Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі Тас торғай немесе тас петрония (Petronia petronia) – торғайлар тұқымдасына жататын кішкентай сайрақ. Бұл Петрония туысының жалғыз өкілі. Ол Иберия түбегінде және Батыс Солтүстік Африкадағы шөлейтті тасты төбелерде, Оңтүстік Еуропа және Палеарктикалық Сібір, Солтүстік және Орталық Қытай арқылы көбейеді. Ол өзінің ареалының батыс бөлігінде тұрақты мекендейді, бірақ Азиядағы құстар оңтүстікке қарай көшіп, немесе таулардан төменге түседі.
Species of bird
The rock sparrow or rock petronia (Petronia petronia) is a small passerine bird in the sparrow family Passeridae. It is the only member of the genus Petronia. It breeds on barren rocky hills from the Iberian peninsula and western north Africa across southern Europe and through the Palearctic Siberia and north and central China. It is largely resident in the west of its range, but Asian birds migrate to more southerly areas, or move down the mountains.
Таксономия
Тау шағасының алғашқы ресми сипаттамасын 1766 жылы швед натуралисі Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің он екінші басылымында жасаған. Ол Fringilla petronia есімді екі атауын енгізді. Қазір ол неміс натуралисі Иоганн Якоб Кауптың 1829 жылы енгізген Petronia туысының жалғыз түрі болып табылады. Petronia – Италияның Болонья аймағынан тау шағасының жергілікті атауы. Жеті түршесі белгілі: Бұл құстың дауысы қатты және ызылдайтын.
The first formal description of the rock sparrow was by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1766 in the twelfth edition of his Systema Naturae. He introduced the binomial name Fringilla petronia. It is now the only species in the genus Petronia that was introduced by the German naturalist Johann Jakob Kaup in 1829. Petronia is a local name for the rock sparrow from the Bologna area of Italy. Seven subspecies are recognised: This bird has a loud wheezy song.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл көктемгі көші-қон кезінде өсіп-өнімді аймағынан тыс жерлерде сирек кездесетін құс. Ұлыбританияда 1981 жылдың 14 маусымында Норфолк қаласының Клей ауданында бір ғана тіркелген жағдай бар. Бұл әлеуметтік құс қолайлы жағдайларда адамдар қоныстанған жерлерде де кездеседі.
It is a rare vagrant north of its breeding range. There is just a single record from Great Britain, at Cley, Norfolk on 14 June 1981. This gregarious bird is also found in human settlements in suitable country.
Өсіру
Ол тас немесе қабырғалардың жарықтарына ұя салып, 4-5 жұмыртқа салады. Тау шағалары әртүрлі жұптасу үлгілерін көрсетеді, ең бастысы – моногамия, ретті және бір мезгілде полиандрия; алайда, әлеуметтік моногамия – жұптасудың ең көп таралған үлгісі. Бұл әртүрлі жұптасу үлгілерінің жиілігі көптеген экологиялық және әлеуметтік факторларға байланысты өзгеруі мүмкін. Көптеген зерттеулер еркектер мен әйелдердің үлкен сары дақты жұптастарды артық көретінін көрсетті. Сондай-ақ, аталардың балаларды қорғау мінез-құлқы аналардың безендірілуімен бірге артатыны дәлелденді. Еркектер ата-аналық инвестицияны әйелдердің безендірілуіне қарай әртүрлі бөледі; бұл мінез-құлық әйелдерде байқалмайды. Альпілік колониялардағы Петрониа петрониада әйелдер көбінесе балаларын тамақпен қамтамасыз етеді. Азия колонияларында еркектер мен әйелдер балаларды асырауға тең үлес қосады. Ірі денелі еркектер өз балаларын көбірек тамақтандырады, бұл ірі еркектер жақсы аумақтарды иеленетінін және/немесе жақсы әке болатынын көрсетеді. Зерттеулер еркектердің сары кеуде дағының мөлшері мен балалардың табан сүйегінің ұзындығы арасында оң байланыс бар екенін көрсетті, бұл безендірілген еркектер жақсы ата-ана болатынын көрсетеді. Аналықтар маусым өте келе ұяға тамақсыз бару санын арттырады, бұл әйелдердің басқа жұмыртқаларды салу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, қазіргі ұрпақтарының өмір сүруін қолдау тиімді екенін көрсетеді. Қолдаусыз қалған аналықтар мен қолда бар еркектердің саны арасында оң байланыс тіркелді.
It nests in crevices in rocks or walls, laying four to five eggs. Rock sparrows exhibit a variety of mating patterns, most notably monogamy and sequential and simultaneous polyandry; however, social monogamy is the most abundant mating pattern. The frequencies of these various mating patterns most likely vary with numerous ecological and social factors. Many studies have shown that both males and females prefer a mate with a larger yellow patch. It has also been shown that male brood defence behaviours increase with greater female ornamentation. Males also differentially allocate parental investment according to female ornamentation; this behaviour is not observed in females. In alpine colonies of Petronia petronia, females perform most of the provisioning. In Asian colonies, both males and females contribute equally to the care of the young. Males of larger sizes feed their young at higher rates, which suggests that larger males occupy better territories and/or are better fathers. Studies have found a positive correlation between male yellow breast patch size and nestling tarsus length, which suggests that more ornamented males are also better parents. Females increase the number of non feeding visits to their nest as the season progresses, suggesting that because females have lesser opportunities to lay other clutches, it is most advantageous to support the survival of their current offspring. A positive relationship between the number of deserting females and the number of available males has been recorded.
Тамақ және азықтандыру
Тас құс негізінен жерде тамақтанады. Ол жыл бойы тұқымдарды, ал күзде жидектерді жейді. Көктемде оның рационына жұмырқа салатын жәндіктер, әсіресе, гусеницалар мен жебелер кіреді. Бұл жас қоректеріне де беріледі.
The rock sparrow mainly forages on the ground. It eats seeds throughout the year and berries in autumn. In the spring its diet includes invertebrates, particularly caterpillars and grasshoppers. These are also fed to the young.