Кіріспе

Бал арасының ұясының камерасы

Көбелек шаруашылығында, "ұрық" термині бал арасының жұмыртқаларын, дернәсілдерін және қуыршақтарын білдіреді. Батыс бал арасының ұрығы бал арасының ұясында дамиды. Адам жасаған, алып тастауға болатын қаңқалы ұяларда, мысалы, Лангстрот ұяларында, негізінен ұрықпен толған әрбір қаңқа "ұрық қаңқасы" деп аталады. Ұрық қаңқаларының жоғарғы бұрыштарында көбінесе тозаң және нектар немесе бал болады. Қалған ұяшықтар бос болуы немесе әртүрлі даму сатыларындағы ұрықтармен толған болуы мүмкін. Ұрық көбейту маусымында аралар ұрықтан шыққан ұяшықтарды қосымша ұрық үшін қайта пайдалануы немесе оларды бал немесе тозаң сақтауға айналдыруы мүмкін. Аралар ұяның өмір сүруіне ең қолайлы мақсатқа ұяшықтарды бейімдеуде тамаша икемділік көрсетеді.

Ұялатын камераны дамыту

Қазіргі заманғы алмалы-салмалы ұяларда балапандық аймақ ұя бөлмесінде орналасады, ара бағушылар оны төменгі қорапта орналастыруды жөн көреді. Қыстың соңы мен көктемнің басында ұрық циклі басталғанда, патшайым қолжетімді бал қорында жанындағы қысқы жиынтықта жұмыртқа салуға кіріседі. Маусым өркендеген сайын бал аралары ұя бөлмесін кеңейтеді. Ұя бөлмесінің ұя ішіндегі орналасуы да ара бағушылар қораптар қосса немесе жабайы аралар бос қуыстарға жаңа шаштар салғанда өзгеруі мүмкін. Кейбір ара бағушылар патшайымның жоғарғы қораптарға (суперлер немесе балды жинауға арналған қораптар) өтуіне жол бермеу үшін қораптардың арасына «патшайымды бөгеуші» деп аталатын торды орнатады. Торда жұмысшы аралардың өтуіне мүмкіндік беретін, бірақ патшайымның өте алмайтын нақты өлшенген ашық кеңістіктер болады. Кейбір ара бағушылар бөгеушілерді қолданбайды, бірақ патшайымды жоспарланған ұя аймағында ұстауға тырысады, ұяның үстіне патшайымның өтуге құштар еместігіне көз жеткізе отырып, қақпақпен жабылған балдан жасалған тосқауылды қояды. Жабайы ұяларда бал аралары ұяны қуыстың төменгі орталық бөлігіне, ал балды ұяның қабырғаларына және жоғары жағына орналастырады, сондықтан ара бағушылар аралардың табиғи бейіміне еліктеуге тырысады. Көктемнің ортасынан соңына дейін, ара ұясы табиғи түрде бөлінуге дайын тұрған кезде, ара бағушылар көбінесе жаңа бастаушы ұяларды құру үшін, араларымен бірге ұя шеңберлерін алып тастайды, оларды «нүктер» немесе ядролық колониялар деп атайды. Климаты жұмсақ аймақтарда жаңа колонияны бастау үшін бір шеңбер жеткілікті болуы мүмкін, қосымша патшайыммен бірге. Бірақ әдетте екі-үш шеңбер, сондай-ақ көбінесе балдан жасалған шеңбер қолданылады. Бұл жаңбырлы күндері аралар нектар жинай алмағанда ұрықтарды жеткілікті температурамен және жеткілікті азықпен қамтамасыз ететін жеткілікті ересек аралардың болуын қамтамасыз етеді. Егер араларды жылыту үшін жеткілікті ересек аралар болмаса, ұрықтар түнде суықтан өліп қалуы мүмкін («суық тиген ұрықтар»).

Ұяларын дамыту

Бал араларының ұрықтары дамудың әртүрлі кезеңдеріндегі – жұмыртқалар, личинкалар және қуыршақтардан тұрады. Әрбір қаңқа ұяшығында патшайым жұмыртқа салып, оны ұяшықтың түбіне жабыстырады. Патшайым көбінесе ұрықтарды дөңгелек немесе сопақ пішінде салады. Ұрықтау маусымының шыңында патшайым күніне соншама көп жұмыртқа салатын болса, бір кадрдағы ұрықтардың жасы шамалас болуы мүмкін. Жұмыртқадан шыққаннан кейін жұмысшы аралар патшалық желе қосады – жас аралардың басындағы бездерден шығатын сөл. Жас личинкалар үш күн бойы патшалық желемен қоректенеді, содан кейін нектар немесе сұйылтылған бал және тозаңмен қоректенеді. Кейбір ана личинкалары арнайы патшайым қаптарында таңдалып, патшайымға айналады. Олардың арнайы патшайым қаптары алты күн бойы патшалық желемен толтырылады. Қосымша патшалық желе патшайым личинкасының дамуын жылдамдатады. Тек патшайымның ғана жұмыртқалықтары толық дамыған, яғни жыныстық жағынан жетілген болады. Еркек ара ұрығы ұрықтанбаған жұмыртқадан пайда болады. Еркек аралардың ұяшықтары әйел жұмысшы аралардың ұяшықтарынан үлкенірек. Жас личинкалар дөңгелек қозғалыспен патшалық желе арқылы жейді, содан кейін ұяшықта бойлық бағытта созылады. Біраз уақыттан кейін олар кокон тоқуды бастайды, ал олардың үлкен қарындастары қуыршаққа айналғанда ұяшықты жабады. Бұл ұяшықтар жиынтысы «жабылған ұрық» деп аталады.

Түрлі жұмыртқа личинка қапталған қуыршақ шығу фертильділік басталуы
Патшайым 3 күнге дейін 5½ күнге дейін 7½ күнге дейін 8 күнге дейін 16 күннен бастап шамамен 23-ші күні
Жұмысшы 3 күнге дейін 6 күнге дейін 9 күнге дейін 12 күнге дейін 21-ші күннен бастап N/A
Еркек 3 күнге дейін 6½ күнге дейін 10-шы күнге дейін 14½ күнге дейін 24-ші күннен бастап шамамен 38-ші күні

Бағалы тұқым

Полиникацияға арналған ұялар көбінесе олардың күйесі бар қаңқалардың саны бойынша бағаланады.

Тамақ ретінде

Көптеген елдерде ара өсірушілер ара шаңын жинап алады. Әсіресе, қуыршақтар жұмыртқалар мен дернәсілдерге қарағанда протеинге бай, және олардың протеин мөлшері сиыр еті мен құс етіне шамалас. Ара шаңы көмірсуларға, тамақтандыратын минералдарға, В, С, D витаминдеріне, қаныққан майларға, моноқанықпаған май қышқылдарына және полиқанықпаған май қышқылдарына толы.