Кіріспе

1997 ж. жартылай автобиографиялық шығарма Курт Воннегут, Jr. Timequake – 1997 ж. жартылай автобиографиялық шығарма Курт Воннегут, Jr. Роман ретінде таныстырылған бұл кітапты Воннегут өзі бірнеше жыл бойы жазуға тырысқан романының тұжырымы деп сипаттады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Воннегут ерік бостандығы жоқ уақыт дірілінің (немесе әрекеттердің қайталануының) тұжырымдамасын қолданады. Детерминизм идеясы зерттеледі – бұл идея оның бұрынғы көптеген шығармаларындағыдай, адамдардың шынайы ерік бостандығы жоқ екенін көрсетеді. Килгор Траут тағы да басты кейіпкер рөлінде, автор оның 2001 жылы Род-Айленд штатындағы ойдан шығарылған Ксанаду демалыс орнында қайтыс болғанын мәлімдейді. Воннегут кітаптың басында өзі жазған «Уақыт дірілісі» (немесе «Уақыт дірілісі 1») романының бастапқы нұсқасына қанағаттанбағанын түсіндіреді. «Timequake One» романының бөліктерін жеке ойларымен және әңгімелерімен біріктіру арқылы «Timequake Two» деп аталған аяқталған туынды пайда болды. Көптеген әңгімелер Воннегуттың отбасы, жақындарының өлімі және адамдардың соңғы сөздері туралы. Сюжет Траутқа орталасса да, ол Воннегуттың сюжетке байланыссыз ойларын айтатын, кейін ондаған беттерден соң қайта оралатын ойшарлау секілді. Уақыт дірілісі 2001 жылғы азаматтарды 1991 жылға қайтарып, сол кезде жасаған барлық әрекеттерін қайтадан жасауға мәжбүр етеді. Кітаптағы көптеген шағын әңгімелер жаман шешімдер қабылдағанын көруден туындаған депрессия мен қайғыны көрсетеді: адамдар ата-аналарының қайтадан өлгенін көреді, мас күйінде көлік жүргізеді немесе басқаларды ауыр жарақаттаған апаттарға себеп болады. Уақыт дірілісі аяқталғаннан кейін, адамдар бақылауды қайта алғанда, олар депрессияға түсіп, әлсіздікке ұшырайды. Килгор Траут – бұл бейжайлыққа ұшырамаған жалғыз адам, сондықтан ол басқаларды «Сен ауырып едің, бірақ енді жақсысың, жұмыс істеу керек» деп айтып, оларды қайта жандандыруға көмектеседі. Кітаптың соңында, өзін мәтінге енгізген (ол «Чемпиондардың таңғы асы» және шамалы дәрежеде «Склатерхаус-Пять» романдарында да осылай жасаған) ойдан шығарылған Воннегут басқа авторлармен Траутты тойлау үшін кездеседі. Романның бұрынғы тарауларында жиі айтылған «кламбек» деп сипатталған той.

Стиль

Роман 63 тарауға бөлінген, бұл көбінесе кездейсоқ сияқты. Жаңа тарау екінші тараудан айқын түрде ерекшеленбейді; көбінесе бұрынғы тараудың соңында талқыланған ой келесі тарауда тоқтаусыз жалғасады, сондықтан тарау үзілістері абзац үзілістерінен ешқандай айырмашылығы жоқ. Timequake, көптеген Воннегут туындылары сияқты, әр тарауда кең аралықтағы абзацтар мен үш жұлдызшаны жиі қолданады, бұл автордың абзацтар арасында жиі тоқтайтынын сезіндіреді. Timequake романындағы тон көбінесе циникалық болғанымен, Воннегут идеялар арасында көшкенде "бас киімдеріңізді ұстап тұрыңыз!" немесе "мұны қараңыз!" сияқты жеңіл әңгімелерді жиі қолданады. "Динг-а-линг" және "қазір жұмақта" сияқты бірнеше фразалар да үнемі қайталанады.

Басқа шығармалардағы сілтемелер/басқа шығармаларға ұқсастық

"Арт Брут" әнінің "Кешкі жексенбі" деген ұранында Троуттың "Сен ауырып едің, бірақ енді жақсы болдың, және істеуге жұмысы бар" деген мантрасы қолданылады. I Would Set Myself on Fire for You тобы "The First Word That Comes To Mind" әнінің басында Timequake кітабынан бір үзіндіні пайдаланады. Филип К. Диктің 1953 жылы жазылған "Күн бату кезіндегі таңғы ас" атты әңгімесінде бір отбасын жеті жыл болашаққа итермелеген "уақыт сілкінісі" туралы айтылады.