Летиция Элизабет Лэндон: Ағылшын ақыны мен жазушысы

Кіріспе

Британдық ақын және романист (1802–1838)

Летиция Элизабет Лэндон (14 тамыз 1802 – 15 қазан 1838) – ағылшын ақын және романист, ол Л. Е. Л. әріптерімен жақсы танымал.

Лэндонның шығармалары романтизмнен викториялық әдебиетке өтуді көрсетеді. Оның алғашқы маңызды жетістігі "Импровизатор" туындысы болды, одан кейін ол викториялық монологтың викториялық идеалына қарай метрикалық роман жанрын дамытты. Ол Элизабет Барретт Браунинг, Роберт Браунинг, Альфред Теннисон және Кристина Россетти сияқты ағылшын жазушыларына әсер етті. Оның ықпалын АҚШ-та да көруге болады, онда ол өте танымал болды. Эдгар Аллан По оның генийін сөзсіз айқын деп санады. Осы кең таралған ықпалға қарамастан, Лэндонның өмір салтының әдепсіздігіне байланысты, оның өлімінен кейін оның еңбектері көбінесе назарсыз қалды немесе дұрыс түсінілмеді.

Ерте өмір

Летиция Элизабет Лэндон 1802 жылғы 14 тамызда Лондондағы Челсиде Джон Лэндон мен Кэтрин Джейннің, туған тегі Бишоптың отбасында дүниеге келді. Лэндон өте ерте оқуға үйренді; мүгедектік жағдайы бар көршісі еденге әріптерден құралған жиынтықтарды шашып, жас Летицияны оқығаны үшін сыйлықтармен марапаттаған. Әкесінің айтуынша, "ол үйге көптеген сыйлықтар әкеліп келген". Бес жасында Лэндон Франсис Арабелла Роуденнің 22 Ханс Плейс, Найтсбридждегі мектебіне баруын бастады. Роуден тартымды оқытушы, ақын және театрға деген ерекше құштарлық танытқан. Мэри Рассел Митфордтың сөзіне сүйенсек, "оның оқушыларын ақындарға айналдыру қабілеті болған". Роуденнің басқа оқушыларының арасында Каролина Понсонби, кейін Леди Каролина Лэмб; Эмма Робертс, саяхат жазушысы; Анна Мария Филдинг, миссис С. С. Холл есімімен жариялаған; және Розина Дойл Уилер, Эдвард Бульвер-Литтонға үйленген және көптеген романдарын Розина Бульвер-Литтон ретінде жариялаған адамдар бар еді. Роуденнің мектебінде Лэндон ерте жасынан француз тілін еркін меңгерді. 1809 жылы Лэндондар Джон Лэндонның үлгілі шаруашылық жобасын іске асыруы үшін елді мекенге көшіп кетті. Содан бері Летиция Лэндонды үлкен туысы Элизабет үйде оқытты. Жастық шағында Лэндон 1804 жылы дүниеге келген кіші інісі Уиттингтон Генримен жақын болды. Оксфордтағы Вустер колледжінде оның университет білімін қаржыландыру Лэндонды баспаға шығаруға итермелеген себептердің бірі болды. Ол сондай-ақ оның мансабын қолдады және кейін (Фишердің сурет салу бөлмесінен алынған кітапшада, 1838 ж.) поэтикалық суретін – «Капитан Кук» атты шығармасын олардың балалық шақтағы ортақ оқиғаларын еске түсіре отырып, оған арнады. Уиттингтон кейін дін қызметкері болып, 1835 жылы уағыздар жинағын жариялады. Ол әпкесінің көмегіне ризашылық танытпай, оның үйленуі және өлімі туралы жалған ақпарат таратып, жамандады. Лэндонның кіші әпкесі де болды – Елизавета Джейн (1806 ж.т.), ол денсаулығы нашар бала болды және 1819 жылы 13 жасында қайтыс болды. Елизавета туралы көп мәлімет белгілі емес, бірақ оның өлімі Летицияға терең із қалдырған болуы мүмкін, және «Естен кеткен» («Менде шашуға ерте гүлдерім жоқ») атты өлеңде сөз болған Елизавета осы қыз болуы мүмкін.

Letitia Elizabeth Landon was born on 14 August 1802 in Chelsea, London to John Landon and Catherine Jane, née Bishop. A precocious child, Landon learned to read as a toddler; a disabled neighbour would scatter letter tiles on the floor and reward young Letitia for reading, and, according to her father, "she used to bring home many rewards". At the age of five, Landon began attending Frances Arabella Rowden's school at 22 Hans Place, Knightsbridge. Rowden was an engaging teacher, a poet, and had a particular enthusiasm for the theatre. According to Mary Russell Mitford, "she had a knack of making poetesses of her pupils". Other pupils of Rowden include Caroline Ponsonby, later Lady Caroline Lamb; Emma Roberts, the travel writer; Anna Maria Fielding, who published as Mrs S. C. Hall; and Rosina Doyle Wheeler, who married Edward Bulwer Lytton and published her many novels as Rosina Bulwer Lytton. At Rowden's school, Landon became fluent in French from an early age. The Landons moved to the countryside in 1809, so that John Landon could carry out a model farm project. Letitia Landon was educated at home by her older cousin Elizabeth from that point on. When young, Landon was close to her younger brother, Whittington Henry, born 1804. Paying for university education for him, at Worcester College, Oxford, was one of the reasons that brought Landon to publish. She also supported his preferment and later (in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1838) dedicated her poetical illustration Captain Cook to him, in recollection of their domestic childhood adventures together. Whittington went on to become a minister and published a book of sermons in 1835. Rather than showing appreciation for his sister's assistance, he spread false rumours about her marriage and death. Landon also had a younger sister, Elizabeth Jane (born 1806), who was a frail child and died in 1819 at the age of 13. Little is known of Elizabeth, but her death likely left a lasting impression on Letitia, and it could be Elizabeth who is referred to in the poem "The Forgotten One" ("I have no early flowers to fling").

Еңбек жолының басы: 1820-1834 жылдар

Ауыл шаруашылығындағы төмендеу Лэндон отбасын 1815 жылы Лондонға оралуға мәжбүр етті. Сол жерде Джон Лэндон «Әдеби газеттің» редакторы Уильям Жерданмен танысты. Кейін Жердан оның идеяларын «жаңа және ерекше» деп сипаттады. Ол Лэндонның поэзиялық ізденістерін қолдады, ал оның алғашқы өлеңі 1820 жылы «L» әрпімен «Газетте» жарияланды, ол кезде Лэндон 18 жаста болған. Келесі жылы, әжесінің қаржылық көмегімен Лэндон өзінің толық атымен «Аделаиданың тағдыры» атты поэзия кітабын шығарды. «Аделаиданың тағдыры» жарық көрген айда Лэндон «L. E. L.» әріптерімен газетте екі өлең жариялады; бұл өлеңдер және олар жарияланған әріптер көп пікірталас пен болжамдарға себеп болды. Бұлвер-Литтон жас студент кезінде сыныптастарымен бірге әр сенбі күні түстен кейін «Әдеби газетке» асығып, үш сиқырлы әріп – L.E.L. жазылған бетке бірден көздерімен іздейтінін айтты. Біраз уақыттан кейін ол әйел екенін білдік, біздің таңғалысымыз екі есеге, ал болжамдарымыз үш есеге артты. Лэндон газеттің бас рецензенты болып қызмет етті, поэзия жазуын жалғастырды және жақын арада өнерге қызығушылық таныта бастады, оның нәтижесін поэзиялық туындыларында көрсетті. Ол инновациялық жолмен Medallion Wafers сериясымен бастады, бұл – коммерциялық түрде өте әдемі хат мөрлері. Бұл «Әдеби газетте» «Суреттердің поэтикалық каталогымен» тікелей байланысты болды, оны «уақыт-уақытпен жалғастыруға болады» делінді, және шындығында 1824 жылға дейін, оның маңызды томы «Импровизатор және басқа өлеңдер» жарық көргенге дейін тоқтатылмады. Бұл өлеңдердің тағы бір тобы 1825 жылы оның келесі томында, «Трубадур» деп аталып, «Қазіргі суреттердің поэтикалық эскиздері» ретінде жарияланды. Ол 1824 жылы қайтыс болған әкесіне арналған жоқтауын жазды, бұл оны отбасын асырау үшін жазуға мәжбүр етті; кейбір замандастары бұл пайда табу ниетін Лэндонның жұмысының сапасына зиян келтіретінін айтты. Гленн Т. Хайнс айтқандай, «Л.Э.Л. оқырмандары оның туындыларында бағалаған нәрсе – ол тақырыбына әкелген «жаңа өмір». Оның фантазиялық қайта жаратылысы оқырмандарына зихи қуаныш сыйлады. Л.Э.Л. шығармаларының керемет ерекшелігі, оны оқырмандары мойындады, – автордың тыңдаушыларға жаңа мағына беруге қабілетті ерекше шығармашылығы». Лэндон поэзия жазуын жалғастырды және 1831 жылы өзінің алғашқы романы «Романтика және шындық» атты алғашқы прозалық туындысын жариялады. Келесі жылы ол өзінің жалғыз діни поэзия жинағын шығарды, «Пасха сыйы», тағы да суреттерге иллюстрация ретінде. Содан кейін ол 1833 жылы Хиттің «Әдемілік кітабының» барлық бөлігіне жауапты болды, бұл оның ең байрондық томы, ол «Бұлжытқыш» өлеңімен ашылады, онда ол «Прометейлік, анық Люциферлік поэтикалық сәйкестік пен өзін-өзі құру моделін» жасайды. Ол 1834 жылы «Салондық қысқаша жазбалар» жинағында «Зенана» атты ұзақ өлеңіне оралды және 1835 жылғы қысқаша жазбалар жинағына «Фонтандардың периісі» өлеңімен қызықты сюжет қосты, бұл Лэндонның Мелузин аңызының нұсқасы, «еркек ақын сияқты бір емес, екі рет жер аударылған әйел ақынның эстетикалық дилеммасын» көрсетеді. 1834 жылы оның екінші романы «Франческа Каррара» жарық көрді, ол туралы бір рецензент: «Күшті құдай ешқашан романның тағдырына басшылық етпеген» деп түсіндірді. Сол жылдың шілдесінде Лэндон Парижге досы, Мисс Туринмен бірге барды, өкінішке орай, ол ауырып қалды, бұл Лэндонның іс-әрекетін шектеді. Алайда, ол кездескендердің арасында Генрих Гейне, Проспер Мериме, Шатобриан және Мадам Тасту болды.

An agricultural depression caused the Landon family to move back to London in 1815. There, John Landon met William Jerdan, editor of The Literary Gazette. Jerdan later described her ideas as "original and extraordinary". He encouraged Landon's poetic endeavours, and her first poem was published under the single initial "L" in the Gazette in 1820, when Landon was 18. The following year, with financial support from her grandmother, Landon published a book of poetry, The Fate of Adelaide, under her full name. The same month that The Fate of Adelaide appeared, Landon published two poems under the initials "L. E. L." in the Gazette; these poems, and the initials under which they were published, attracted much discussion and speculation. Bulwer Lytton wrote that, as a young college student, he and his classmates would

rush every Saturday afternoon for the Literary Gazette, [with] an impatient anxiety to hasten at once to that corner of the sheet which contained the three magical letters L. E. L. And all of us praised the verse, and all of us guessed at the author. We soon learned it was a female, and our admiration was doubled, and our conjectures tripled. Landon served as the Gazettes chief reviewer as she continued to write poetry and she soon began to display an interest in art, which she projected into her poetic productions. She began, in innovative fashion, with a series on Medallion Wafers, which were commercially produced highly decorative letter seals. This was closely followed in the Literary Gazette by a Poetical Catalogue of Pictures, which was to be ‘continued occasionally’ and which in fact continued unremarked into 1824, the year her landmark volume, The Improvisatrice; and Other Poems was published. A further group of these poems was published in 1825 in her next volume, The Troubadour, as Poetical Sketches of Modern Pictures. In The Troubadour she included a lament for her late father, who died in 1824, thus forcing her to write to support her family; Some contemporaries saw this profit motive as detrimental to the quality of Landon's work: In the words of Glenn T. Hines, 'What L. E. L.'s readers appreciated in her creations was that "new life" that she brought to her subject. Her imaginative re castings produced intellectual pleasure for her audience. The wonderful characteristic of L. E. L.'s writings, which her readers recognized, was the author's special creative capacity to bring new meanings to her audience.' Landon continued to publish poetry, and published her first work of prose in 1831 with her first novel, Romance and Reality. The following year, she produced her only volume of religious poetry, The Easter Gift, again as illustrations to engravings of artwork. Next she was responsible for the whole of Heath's Book of Beauty, 1833, her most self consciously Byronic volume, which opens with The Enchantress in which she creates a 'Promethean, distinctly Luciferan, model of poetic identity and self creation'. She returned to the long poem with The Zenana in the Drawing Room Scrap Book, 1834 and gave the 1835 Scrap Book a sting in the tale with The Fairy of the Fountains, Landon's version of the Melusine legend displaying 'the aesthetic dilemma of the woman poet who is exiled not once like the male poet, but twice'. 1834 also saw the publication of her second novel, Francesca Carrara, of which one reviewer commented 'A sterner goddess never presided over the destinies of a novel'. In July that year Landon visited Paris with a friend, Miss Turin, who was unfortunately taken ill, restricting Landon's activities. However, amongst those she met were Heinrich Heine, Prosper Mérimée, Chateaubriand and Madame Tastu.

Аударма

"Әнші". Франкфурт: М. Броннер, 1830 жыл. Клара Химли аударған, "Импровизатор" шығармасымен бірге, ағылшын тілінде. Франческа Каррара. Бремен: А. Д. Гейслер, 1835 жыл. Аудармашы: С. В. Гейслер. Адель Черчилль, немесе екі күйеу жігіт. Лейпциг: Кирхнер және Шветште, 1839 жыл. Аудармашы: Фр. Л. фон Солтау. Этель Черчилль, "Екі күйеу жігіт" шығармасынан. Мидделбург: Дж. К. және В. Алторфер, 1844 жыл. (Аудармашысы белгісіз). Les Album des Salons, 1832 жылдан бастап, L. E. L. Фишердің сипаттамалық өлеңдерімен бірге.

Отбасы

2000 жылы ғалым Синтия Лоуфорд Лэндонның 1820 жылдары Уильям Джерданмен болған құпия байланыстан балалары болғанын көрсететін туу тізімдерін жариялады. Летицияның Джерданнан туған балалары (Элла, Фред және Лора) және олардың ұрпақтары туралы толық мәліметтерді Сьюзан Матоффтың еңбектерінен табуға болады.