар Ку Клиптен шығысқа қарай барады және Мунч тауының етегінде Нимми Амиді іздейді. Оның шыңында үйшік бар, онда қоян оларға Нимми Ами қазір бақытты өмір сүріп жатқанын айтады. Тин Вудмен мен Тин әскері Нимми Амидің қазір Шопфитке үйленгенін біледі. Ол Винкилердің патшайымы болғанға дейін үй шаруашылығынан бас тартады. Төртеу Изумруд қаласына оралып, оқиғаларын баяндайды.
The Tin Woodman and the Scarecrow are regaling each other with tales at the Woodman's palace in the Winkie Country when a Gillikin boy named Woot wanders in. After he is fed and rested, Woot asks the Woodman how he came to be made of tin. He relates how the Wicked Witch of the East enchanted his axe and caused him to chop his body parts off limb by limb, because he was in love with her ward, Nimmie Amee. Each chopped limb was replaced by the tinsmith Ku Klip with a counterpart made of tin. Without a heart, the Tin Woodman felt he could no longer love Nimmie Amee and he left her. Woot suggests that his new heart may have made him kind, but it did not make him loving, or he would have returned to Nimmie Amee. This shames the Tin Woodman and inspires him to journey to the Munchkin Country and find her. The Tin Woodman, the Scarecrow, and Woot journey into the Gillikin Country and encounter the inflatable Loons of Loonville, whom they escape by popping several of them. They descend into Yoop Valley, where the giantess Mrs. Yoop dwells, who transforms the travelers into animals for her amusement, just as she has already done to Polychrome, the Rainbow's Daughter. The group escape, still in their animal forms. They arrive at the farm of Jinjur, who renews her acquaintance with them and sends to the Emerald City for help. Dorothy and Ozma arrive and Ozma restores the travelers to their rightful forms. The group resumes their quest and come upon the spot where the Tin Woodman had rusted and find another tin man there. After they oil his joints, he identifies himself as Captain Fyter, a soldier who courted Nimmie Amee after the Woodman had left her. The Wicked Witch of the East had made Fyter's sword do what the Woodman's axe had done—cut off his limbs, which Ku Klip replaced with tin limbs. He does not have a heart either, but this does not bother him. However, he can rust, which he did one day during a rainstorm. Both woodmen now seek the heart of Nimmie Amee, agreeing to let her choose between them. The five come to the dwelling of the tinsmith Ku Klip where the Tin Woodman talks to himself—that is, to the head of the man (Nick Chopper) he once was. The Tin Woodman and the Tin Soldier also find a barrel of assorted body parts that once belonged to each of them, but some, like Captain Fyter's head, are conspicuously missing. Ku Klip reveals that he used Fyter's head and many body parts from each of them (which never decayed) to create his assistant Chopfyt. Chopfyt complained about missing an arm until Ku Klip made him a tin one, and he departed for the east. The companions leave Ku Klip and continue east themselves to find Nimmie Amee at the foot of Mount Munch. At its summit is a cottage where a rabbit tells them Nimmie Amee now lives happily. The Tin Woodman and Tin Soldier find that Nimmie Amee is now married to Chopfyt. She refuses to leave her domestic life, even to become Empress of the Winkies. The four return to the Emerald City and relate their adventures.
Контекст және қабылдау
Оздың қалайы ағаш ұстасы Оздың өзінің тарихын береді; ол әрдайым ғажайып ел болған жоқ, және оны басқару үшін пери қалдырған Әулие Лурлин патшайымының сиқырымен ғажайып елге айналды. Глинда Оз кітабында Озма өзінің сол пери екенін айтады, бірақ "Оздың керемет елі" кітабында оның ата-бабалары ұзақ жылдар бойы иеленген таққа қайта оралуы туралы айтылады. Қалай болғанда да, бұл роман Озма кейіпкерінің айқын жетілуін көрсетеді, енді ол Доротиден едәуір үлкен көрінеді (Озма Оз кітабында олар бір жаста көрінген) және өзінің туа біткен сиқырын қолданатын пери. Баумның Оз кітаптары 1910 жылдан кейін сатылымның төмендеуіне ұшырады. "Оздың қалайы ағаш ұстасы" бұл үрдісті кері қайтарды; оның алғашқы жылы сатылған 18 600 данасы оны "бестселлерге" айналдырды. Маңыздысы, бұрынғы Оз кітаптарының сатылымы да бұрынғы төмендеуден қалпына келді, олардың көпшілігі сол жылы 3000 дана сатылды, ал екеуі, "Оздың керемет елі" (1904) және өткен жылғы "Оздың жоғалған ханшайымы" (1917) 4000 дана сатылды. Баум сол жылы Оз кітаптарынан 6742,52 доллар тапқан. (1918 жылы кеңсе қызметкерінің орташа жылдық жалақысы 940 доллар болды.) Баумның Озбен байланысы жоқ ерте туындылары да осы өрлеудің әсеріне ұшырады: Джон Доу және Херуб (1906) 1918 жылы 1562 дана сатылды. Бұл жағдайдың өзгеруіне себеп табу қиын. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы окоп соғысының психологиялық соққысы қарапайым заманға деген құштарлықты тудырды, ал Баумның кітаптары жоғалған "имандылық дәуірін" бейнелейді. Кітаптың жаңа басылымын 1955 жылы Дейл Ульри суреттеді. Ол келесі жылы Рейли мен Ли үшін "Оз сиқыршысы" кітабының жаңа басылымын безендірді, бірақ сатылым оның жаңа суреттер салуын жалғастыруға жеткіліксіз болды.
The Tin Woodman of Oz provides backstory for Oz itself; it was not always a fairyland, and became one by being enchanted by the Fairy Queen Lurline, who left a fairy behind to rule it. In Glinda of Oz Ozma says that she herself was that fairy, though in The Marvelous Land of Oz we are told of her restoration to a throne long held by her ancestors. In any event, this novel marks a clear maturation of Ozma's character, now said to appear significantly older than Dorothy (in Ozma of Oz they appeared the same age) and a fairy working her own innate magic. Baum's Oz books had entered a trend of declining sales after 1910. The Tin Woodman of Oz reversed this trend; its first year sales of 18,600 were enough to make it a "bestselling success." Significantly, the sales of earlier Oz titles also rebounded from previous declines, many selling 3000 copies that year, and two, The Marvelous Land of Oz (1904) and the previous year's The Lost Princess of Oz (1917), selling 4000 copies. Baum earned $6,742.52 from his Oz books that year. (In 1918 the average annual salary of a clerical worker was $940.) Even Baum's non Oz related early works were affected by the upsurge: John Dough and the Cherub (1906) sold 1,562 copies in 1918. The reason for this reversal of fortune is harder to specify. The psychological shock of the trench warfare carnage of World War I may have inspired a wave of nostalgia for a simpler time, with Baum's books representing a lost "age of innocence". A new edition of the book was illustrated by Dale Ulrey in 1955. She illustrated a new edition of The Wizard of Oz for Reilly & Lee the following year, but sales did not warrant her continuing to provide new illustrations.