Кіріспе

Цитрус жемісінің гибриді

Танжело (Tanjəloh, C. reticulata × C. maxima немесе × C. paradisi), Citrus × tangelo – цитрус жемісінің гибриді, мандарин немесе кәмпит апельсін сияқты Citrus reticulata түрі мен помпело немесе грейпфрут сияқты Citrus maxima түрінің араласуынан пайда болған. Атауы «мандарин» және «помело» сөздерінің қосындысынан жасалған. Танжело ересек адамның жұдырығындай болады, ащы-қышқыл дәмі бар және шырышты, бірақ қабығы жұқа. Олардың қабығын апельсинге қарағанда оңайырақ жұлып алуға болады, сабақ бөлігіндегі ерекше «сосқа» арқылы оларды апельсиндерден оңай ажыратуға болады. Танжелоны мандарин немесе тәтті апельсиннің орнына қолдануға болады.

Орландо

Орландоның ерте пісетін таңгелосы мол шырындылығымен, жұмсақ әрі тәтті дәмімен, ірі мөлшерімен, айқын цитрус хошымен және ерекше түймешесі жоқ, жазық дөңгелек пішінімен ерекшеленеді. Калифорния және Аризонадағы таңгелолардың қабығы сәл кедір-бұдыр, ішкі және сыртқы түсі жарқын, тұқымы өте аз және қабығы тығыз болады. Орландо таңгелосын қарашаның ортасынан ақпанның басына дейін табуға болады. Таңгело – Дункан грейпфруты мен Дэнси мандаринінің будандастыру нәтижесінде алынған. 1911 жылы осы гибридтің авторы АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің (USDA) қызметкері Уолтер Теннисон Свингл болды. Орландо таңгелосы алғаш өсірілген кезде «Көлді таңгело» деп аталған. Бұл сорт ағаштарының мөлшері үлкен, оларды стақан тәрізді жапырақтарынан оңай тануға болады. Орландо таңгелосы суыққа төзімді сорттардың бірі саналады. Солтүстік Флоридада таңгело өндірісі аз, бірақ климаттық жағдайға байланысты олардың дәмі әлдеқайда тәтті.

Минеола

Minneola tangelo (honeybell деп те аталады) – Дункан грейпфруты мен Дэнси мандаринінің араласуынан алынған жеміс. 1931 жылы Орландодағы USDA бау-бақша ғылыми-зерттеу станциясы оны шығарды. Ол Флорида штатының Миннеола қаласының құрметіне аталған. Көптеген Minneola tangelo-лары сабақ басында мойынға ұқсас бөлікпен сипатталады, бұл жеміске қоңырау пішінін береді. Осы себепті, оны сыйлық жемістер саудасындағы ең танымал сорттардың бірі – Honeybell деп те атайды. Honeybell кейде жоғары сапалы өнімді білдіру үшін бейресми түрде қолданылады. Minneola-лар көбінесе ірі болады, диаметрі шамамен . Піскен кезде қабығының түсі жарқыраған қызғылт-сары болады. Minneola-ның қабығы салыстырмалы түрде жұқа. Оларды қабығынан оңай айыруға болады және олар өте шырынды. Minneola өздігінен жеміс бере бермейді, сондықтан Temple tangor, Sunburst tangerine немесе Fallglo tangerine сияқты қолайлы тозаңдаушылармен бірге отырғызғанда өнім мол болады. Ол әдетте екі жылдың біреуінде жақсы өнім береді. Солтүстік жарты шарда жемістер желтоқсан-ақпан айларында піседі, ең жақсы пісуі қаңтар айында болады.

Ямайканың тангелосы

Ямайканың "угли" және "уник" сауда маркаларымен танылатын "Тангело" 1920 жылдар шамасында Ямайка аралында кездейсоқ пайда болған гибрид. Оның қабығы дөңгелек келген, бүршіктелген, жасыл-сары түсті. Нақты тегі анықталмаған, бірақ мандарин мен грейпфруттың араласуынан туған деп саналады.

K-Early (Күн шашы)

Уолтер Теннисон Свингл мен Герберт Джон Уэббер өсірген гибридтік сорт – «К Ертерек» ерте пісетін түрі. Бастапқыда жаман қатысты болғанымен, соңғы жылдары оның танымалдылығы артып келеді. Оны кейде «Күншығыс» деп те атайды, бірақ бұл атау басқа, көне сортқа да қолданылады.

Мапо

Мапо (италян тіліндегі грейпфрутты білдіретін 'Pompelmo' және 'Mandarino' сөздерінің қосындысы) – 1950 жылы Италияда Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ациреалдегі цитрус ғылыми-зерттеу станциясымен шығарылған гибрид. Италияда мапо жаздың соңында піседі, көптеген цитрус жемістерінен шамамен екі ай ертерек. Оның қабығы жасыл, тегіс және жұқа, толық піскенде сары іздер пайда болады. Оның қабығының ішкі жағы сары, толық піскенде апельсин реңіне ие болады. Бұл 'Авана' мандарині мен Дункан грейпфрутының буданы.

Семинолдар

Семинол – «Боуэн» грейпфруты мен «Дэнси» мандаринінің араласуынан алынған гибрид. Оның түсі терең қызыл-сары, пішіні жалпақ, қабығы жұқа және тығыз, мойны болмайды. Оның 11-13 шырынды бөлігі және жағымды, аздап қышқыл дәмге ие. 20-25 кішкентай тұқымы бар. Ағашы жоғары өнімді және қабықша ауруына төзімді.

Торнтон

1899 жылы Уолтер Теннисон Свингл әзірлеген мандарин мен грейпфруттың гибриді Торнтон, көлденең немесе кері жұмыр, сәл кедір-бұдыр және орташадан үлкен. Қабығы ақшыл апельсин түсті, қалыңдығы орташа; ішіндегі қабықшасы ашық сарыдан терең апельсинге дейін. Онда 10-12 шырынды бөлікшесі және бай, аздап қышқылдау тәтті дәмі бар. Ішінде 10-25 жұқа тұқымы бар. Желтоқсаннан наурызға дейін піседі. Ағашы жоғары өнімді және ыстық, құрғақ аймақтарға жақсы бейімделген, бірақ жемісі сақтауға нашар шыдайды.

Дәрілік өзара әсерлесулер

Бір зерттеу көрсеткендей, грейпфруттан өзгеше, таңжелдің статиндермен өзара әрекеттесуі күдікті емес. Танжел грейпфрут пен мандариндың будандасуынан алынса да, грейпфрутта кездесетін фурокумариндер таңжелде табылмайды.