Кіріспе

Карта ойыны Primo visto, Primavista, Prima vista, Primi vist, Primiuiste, Primofistula, немесе тіпті Primefisto – 16 ғасырда танымал болған, шамамен 1530–1640 жылдар аралығында кең тараған құмар ойыны. Бұл ойын туралы өте аз мәлімет белгілі, бірақ ойынның көптеген жергілікті түрлерін сипаттау үшін қолданылатын сөздердің этимологиясы оның итальяндық текті екенін көрсетеді.

Тарихи талаптары

Кейінгі дәуірдегі әдебиеттердегі сілтемелерге сүйенсек, бұл ойын Примеро ойынымен тығыз байланысты болғанға ұқсайды, кейбір кейінірек зерттеушілер тіпті осы екі ойынның бірдей екенін айтады. Алайда, бұл теорияға қарсы тұратын аргументтердің бірі – Примо висто атауының ең алғашқы белгілі жазбасы 1591 жылы Гриннің "Коснеждің керемет ашылуы" еңбегінде кездеседі, ал Примеро атауы бұған дейін жарты ғасырдан астам уақыттан бері қолданылып келген. Ағылшын тіл білгірі және сөздік құрастырушысы Джон Миншеу Примеро мен Прима виста (содан кейін Primo visto) екі түрлі карта ойыны болғанын мәлімдейді: "Яғни, бірінші және бірінші көрінген, себебі кім карталарды осындай ретпен бірінші көрсетсе, сол ойынды жеңеді", дегенмен ол олардың аттарына қатысты бір ғана түсіндірме береді. Роберт Нарес өзінің "Сөздік" кітабында карталарды бірдей тәртіппен санау, яғни "Алтыны" он сегізге, ал "Жетіні" жиырма бірге есептеу Примо вистоның Примеромен бірдей немесе оның кейінірек өзгертілген түрі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Одан да мықты дәлел ретінде Джон Тейлордың 1621 жылғы "Тейлордың ұраны" кітабындағы ағылшын Ренессанс дәуіріндегі танымал тақта және карта ойындарының тізімінде Примеро және Примефисто есімдері бірге келген. Сол сияқты, Ричард Бромның "Жаңа академия" еңбегіндегі карта ойындарының тізімінде де осы есімдер кездеседі.

Нұсқалар

Француз гуманисті Мелин де Сент-Желяның 1525 жылы жазған қысқа өлеңінде Францияның Франциск I патшасы, Папа Клемент VII және император Карл V (1521–1526 жылдардағы Италия соғысының қатысушылары, Италияны иелену үшін болған күрес) "Прайм" ойыны ойнап отырғандығы сипатталған (бұл ойын "Примеро" мен "Флюкс" ойындарына ұқсас). Бұл, Primo visto ойынының, демек, Primero ойынының көптеген тарихшылар есептегеннен де ертерек болғанын, тіпті 16 ғасырдың басына немесе одан да бұрынғы уақытқа дейін созылуы мүмкін екенін көрсетеді. "Примеро" ойынында қолданылатын терминдермен, ойын жүргізілу әдісімен және нәтижесімен салыстыру, Primo visto ойынының "Примеро" ережелері бойынша ойналғанын көрсетеді. Дегенмен, бұл ойын әр ойыншыға төрт емес, үш карта беріліп, содан кейін бірнеше раундқа ставка жасалған болуы мүмкін. Тағы бір мүмкін айырмашылық – пулға салынған соманың мөлшерінде болуы мүмкін. Ойынның басты бөлігі – ойыншылар арасындағы алдау мен бәсекелестік болды, бұл Primo visto ойынының француздық "Прайм" ойыны сияқты қарапайым түрі болғанын көрсетеді.