Кіріспе
Британдық суретші (1787–1849) Уильям Этти (10 наурыз 1787 – 13 қараша 1849) – ағылшын суретшісі, ең белгілісі – жалаңаш фигуралары бар тарихи картиналарымен танымал. Ол британдық жалаңаш суреттері мен натюрморттардың алғашқы маңызды шебері болды. Йорк қаласында дүниеге келген ол 12 жасында мектепті тастап, Халл қаласында баспагердің шәкірті болды. Жеті жылдан кейін шәкірттігін аяқтаған соң Лондонға көшіп, 1807 жылы Корольдік академия мектебіне қабылданды. Ол Томас Лоуренстен сабақ алды және басқа суретшілердің туындыларын көшіру арқылы тәжірибе жинады. Этти реалистік дене түстерін бейнелеу шеберлігі үшін Корольдік өнер академиясында құрметке ие болды, бірақ Лондонға келген алғашқы жылдары коммерциялық және сындық сәттілікке жете алмады. 1821 жылы салған «Клеопатраның Киликияға келуі» картинасында көптеген жалаңаш адамдар бейнеленген, ол үлкен ықыласқа ие болды. Оның табысы тарихи оқиғаларды жалаңаш түрінде бейнелеуге жол ашты. 1820 жылдары Корольдік академияда көрмеге қойылған туындыларының көпшілігінде кем дегенде бір жалаңаш фигура болды, соның нәтижесінде ол әдепсіздікпен танымал атанды. Бұл тұрғысынан ол коммерциялық сәттілікке жетіп, сыншылардың мақтауына ие болды, ал 1828 жылы Корольдік академик болып сайланды – сол кезде суретшіге берілетін ең жоғары награда. Ол елдегі ең беделді суретшілердің бірі болғанымен, өмір бойы тірі модельдерден сурет салу сабақтарына қатысып тұрды, бұл оның әріптестері үшін лайықсыз саналды. 1830 жылдары Этти портреттер саласына қадам басты, ол табыстырақ болғанымен, оған құрмет аз болды. Кейіннен ол маңызды натюрморттарды салған алғашқы ағылшын суретшісі атанды. Ол әйелдер мен ерлердің жалаңаш суреттерін салуын жалғастырды, бұл баспасөздің кейбір өкілдерінен қатты сын мен айыптауға ұшырады. Өте ұялмастық танытқан Этти көбінесе қоғамдық шараларға қатыспады және үйленбеді. 1824 жылдан қайтыс болғанға дейін ол өзінің қызы немересі Элизабет Эттимен бірге тұрды. Лондонға көшкеннен кейін де ол туған Йорк қаласына деген қызығушылығын сақтап, қаланың алғашқы өнер мектебін ашуға және Йорк қала қабырғаларын сақтау науқанына белсенді қатысты. Ол өз діні – методизмнен ресми түрде бас тартпаса да, Рим-католик шіркеуіне терең сеніммен қарады және 1838 жылы Оскотттағы Сент-Мэри колледжінің Аугуст Пугин салған шіркеуінің ашылуына қатысқан аз ғана католик емес адамдардың бірі болды. Сол кезде бұл Англиядағы ең маңызды Рим-католик ғимараты еді. Этти 1840 жылдары өнімді және коммерциялық тұрғыдан сәтті болды, бірақ осы кезеңде оның туындыларының сапасы төмендеді. Денсаулығы нашарлағандықтан 1848 жылы Йоркқа қайтып келді. 1849 жылы үлкен ретроспективті көрмеден кейін дүние салды. Оның өлімінен кейін оның туындылары коллекционерлердің назарына ілігіп, жоғары бағаға сатылды. Талғамдардың өзгеруіне байланысты оның жұмыстары кейінірек сұраныстан қалды, ал еліктеушілер оның стилін тастап кетті. XIX ғасырдың соңына қарай оның барлық туындыларының құны бастапқы бағасынан төмендеді, ал туған Йорк қаласынан тыс жерлерде ол XX ғасыр бойына көпшілікке таныс болмады. Эттидің 2001–2002 жылдары Tate Britain галереясында өткен «Ашық: Викториялық жалаңаштық» көрмесіне қосылуы, 2010 жылы «Сиреналар мен Улисс» картинасының жаңаруы және 2011–2012 жылдары Йорк өнер галереясында өткен оның туындыларының ретроспективті көрмесі оның жұмысына деген қызығушылықты қайта жаңғыртты.
the painter
William Etty (10 March 1787 – 13 November 1849) was an English artist best known for his history paintings containing nude figures. He was the first significant British painter of nudes and still lifes. Born in York, he left school at the age of 12 to become an apprentice printer in Hull. He completed his apprenticeship seven years later and moved to London, where in 1807 he joined the Royal Academy Schools. There he studied under Thomas Lawrence and trained by copying works by other artists. Etty earned respect at the Royal Academy of Arts for his ability to paint realistic flesh tones, but had little commercial or critical success in his first few years in London. Etty's Cleopatra's Arrival in Cilicia, painted in 1821, featured numerous nudes and was exhibited to great acclaim. Its success prompted several further depictions of historical scenes with nudes. All but one of the works he exhibited at the Royal Academy in the 1820s contained at least one nude figure, and he acquired a reputation for indecency. Despite this, he was commercially successful and critically acclaimed, and in 1828 was elected a Royal Academician, at the time the highest honour available to an artist. Although he was one of the most respected artists in the country he continued to study at life classes throughout his life, a practice considered inappropriate by his fellow artists. In the 1830s Etty began to branch out into the more lucrative but less respected field of portraiture, and later became the first English painter to paint significant still lifes. He continued to paint both male and female nudes, which caused severe criticism and condemnation from some elements of the press. An extremely shy man, Etty rarely socialised and never married. From 1824 until his death he lived with his niece Betsy (Elizabeth Etty). Even in London he retained a keen interest in his native York, and was instrumental in the establishment of the town's first art school and the campaign to preserve York city walls. While he never formally converted from his Methodist faith, he was deeply attached to the Roman Catholic Church and was one of the few non Catholics to attend the 1838 opening of Augustus Pugin's chapel for St Mary's College, Oscott, at that time England's most important Roman Catholic building. Etty was prolific and commercially successful throughout the 1840s, but the quality of his work deteriorated throughout this period. As his health progressively worsened he retired to York in 1848. He died in 1849, shortly after a major retrospective exhibition. In the immediate aftermath of his death his works became highly collectable and sold for large sums. Changing tastes meant his work later fell out of fashion, and imitators soon abandoned his style. By the end of the 19th century the value of all of his works had fallen below their original prices, and outside his native York he remained little known throughout the 20th century. Etty's inclusion in Tate Britain's landmark Exposed: The Victorian Nude exhibition in 2001–02, the high profile restoration of his The Sirens and Ulysses in 2010 and a major retrospective of his work at the York Art Gallery in 2011–12 led to renewed interest in his work.
Өмірбаян
XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында британдық сурет өнеріне Корольдік өнер академиясының (RA) бірінші президенті Джошуа Рейнольдс (1723–1792) зор ықпал етті. Рейнольдс өнердің мақсатының «өз тақырыптарын поэтикалық тұрғыдан түсіну және бейнелеу, оны құрғақ фактілермен шектемеу» екеніне сенді, сондай-ақ суретшілер Ренессанс суретшілері – Рубенс, Паоло Веронезе және Рафаэль сияқтыларын үлгі етіп алып, өз туындыларындағы бейнелерді кемелдікке жақындату керек деп ойлады. Рейнольдс қайтыс болғаннан кейін, суретшінің идеалды бейнелер салу міндеті туралы идеяларын жариялаған «Өнер туралы сөздері» Ұлыбританиядағы өнер теориясы бойынша маңызды еңбек болып қала берді. Корольдік академия британдық сурет өнерін бағындырды, ал жыл сайынғы Корольдік академияның жазғы көрмесі күнтізбедегі ең маңызды оқиға саналды. Корольдік академия сонымен қатар жаңа суретшілерді оқытуда монополиялық құқыққа ие болған және бекітілген техникаларға қатал бағынышты беделді Корольдік академиялық сурет мектептерін де басқарды. Дж. М. У. Тернер (Корольдік академияның жақтаушысы) сияқты суретшілер Ескі шеберлердің ықпалынан шығып, ерекше британдық стильдерді қалыптастыруға көшкенімен, Рейнольдс қадағалаған қағидаларды сақтады. Сол кездегі Корольдік академия мен сыншылар пікірі бойынша, сурет өнерінің ең беделді түрі – тарихи сурет саналды, онда туынды әңгіме немесе оқиғаны бейнелейтін. Мұндай жұмыстар британдық суретшілерге сол замандағы еуропалық суретшілермен теңесе алатынын, тіпті олардан басым түсе алатынын көрсетуге мүмкіндік береді деп есептелді, сондай-ақ Ескі шеберлермен де бәсекелесе алатын еді. Портреттер мен пейзаждар сияқты сурет өнерінің басқа түрлері төмен деңгейлі саналды, себебі олар суретшіге оқиғаны бейнелеуге көп мүмкіндік бермей, тек шындықты көрсететін. Дегенмен, ең талантты суретшілер де портрет салуға уақыт бөлетін, өйткені портреттерді әдетте тапсырыс берушілер немесе олардың туыстары тапсыратын, бұл суретшіге тұрақты табыс әкелетін. Корольдік академияның алғашқы үш президентінің екеуі (Джошуа Рейнольдс және сэр Томас Лоуренс) портретші ретінде танымал болды. Сәулетші Джеймс Уайатты есептемегенде, ол 1805 жылы Бенджамин Уэсттің орнына шақырылған, бірақ оның сайлауы ресми түрде бекітілмеді және 1806 жылы Уэсттің пайдасына қызметтен бас тартты. Тарихи суреттерге тапсырыс беруге ниетті демеушілердің жетіспеуіне байланысты, XIX ғасырдың басында Англияда тарихи сурет өнері күрт төмендеді.
Балалық шағы мен шәкірттік (17871805)
Уильям Этти 1787 жылғы 10 наурызда Йорк қаласындағы Фейзегейтте Мэтью мен Эстер Эттидің жетінші баласы болып дүниеге келді. Мэтью Этти табысты диірменші және нан пісіруші болғанмен, үлкен отбасы болғандықтан қаржылық тұрақтылығы болған емес. Эстер Калверлидің ағасы 1745 жылы, Эстер туғанға дейін тоғыз жыл бұрын, күтпеген жерден Хейтонның сквайры атағын мұраға алды, бірақ ол Мэтьюға үйленгеннен кейін оны өзінен төмен санап, жақындықтан бас тартты. Отбасы қатаң методистер болды және Уильям да солай тәрбиеленді, бірақ ол методист шіркеуінің қарапайымдылығын ұнатпады және мүмкіндігі болғанда Англикан шіркеуіне немесе Йорк соборына баруды жөн көрді. Ол өнерге деген қабілетін ерте жасынан-ақ көрсете бастады, әкесінің дүкенінің ағаш еденіне таспен сурет салып жүрді. Төрт жасынан бастап Йорктегі жергілікті мектептерге оқуға түсті, ал 10 жасында жақын маңдағы Поклингтон қаласындағы Мистер Холл академиясына, пансионатқа жіберілді, бірақ екі жылдан кейін оқуын қысқартты. 1798 жылғы 8 қазанда 11 жасында Уильям "Халл пакеті" басылымын шығаратын Роберт Пектің баспаханасында шәкірт болып жұмыс істеді. Этти жұмысты шаршатарлық және жағымсыз деп тапса да, бос уақытында сурет салуын жалғастырды, ал жұмысы кітап оқу арқылы білімін кеңейтуге мүмкіндік берді. Ол баспагер болып жұмыс істеген кезде, сурет салу мен бояу арқылы өмір сүруге болатынын бірінші рет түсінді. 1805 жылғы 23 қазанда Эттидің Пекпен жасасқан жеті жылдық келісімі аяқталды, бұл оқиға зор қуанышпен қарсы алынды, өйткені ол бұл жұмысты қатты жек көрді. Ол тағы үш апта Халл қаласында баспаға көмекші болып жұмыс істеді. Сол дәуірдегі басқа суретшілердің жалаңаш суреттерінен ерекшелік ете отырып, Этти «Клеопатра» картинасындағы әйелдердің жалаңаш бейнесін сұлуландыруға тырыспады, керісінше, оларды шынайы позада және шынайы дене түстерінде бейнеледі. Мүмкін, сынға қорқып, Фрилинг Эттиді «Клеопатра» картинасындағы кейбір кейіпкерлерге киім кигізуге көндірді, бірақ 1829 жылы ол Эттиге оларды бастапқыда салған күйіне қайтаруға рұқсат берді. «Клеопатраның» табысына қарамастан, Этти Корольдік академияда (RA) оқуын жалғастырды және қатаң оқу бағдарламасын сақтады. Ол 30-ға жуық жасқа келгенде, өзінің туындыларын жай ғана шеберліктен асырып, одан әрі дамыту үшін, Англиядан соңғы сапарында бастан өткерген жағымсыз тәжірибелерге қарамастан, өзі ең жоғары бағалайтын еуропалық шеберлердің туындыларын зерттеуге мүмкіндік алғанын сезінді.
Еуропадағы саяхат
Өзінің бұрынғы шетел саяхаттарындағы сағыныш пен жалғыздық сезімдерін еске түсіріп, Этти келесі шетел сапарына Томас Лоуренстің бір студенті болған Ричард Эванспен бірге шықты. Италияда ауа райы тым ыстық болатыны туралы ескертулерге қарамастан, екі адам 1822 жылдың 23 маусымында Римге жету мақсатымен жолға шықты. Жақында құрылған пароходпен Францияға өтіп, 26 маусымда Парижде болды. Олар екі апта бойы Парижде тұрып, Версаль сарайын және қаланың көркемсурет галереяларын аралады; сондай-ақ Лувр мұражайының азайған экспонаттарын тамашалады. Луврде сол кезде заманауи француз суреттерінің көрмесі өтіп жатқан еді, онда Этти Франциядағы портрет жанрының сапасына наразылық білдірді, бірақ тұрақты коллекциялар, әсіресе Рубенстің «Мари де Медичи» циклі оған үлкен әсер етті, оның кейбір элементтерін ол кейін көптеген туындыларында пайдаланды. Дижон және Швейцария арқылы саяхаттап, Этти мен Эванс Симплон өткелінен өтіп, Миланға жетті, онда Леонардо да Винчидің «Соңғы тоқсан» атты суретін және Брера галереясын көрді. Ауа райының тым ыстығына қарамастан, 16 күндік кабриолет саяхатынан кейін екі адам Флоренцияға жетіп, қаланың галереяларын аралап, екі күн бойы сол жерде болды. 10 тамызда екі саяхатшы Римге жетті. Этти Римнен толыққанды ләззат алмады, Санкт-Петер соборының архитектурасын Санкт-Пол соборымен салыстырып, бірақ Микеланджелоның Сикстин капелласындағы «демеуіш Венециялық» түс таңдауларына жоғары баға берді. Ол сондай-ақ Лоуренстің ұсынған Антонио Кановамен кездесті, бұл кездесу Канованың өліміне аз уақыт қалғанда болды. Римде сол кезде безгек ауруы кеңінен тараған еді, екі аптадан кейін Этти Неапольге кетуге шешім қабылдады. Эванс безгекке шалдығып, Римде қалуды жөн көрді, сондықтан Этти Неапольге жалғыз сапар шекті, ал Римге актер Уильям Макредидің серігінде оралды, олардың жолдары сол саяхатта қиылысты, және олар өмір бойы жақын дос болып қалды. Римге қайтқаннан кейін Этти қаланың мұражайларын аралап, әртүрлі өнер туындыларының көшірмелерін жасады, әсіресе Тициан және Веронезе сияқты венециялық суретшілердің туындыларын, оларды ол өте бағалаған еді.
Венеция
Көңілі толмаған Этти Римнен Венецияға кетіп, онда 10 күн қалуға ниеттеніп, кейін Англияға оралуды жоспарлады. Эванс Римде қалуды жөн көрді, сондықтан Этти Флоренцияда және Феррарада қысқа ғана тоқтап, жалғыз сапар шекті (ол жерде ол Людовико Ариостоның креслосын сүйіп өтті). Римде тұратын суретші Чарльз Лок Истлейк Эттиге Венециядағы британдық вице-консул Гарри Д’Орвиллге ұсыныс хат берген еді; Д’Орвилл Эттиге қатты әсер еткендіктен, оған қонақ үй емес, өз үйінде тұруға мүмкіндік жасады. Этти Венецияны ұзақ уақыттан бері өзінің рухани мекені және «кәсіби өмірімнің үміті мен құрметі» деп есептеген, сонымен қатар қаланың көркемдік маңыздылығына қарамастан, неліктен ағылшын саяхатшылары осынша аз келеді деп жиі ойлаған. Ол көңілі толмады. Өмірінің соңына дейін Венецияға жасаған сапарына зор ықыласпен еске алатын, өліміне аз уақыт қалғанда «Венеция, cara Venezia! Сенің көркем бейнелерің енді менің қиялымды мазалайды!» деп жазды. Этти бастапқыда тек 10 күн қалуды жоспарласа да, Венеция оған соншалықты ұнады ki, жеті айдан астам уақыт қалды. Ол күндіз Венеция коллекцияларындағы суреттерді көшіріп, түнде Венеция көркемсурет академиясының модельдер класына қатысып, барлығы 50-ге жуық майлы сурет және көптеген қалам эскиздерін жасады. Ол Венеция академиясының жоғары сапасына қатты таң қалды; ал оқытушылар Эттидің жұмысының сапасына, әсіресе оның дене түстеріне қатты таң қалды. Ол сурет салу жылдамдығы үшін «Il Diavolo» деген лақап атқа ие болды, ал оның жұмыс процесін тамашалау өзіндік бір көрініс болды; Джоахино Россини, Ладислаус Пиркер (содан кейін Венеция патриархы) және басқалар оны сурет салып тұрғанда көруге келді. Этти Венециядағы оқуына соншалықты берілгендіктен, 1823 жылы өзінің түпнұсқа туындыларын көрмеге ұсынбады, ағасына: «Егер адам барлық уақытын түпнұсқа сурет салуға жұмсаса, үйде болуы жақсы, тіпті артық болар еді» деп жазды. Венеция академиясының мүшелері Эттиге қатты таң қалды, сондықтан оны құрметті академик етіп сайлады. 1823 жылдың 7 маусымында Этти Венецияда қол жеткізе алатынының шегіне жеткенін сезінді және үйіне оралуды ойлады. Біраз уақыттан кейін ол Венециядан Флоренцияға кетті, мақсаты Тицианның «Венера Урбино» картинасының толық көшірмесін жасау еді, ол Венеция мектебінің ең үздік туындыларының бірі саналады. Уффици басшылығы бұл ұсынысқа қарсы болғанымен, 10 күндік келіссөздерден кейін Эттиге көшірме жасауға рұқсат берді. Оның замандастары оны көшіру мүмкін емес деп саналатын картинаның ең жақсы көшірмелерінің бірі деп санады. Шілде айының соңында Этти үйге қайтып келе жатып, тағы екі ай Венецияда тоқтады. 1823 жылдың 8 қазанында Этти Венециядан Мантуя және Женева арқылы Парижге жол тартты. Этти Англияға баруға ниеттенген, бірақ оның орнына Парижде қалды, Париж галереяларындағы суреттерді көшіруді қайта бастады, гравюраларды жинады және бейтаныс модельді және шамамен 200 бояу щеткасын сатып алды, екеуі де француз өндірушілерінің ағылшын өндірушілерінен жоғары сапалы болды. 1824 жылдың қаңтар айының басында Этти Лондонға оралды.
Табысы мен дау-дамай (18241835)
Үйге келгеннен кейін Этти 1824 жылғы жазғы көрмеге кемінде бір сурет дайын тұрғызуға кірісті. Ол 1820 жылы жасаған эскиздің тақырыбына, яғни Пандора туралы әңгімеге, әсіресе Гесиодта маусымдардың оны гүлдермен тәж кигізуі туралы бөліміне қайта оралуға шешім қабылдады. Ол 1820 жылы осы тақырыпта эскизін көрсеткен және фигуралардың орналасуын анықтаған болатын. 1824 жылғы алғашқы әрекеті жартылай аяқталған күйінде тасталып, Пандора, Вулкан және Венераның басты кейіпкерлерінің орналасуы өзгешеленген кішкентай холстқа жаңадан кірісті. «Маусымдардың тәж кигізуі» – ерекше композиция, әртүрлі элементтері жазық фоннан көтерілген бедерге ұқсатып салынған. Пандора фигурасы ортада тұр, бір жағында Вулкан, екінші жағында Венера мен Купидон, олардың барлығы одан сәл алыстап тұр. Вулкан мен Венераның фигуралары, сондай-ақ холсттың жоғарғы бұрыштарындағы төрт маусымды бейнелейтін фигуралар Пандораның айналасында ромб пішінін құрайды. Вулканның аяғы сурет жақтауына тіреледі, бұл Рубенстің сүйікті тәсілі. Сурет композициясының элементтері 1817 жылғы сол тақырыптағы гравюрадан да алынған, оны Эттінің Йорк қаласындағы әріптесі Джон Флаксман салған және Уильям Блейк гравюралаған. Эттінің осы кезден бастап салған тарихи суреттерінің барлығында, ол алдымен кейіпкерлерді салып, кейін ғана фонды толтыратын. «Мержан іздеуші» сияқты бұрынғы туындыларынан дамығанмен, «Пандора» Эттінің саяхаттарына дейін көрсеткен жұмыстарына қарағанда әлдеқайда жетілген туынды болды. Кейбір сыншылар Эттінің реалистік кейіпкерлер мен шынайы емес көріністі үйлестіруін қабылдауға асықпады (Эттінің 1958 жылғы өмірбаянының авторы Деннис Фарр «Пандораға» сыншылардың реакциясын «филистиндікпен араласқан емес, аңғал ғибрат» деп сипаттайды), бірақ оның суретші әріптестері оған қатты әсерленді, тіпті Томас Лоуренс 1824 жылғы жазғы көрмеде осы суретті сатып алды. «Пандораның» табысынан кейін Этти Страндқа жақын Бэкингем көшесіндегі пәтерге көшіп, қалған өмірін сонда өткізді. Біраз уақыттан кейін ол алғаш рет Корольдік академияның мүшесі болуға үміттенді және 1 қарашада Уильям Алланды 16 дауысқа 7 дауыспен жеңіп, сайланды. («The Times» газеті, бұл кезде әлі де Эттінің ұятсыздығына наразылық білдіріп, «бұл мистер Эттіге көрсетілген құрмет емес: егер олай болса, ол оған бұрыннан лайық еді және оны алған болар еді» деп қынжырды. Соған қарамастан, сол рецензент Эттінің Тинтореттоның «Эстер Ахасуэрус алдында» картинасының көшірмесі «бөлмедегі ең маңызды сурет» екенін мойындады).
Бетси Этти
Италиядан оралғаннан кейінгі жылдары Эттидің әлеуметтік өмірі өте шектеулі болды. Күнделікті күйбеңдемесінде ол таңғы сағат 7-де тұрып, шамамен сағат 9-10-нан 16:00-ға дейін сурет салып, содан кейін тамақтанатын. Тамақтанғаннан кейін ол серуендеп, кешкі сағат 18:00-ден 20:00-ға дейін тірі модельдермен сабақтарға қатысатын. Үйге келген соң, ол екі кесе шай ішіп, түнгі сағат 00:00-де ұйықтайтын. Этти өте тартымсыз саналды, оның 1855 жылғы өмірбаянын жазған Александр Гилкрист – оның үлкен сыйлысы – оны былай сипаттады: «Киімінде шалаңдық, бойында қысқа да жайсыз, үлкен бас, үлкен қолдар, үлкен аяқтар – шешекпен белгіленген беті, жақ сүйегінің ұзындығымен одан да айқын көрінеді, сондай-ақ ұзын да жабайы құмды шаштар – бәрі бірігіп, оны жас қыздың көзінде ‘ең қызықсыз жаратылыс’ ететін, оны ‘көргенге дейін’ дейтін нәрсеге айналдырды, оның қасиетті маңдайы, энергия мен күштің ашылуы, оның генийдің қолтаңбасы оның көзіне түспеген». Оның сиырлас достарының бірі – оның қызы Бетси (Елизавета Этти), оның інісі Джонның бесінші қызы болды. Бетси үйленбеген және Уильямнан 14 жас кіші болған, ол 1824 жылы оның үй шаруашылығын жүргізушісі болды. Ол өмірінің соңына дейін оның қызметінде болды, ал жасы ұлғайған сайын Уильям оған одан да көп тәуелді болды, олар бір-бірінен алыс болғанда қайғыға ұшырап, одан хабар келмегенде үрейленіп хат жазатын. Ол оның серігі болды және оның ресми көмекшісі Джордж Франклинмен бірге оның көмекшісі ретінде жұмыс істеді. Ол өмір бойы жас әйелдерге қызығушылық танытқан, оның хаттарында жастық шағында модельдерінің бірімен және мүмкін Венецияда болған кезде белгілі бір жыныстық қатынаста болғаны туралы айтылады. Бірақ Бетсимен ешқандай жыныстық қатынаста болғанына ешқандай дәлел жоқ. Ол 1830 жылы күнделігіне «Мен үйленбегенім жақсы, себебі менде шулы балалар жоқ, мен керемет кітаптар мен суреттерге ие бола аламын» деп жазды. Ол өмір бойы өте ұялшақ болды, кешкі асқа қатысуға мәжбүр болғанда, көбінесе үнсіз отыратын, бірақ ол әріптестері мен студенттері арасында танымал болды. Этти көбінесе сурет салуға ден қоятындықтан, әлеуметтік ортаға сирек шығатын. Бірде оған оқуды тоқтатуға және сабақтарға қатысуды жалғастырудың қажеті жоқ делінгенде, ол ашуланып: «Бұл кешке бірнеше сағатты толтырады, мен басқаша уақытымды қалай өткізуімді білмеймін» деді. Бетси жасы ұлғайған сайын көптеген ауруларға шалдықты, олардың нақты табиғаты белгісіз, бірақ олар Уильямды қатты алаңдатты. Уильям Бетси үйленіп, оны тастап кетеді деп қорқып, 1835 жылы одан ешқашан кетпейтінін растайтын ант қағазына қол қойдырды. 1843 жылы оның інісі Чарльз, Явада сәтті плантатор болған, 30 жылдан астам уақыт шетелде болғаннан кейін Англияға оралды. Уильям Бетси Чарльзбен тым жақын болып бара жатқанына күдіктенді, Чарльз оны Голландия мен Рейнге саяхатқа алып кеткенде күдігі күшейді. Чарльз 1845 жылы Яваға оралды. 1844 жылы Бетси қалам өндіруші және өнер коллекционері Джозеф Гиллоттпен жақын қарым-қатынас орнатты, ол Уильямның кейбір суреттерін сатып алған тұрақты клиенттерінің бірі болды. Гиллот үйленген және балалары бар еді, олардың жақындығы Уильямды алаңдатты. 1848 жылы Уильям Йоркке зейнеткерлікке кетті, Бетсиді Лондондағы пәтерінде жалғыз қалдырды. Бетси үйленуді ойлап отырғанын білгенімен, ол оны Йоркке келіп, зейнеткерлікте өзімен бірге тұруға көндіре алатынына сенімді болды. Бетси ақырында Йоркке келді және оның өліміне куә болды.
Жарыс
"Пандора" туындысының қабылдауына ынталанған Этти 1825 жылы өзінің ең амбициозды туындысын – "Күрес: жеңілгенге жалбарынып тұрған әйел" көрмесіне ұсынды. Бұл 399 см (13 фут 1 дюйм) ені бар үлкен кенеп болатын, онда бір сарбаз жеңілген әріптесінің өмірі үшін жалбарынып, екіншісі оны өлтіруге дайындалып тұрған көрініс бейнеленген. Сол кездегі тарихи картиналар үшін ерекше жағдай, Этти "Күресті" әдебиет, дін немесе тарихтан алынған оқиғаға емес, 1821 жылы оған келген идеяға негізделген, өзінің қиялынан туған көрініске арнады. (Ол кейіннен осындай туындыларды "римдіктер "Көріністер" деп атаған, тарих немесе поэзиядан бастау алмайтын композициялар" деп сипаттады.) "Күрес" туындысы өте жақсы қабылданды, тіпті бұрын Эттиге қарсы болған сыншылар да оны жоғары бағалады. Композициясы мен техникасы жағынан ол Тициан мен Веронезеге теңестірілді, тіпті олардан да басым деп танылды, ал бір сыншы оны "Корольдік академияның қабырғаларын әшекейлеген ең ұлы және шеберлік туындыларының бірі" деп атады. Ал бұрын Эттиді оның ыңғайсыздығы үшін сынағандар, осы туындыдан кейін өз пікірлерін қайта қарастырды. "Күрес" Эттидің ең танымал туындыларының бірі болып қала берді және Джордж Томас Дудың 1848 жылғы сәтті гравюрасының негізі болды. "Күрес" туындысының табысынан кейін Этти тағы төрт үлкен картина жасайды. Олардың бірі – 1826 жылы көрмеге қойылған, танымал "Паристің үкімі" тақырыбындағы туынды, ал қалған үшеуі – 1827 жылы көрсетілген Юдит Голоферннің басын кесетін көрінісінде болды. Бұл тақырыпты бейнелеген басқа суретшілерден айырмашылығы, Эттидің Юдит картиналарында бас кесу процесі көрсетілмеген, себебі ол "кейбір адамдардың қуанышпен тіпті ләззаттанатын қорқынышты және жирендіретін қасаптықтан" аулақтауды көздеді. Әсіресе, алғашқы Юдит картинасы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды.
Корольдік академик
1828 жылдың ақпан айында, 41 жасқа толуға аздай қалғанда, Этти Джон Констебльді 18 дауысқа 5 дауыспен жеңіп, толық құқықты Корольдік академигі атанды, сол кезде суретшіге берілетін ең жоғары награда еді. Осы кезде оның әдепсіздігі туралы айтылған шағымдар қайтадан көтеріле бастады. 1820 жылдары Корольдік академияда көрсетілген 15 картинаның 14-і кем дегенде бір жалаңаш бейнесін қамтыды, және Этти жалаңаштықтың себебі ретінде беделді тақырыптарды пайдалануы үшін танымал болды. 1828 жылғы жазғы көрмеге Этти үш картина ұсынды: «Топан судан бұрынғы әлем», «Венера, Кешкі жұлдыз» және «Қамқоршы періштелер». (Соңғысы Нормантонның 2-ші графы Велбор Агардың балаларының портреті болды және 1820 жылдары Этти Корольдік академияда көрсеткен жалғыз жалаңаш емес картина еді.) Бұрынғы туындыларына ұқсас болғанымен, олар техникалық тұрғыдан жақсырақ орындалған. «Топан судан бұрынғы әлем» және «Венера» екеуі де баспасөзde жағымды пікірлер алды және көрме кезінде үлкен сомаға сатылды, бірақ Стоффорд графының «Топан судан бұрынғы әлемді» сатып алуы – екі жыныстың да аздап киінген бейнелерін бейнелейтін туынды – «Джентльменнің журналында» «Бұл ақсүйектің жеке Тициандарына қосымша болады» деген сынды пікірге орын берді. Прессада оның жалаңаштық қолдануына қатысты шағымдардың саны артқанмен, Эттиге деген құрмет оның әріптестері арасында арта берді, және 1828 жылы Британ институты оның талантын мойындау үшін 100 фунт стерлинг сыйлады. 1828 жылғы жазғы көрме аяқталғаннан кейін Этти басқа жобалардағы жұмысты тоқтатып, Корольдік академик болуы үшін қажет болған дипломдық жұмысына назар аударды. Бұл жұмыс, «Ұйықтаған нимфа және сатирлер», қазан айында Академияға ұсынылды, ал 1828 жылдың желтоқсанында Этти Корольдік академигі атанды.
Өмірлік сыныптар
Тіпті толыққанды Корольдік академик мәртебесіне ие болғаннан кейін де Этти тұрақты түрде өмірлік сабақтарға қатысты; әріптесі Джон Констебл сарказммен "Этти модельдерге үлгілі тұрақтылықты көрсетеді" деп жазды. Оның замандастары мұны ең жақсы жағдайда ерекше, ал ең нашар жағдайда өте орынсыз деп есептеді, оның жоғары лауазымында студент ретінде сабаққа қатысуы кәсіби емес және қажетсіз екенін, сондай-ақ Академик лауазымының беделін түсіретінін айтты; оның ресми студенттік мерзімінен 10 жылға асып кеткені туралы шағымдар да болды. Этти сабаққа қатысудан бас тартудан бас тартты, оқуын тоқтатудың орнына отставкаға кететінін ұсынды, ал Академия оған сабақтарға қатысуға мәжбүрліке жасады. Ол уақытын Корольдік академияның өзіндегі өмірлік сабақтар мен жақын жердегі Сент-Мартин-Лейн сабақтары арасында бөлісті. Этти әдетте өмірлік этюдтерді үш кешкі отырыста аяқтады. Бірінші күні ол модельді көмір немесе пастельмен суреттеді, содан кейін контурды сиямен жүргізді. Екінші күні ол суреттерді майлы бояумен толтырды. Үшінші күні глазурь жағып, бояудың соңғы қабатын жапты. Ол көбінесе картонға сурет салды, жаңа суреттер үшін бетін қайта пайдаланды. Оның әйел модельдері көбінесе дүкен қыздары, проституткалар, актрисалар немесе пластикалық модельдер болды, ал ер адамдардың модельдері көбінесе жақын жердегі казармадан шақырылған гвардияшылар болды, олардың бұлшықетті дене бітіміне лайықты деп ойлады, немесе кейде Этти қоғамдық моншаларда кездесетін адамдар.
Батыр мен Леандер
Эттінің академик атағын алғаннан кейін, ол 1829 жылы жазғы көрмеде екі картинаны көрсетті: «Бенаях, Давидтің бас капитаны және батыры» және «Леандердің көзінше мұнарадан секіріп, суға батып, оның денесінде қайтыс болған Герой». «Бенаях» 398 см (13 фут 1 дюйм) енімен «Жауынгерлік» картинасымен бірдей үлкен масштабта және өте ұқсас композицияда салынған, бірақ оның ішінде мейірім тілеп жалбарынып тұрған әйелдің орнына өлген солдаттың денесі бейнеленген. «Герой» картинасында, Герой өліп бара жатқанда, өлі сүйіктісінің денесінде жатқанда, «Бенаяхтан» өлген солдаттың позын қайта қолданады. Этті үшін бұл ерекшелік, «Герой» әдеттегі венециандық түстердің орнына бейтарап түстерде салынған, ал композиция денелерді перспективалық бұрышпен бейнелеп, кенепте бір диагональ құру үшін пайдаланылған. Өмірінің соңына дейін Этті «Геройді» «Менің ең жақсы суреттерімнің бірі» деп есептеді. 1830 жылдың 7 қаңтарында Эттінің ұстазы Томас Лоуренс қайтыс болды, ал 30 шілдеде Эттінің анасы дүние салды. Этті бұл қазаларға қатты қайғырды және Лоуренстің орнына Корольдік академияның президенті болуға үміткерлердің бірі болды, бірақ сайлауға түспеді. Лоуренстің өлімінен алаңдаған Этті сол жылы жазғы көрмеге үш картинаны ғана ұсынды. Олардың бірі – «Джудит алға қадам басады» – бұл картинаның жаңа иелері, Шотландия Корольдік академиясының тапсырысы бойынша салынған «Джудит» картинасына қосымша болды.
Кәндулалар
Эттінің 1830 жылы RA-да көрмеге қойылған екі түпнұсқа туындысының ішінде, 22-ші псалмнан шабыт алған «Дауыл» туындысы аз қызығушылық тудырды және «Жігіттер журналы» – әдетте Эттінің жұмысын ынтамен қолдайтын басылым – оны «көңіл көншітпейтін сәтсіздік» деп бағалады. Екінші картина – Лидия патшасы Кандулес, министрлерінің бірі Гигеске әйелінің ұйықтай жатқанда жасырын көрсеткені. Бұл картина Эттінің мансабындағы ең даулы туындыларының бірі болды. «Кандулес» Геродоттың әңгімесіне негізделген, онда патша Кандулес өзінің құлқыны Гигеске әйелі Ниссияның киімін шешіп жатқанын, оның білмеуін қамтамасыз етуді тапсырады. Гигес ашылып, Ниссияның бұйрығымен Кандулесті өлтіріп, Ниссияға үйленеді және оның орнына патшалықты билейді. Суретте Ниссияның соңғы киімін шешкен сәті бейнеленген. Этти фигураларды осылай орналастыру арқылы, ешкім суреттен сыртқа қарамауына және көрерменнің тікелей Ниссияның артында тұруына ықпал етті, осылайша көрерменге Гигестің сезінген көрушілік пен басып кіру сезімін сезіндіруді мақсат етті – әйелінің жалаңаш денесін оның еркіне қарсы және білмейінше қарауға мәжбүр болған сезімді. Этти бұл туынды әйелдер мүлік емес екенін және өз құқықтарын бұзған ерлерді жазалауға құқылы екенін көрсететін моральдық тұжырымды бейнелейді деп ойлады. Ол бұл туралы аудиториясына түсіндіруге көп күш жұмсаған жоқ, сондықтан «Кандулес» моральдық тұрғыдан өте екіұшты болып көрінді, көрерменді жыныстық бұзық Кандулес, кісі өлтіруші Ниссия немесе көруші Гигеске көңіл білдіруге шақырды. Көрмеге қойылған сәттен бастап «Кандулес» жағымсыз сюжет пен порнографиялық бейнелердің циникалық қоспасы ретінде айыпталды және оның қоғамдық көрмеге жарамсыздығы туралы бірауыздан келісім болды. Эттінің өлімінен кейін де бұл туынды даулы болып қала берді. Александр Гилкристтің 1855 жылғы Эттінің мақтауға толы өмірбаянында ол оны «Эттінің туындылары арасындағы жалғыз, сөзсіз жағымсыз, тіпті ұнамайтын тақырыбы» деп сипаттады, ал 2011 жылы Йорк университетінің Сара Бернадж «Кандулестің» суретшінің шокқа түсіру және қызықтыру үшін жасаған қасақана әрекеті ретінде қарау қиын екенін жазды. «Кандулес» бай коллекционер Роберт Вернон сатып алды, ол британдық өнердің ірі коллекциясын құру процесінде болды және Эттінің ең маңызды клиенттерінің біріне айналды. 1830 жылғы жазғы көрмеге арналған үш картинаны аяқтағаннан кейін Этти Парижге тағы бір сапар жасауды шешті. Этти Брайтон арқылы Парижге 1830 жылдың шілде айының басында келді. Ол қала атмосферасының жағымсыз гедонистік болғанын байқады, Бетсиге «Егер менің қызым болса, оны мұнда білім беруге рұқсат бермес едім. Ғылым мен ойын-сауық – құдайлардың мүсіндері» деп жазды. 1830 жылы Франция конституциялық дағдарысқа ұшырады, ол шілде революциясының басталуымен және Париждегі көтерілістермен шілде айының соңында шыңына жетті. Этти өзінің айналасында орын алып жатқан өлім мен қиратуды сезінгенмен, сапарының мақсаты картиналарды зерттеу екенін түсінді және зорлық-зомбылық айналасындағы көшелерде болса да, Луврге картиналарды көшіруге баруды жалғастырды. 31 шілдеде ол сапардан бас тартуға шешім қабылдады, Брюссель мен Антверпенге жоспарланған сапарын тоқтатты, Луврде жасаған бес көшірмесін жинап, Лондонға аттанды. Этти қайтып келгеннен кейін салған туындылары бұрынғы жұмыстарынан стиль жағынан ерекшелене бастады. Алдыңғы туындыларындағы фигуралар студиядағы немесе өмірлік сабақтарда жасалған модельдердің эскиздерінен суреттелген болса, енді ол есте сақтаудан жұмыс істей бастады, нәтижесінде оның фигуралары көбірек идеалдастырылды. Фарр (1958) оның фигураларын қазірден бастап «модельдің нақты бір ерекшелігіне емес, модельдің қалай болуы керек деген алдын ала түсінікке сәйкес келеді» деп сипаттады.
Жастық, ләззат және құртушы періште
1832 жылы Этти 1822 жылы баспасөз тарапынан қатты сынға ұшыраған «Грейдің одаларының бірінен эскиз» тақырыбына қайта оралды. Нәтижесінде «Жас шақ пен Жеңілдік» туындысы пайда болды, ол оның ең танымал жұмыстарының бірі болып табылады. Томас Грейдің «Бард» поэмасынан үзінді келтіріп, «Жас шақ пен Жеңілдік» шығармасы «поэтикалық роман» деп сипатталды. Онда желкендегі жалаңаш баланың демімен қозғалатын алтынмен әшекейленген қайық бейнеленген; Бір жалаңаш тұлға, Жеңілдікті бейнелейтін, қайықтың рулін салғырт ұстап тұр. Жалаңаш бала көпіршіктерді үрлейді, ал кеменің басындағы Жас шақ бейнесіндегі тағы бір жалаңаш бала оларды ұстауға тырысады. Тағы да жалаңаш Найадалар айналасымен жүзіп, қайыққа мінеді. «Бард» – Уэльс мәдениетінің ағылшындар тарапынан жойылғаны және Плантагенеттер әулетінің құлдырап, оның орнына Уэльстік Тюдорлар әулетінің келуі туралы повесть. Сыншылардың көпшілігі Эттінің Грейдің метафораларын дұрыс түсінбегенін айтты. Этти өзінің бұл ерекше түсіндіруі «Адам өмірінің жалпы аллегориясын, оның бос және мәнсіз ләззаттарын» – егер ол Әлемнің Тасы болып табылатын заңдарға негізделмесе, құруға бағытталғанын мәлімдеді, сондай-ақ бұл картина бос ләззатты қуу туралы моральдық ескерту қызметін атқарады. Бұл түсіндірме сыншыларды көндіре алмады. Эттінің картинаны жасаудағы техникалық шеберлігіне ең жоғары баға берген сыншылардың өзі картинаның нені бейнелеуі керектігін анықтау қиындықтарын сезді; ал басқалары ашық түрде наразылық білдірді, «The Morning Chronicle» газеті оны «біз бұрын классикалық деп үміттенген, бірақ қазір оның құмарлыққа толы санасы екеніне көз жеткізген нәрсеге құмарлық» деп айыптады. Роберт Вернон бұл картинаны көрмеде үлкен сомаға сатып алды, ал «Жас шақ пен Жеңілдік» Эттінің өлімінен соң да көп дау тудырды, Фаррдың 1958 жылғы өмірбаянында ол «айқын жетілмеген» деп сипатталды. 1832 жылғы жазғы көрмеде «Жас шақ пен Жеңілдікпен» бірге «Жаман және тәртіпсіздердің оргияларын тоқтатып тұрған Жоюшы Періште және Зұлым Жандар» да көрсетілді, бұл Эттінің сыншыларына жауап ретінде қарастырылды. Эттінің «көріністер» деп санаған тағы бір туындысы, әдебиеттен, мифологиядан немесе тарихтан емес, толығымен ойдан туған көріністі бейнелейді. Осы шамада Этти бай және зейнеткер Етондық заңгер Томас Майерстен көптеген тілексіз хаттар ала бастады. Майерс Эттінің үлкен жанкүйері болды, ал оның хаттарында Эттінің ақсүйектерге ұнауы үшін салу керек деп ойлаған әдеби тақырыптар баяндалған; ол 1832 жылдың шілдесінен 1844 жылдың мамырына дейін үнемі хат жазып отырды. Этти эксцентрикалық және көбінесе түсініксіз болғанымен (оның бір ұсынысы Эттінің аристократия әйелдерінің жалаңаш портреттерін салу арқылы өзінің беделін арттыруы болды), Майерстің кейбір ұсыныстарын Этти қабылдады.
At around this time Etty began to receive many unsolicited letters from wealthy Old Etonian lawyer Thomas Myers. Myers was a huge admirer of Etty, and his letters mainly suggest literary topics he felt Etty ought to be painting so as to appeal to the nobility; he wrote regularly between July 1832 and May 1844. Although eccentric and largely incoherent (one of his suggestions was for Etty to raise his profile by painting nude portraits of the wives of the aristocracy), Etty appears to have taken at least some of Myers's suggestions seriously.
Ауру және сауығу
1833 жылдың ортасында Этти Монтгомериширдің ұзақ жылдар бойы консервативті парламент мүшесі болған Чарльз Уоткин Уильямс Винннің қыздарының портретін салуға кірісті, ол "Фанси-дерес балына дайындалу" деп аталды. Этти сол кезде портреттермен аса танымал болмаған, бірақ жақында отбасылық досының қызы Элизабет Поттстың портретын аяқтаған еді, ол кейбір сыншылар тарапынан жағымсыз қабылданғанымен, техникалық жағынан өте жақсы орындалған. Ол Уильямс Винн отбасының суреті "менің ең жақсы туындыларымның бірі" болады деп үміттенедінін айтты. 1834 жылдың ақпан айында Этти ауыр сырқатқа шалдығып, төрт ай бойы жұмыс істей алмады. Сурет салуға мүмкіндігі болмағандықтан, ол 1834 жылғы жазғы көрмеде бұрын аяқталған екі картинасын ғана көрсетті: Элизабет Поттс және Кардинал. Сол жылдың маусым айында ол Лондоннан сауығу үшін Йорк қаласына кетіп, коттедж жалдады. Әлсіздігіне және зейін қоюға шамасы келмегендіктен, Этти өте аз сурет салды және келесі бірнеше айын достарына барып, Йоркширдің көрікті жерлерін аралап өткізді. Денсаулығы жақсарғаннан кейін, ол 1834 жылдың желтоқсанында Лондонға оралды және ауруының басталған кезде аяқталмаған картиналарын қайтадан қолға алды. Ауру кезіндегі уақытты өтеу үшін ол келесі бірнеше айда бірнеше маңызды жұмыстарды аяқтады және 1835 жылғы жазғы көрмеде сегіз картинаны көрсетті. Бұл туындылар оның ең маңызды жұмыстарының қатарына жатты. "Венециядағы Қайғылы тостаған" Эттидің 1820 жылдардың басында осы қалаға жасаған сапары кезінде салған эскиздеріне негізделген. Суретте екі адамның өлім жазасынан кейін денені теңізге лақтырып тастауға алып бара жатқан көрінісі бейнеленген, ал Уильям Макреди оны Эттиден сатып алған. "Фанси-дерес балына дайындалу" 1833 жылы Этти бастаған Чарльз Уоткин Уильямс Винннің қыздарының портреті болды. Этти бұл портрет үшін әдеттегіден гөрі көп жұмыс істеді, Уильямс Винн отбасына "жақсы өнер туындысын жасауды және ұқсастықты сақтауды" көздегенін айтты. Уильямс Винннің қыздары Шарлотта мен Мэриді итальяндық стильдегі сәнді костюмдермен көрсеткен бұл сурет сыншылар тарапынан жақсы қабылданды, себебі Эттинің жалаңаштыққа сүйенбестен ірі жұмысты суреттеуге қабілетті екенін көрсетті, сондай-ақ ол элита үшін тапсырыс бойынша сурет сала алатынын дәлелдеді, бұл одан әрі тапсырыстар алуға әкелді. "Жауынгердің қарулануы" - Годфри де Буйонның зерттеуі, ол ортағасырлық дәуірге деген қазіргі заманғы қызығушылықты қанағаттандыру үшін суреттелген. Этти жақында қару-жарақ жинауға қызығушылық танытқан, ал "Жауынгерді қаруландыру" - жылтыратылған қару-жараққа бірнеше көзден түсетін жарықтың әсерін техникалық тұрғыдан зерттейтін зерттеу. Эттінің 1835 жылғы Корольдік академиядағы (RA) көрмесінің ең даулы туындысы "Венера мен оның спутниктері", Венераның дәретханасының суреті болды. Бұл көптеген баспасөз беттерінде порнографиялық деп айыпталды және "жанның мүлдем жоқтығы" ретінде сипатталды, әсіресе "The Observer" газеті өте жауыздықпен, Кентербери архиепискобының Эттиді дәмсіздік үшін жазалауға араласуын талап етті. Осы айыптауларға қарамастан, Этти "Венера мен оның спутниктерін" өзінің ең жақсы туындыларының бірі деп санады және оны Рев. Эдвард Прайс Оуэнге 300 гинейге (шамамен £) тамыз айында сатты. Біз, шын мәнінде, бұл мырзаға [Этти] біздің әдеттегіден гөрі қатаңрақ қарауымыз керек, өйткені "Жамандықты жою қоғамы" олардың әдепсіз жарияланымдар үшін қудалауларын кешіруге болмайды, ал Лорд-мэр өзінің кішкентай итальяндық баланың көшеде жалаңаш Купидонды сатуы үшін түрмеге тығуын бірден тоқтатуға тиіс, егер мұндай әдепсіз көріністер, мұндай мораль мен әдептілікке жасалған ауыр қорлаулар Корольдік академияда жазасыз көрсетілуге рұқсат етілсе. Осымен салыстырғанда, барлық Пафиан Нимфаларын төсектерінен аулаға шығарып жіберген өртеніп жатқан бордель қарапайым көрініс болар еді, өйткені олар кем дегенде киімдерін киген болар еді. Бірнеше әйелдер, біз білеміз, Леслидің, Вебстердің және басқа да суреттерінің ұлы қасиеті бар бұл бөлменің осы бұрышына барудан тартынды, мырза Э. осы тоқсанда келтірген құқық бұзушылық пен ұяттан қашу үшін. Шынымен, шынымен, егер мырза Э., барлық түс күшімен, адам фигурасының суреттерін ешқандай адал мақсатқа айналдырмаса - егер барлық дәм мен әдептіліктің болмауы оның академиялық зерттеулерін белгілесе, оның академия Кеңесі де батыл тұра алмайтын билік тұлғасынан ескерту алу уақыты келді. Кентербери архиепискобы және біздің епископтарымыздың кейбіреулері өнерді жақсы көреді - олар оны осы пішінде не дейді? "Венера мен оның спутниктері" туралы "The Observer" газеті, 10 мамыр 1835 жыл. 442,5 см х 297 см (14 фут 6 дюйм х 9 фут 9 дюйм) өлшемді "Сиреналар" суреті Гомердің "Одиссеясындағы" теңізшілердің Сиреналардың қарсы қоюға келмейтін әніне қарсы тұруы туралы эпизодқа негізделген. Суреттің тақырыбы мен масштабы, әлдеқанда үлкен холсттар салуға Эттиді ынталандырған Томас Майерс ұсынған болуы мүмкін. Майерстің ұсынған тақырыбы Эттиге ұнады, ол кейін бұл сурет "Сезімдік ләззаттарға қарсы тұрудың маңыздылығын" көрсетеді деп жазды. Этти суретте шынайылықты қамтамасыз ету үшін барлық күшін жұмсады, тіпті денелердің шіру сатыларын дәл бейнелеу үшін мәйітханаларға барып, суреттер салды. Басқа сыншылар азырақ мейірімді болды; "The Spectator" газеті оны "әдемілік пен жиренішті шірудің жирендіретін үйлесімі - түсі жарқын және орындалуы таңғажайып, бірақ ең жаман талғаммен ұсынылған" деп санады. Мүмкін, оның үлкен өлшемділігіне байланысты "Сиреналар мен Улисс" жазғы көрмеде сатылмады. 1837 жылдың қазан айында Этти Даниэль Грантпен қайтадан кездесті, ол суретті көрмеген күйі "Сиреналар" мен "Самсон мен Далила" суреттері үшін 250 фунт стерлинг (шамамен £) ұсынды. Өз ісінде нашар және сатылмаған суреттерін студиясында сақтауға ықыласы жоқ Этти екеуін де Грантке нақты құнынан әлдеқайда төмен бағаға сатты. Содан аз уақыт өткен соң Грант қайтыс болды және суреттерді өзінің інісі Уильямға қалдырды, ол 1839 жылы оларды Корольдік Манчестер институтына сыйлады. Ол 1857 жылғы Өнер қазыналары көрмесінде көрсетілді, бірақ содан кейін нашар күйде деп есептелді және Корольдік Манчестер институтының және оның ізбасары Манчестер өнер галереясының мұражайларында ұзақ мерзімді сақтауға жіберілді.
Құлдырау
Сиреньдерден кейін Эттінің шығармашылығы бұрынғыдан да жоғары деңгейде болды, 1838 жылғы жазғы көрмеде жеті картинасы қойылды, бірақ оның жұмысының сапасы төмендегені айтылады. 1838 жылға қарай сыншылар Эттінің суреттері бұрынғыдай шеберлікпен жасылмай, ертеректегі туындыларының қайталануы екенін айта бастады, ал сол жылдың маусым айында Уильям Мейкпис Такерей (Майкл Анджело Титмарш псевдонімімен) "[Этті] ұлы адамдар сияқты, жалкоо немесе, мүмкін, халықтың мақұлдауына бейжай" деп жазды. 1839 жылы Эттінің жұмысына қатысты сын-ескертпелер оның бұрынғы жұмыстарын жақтаған газеттер мен журналдарда да көтерілді. 1839 жылы «Көркемөнер одағы» жетекшілігімен жаңа буын Эттінің туындыларын сынап, оның техникалық шеберлігін жоғары бағалап, бірақ тақырыптарды таңдауын өте ескірген және қазіргі заманнан алшақ деп санады, сондай-ақ "көп жағдайда латын тілінде уағыз айтатын дін қызметкері сияқты, адамзатқа аса пайдасы жоқ". Осы уақыттан бастап Этті өнердің мақсаты – моральдық сабақтарды бейнелеу деген сенімін сақтай отырып, туындыларында басымдық алған әдеби, діни және мифологиялық тақырыптардан бас тарта бастады. Ол фазан мен шабдалыдан бастап натюрморттарды салуға кірісті (бұл қазіргі «Өлі фазан мен жемістер» деп аталатын картина болуы мүмкін); 1840 жылдары ол барлығы алты туынды жасады және тағы да көп салды. Этті ағылшын суретшілері арасында маңызды натюрморттарды салған алғашқы суретші болды, сол кезде ағылшыздар оны недерландтық өнердің бір түрі деп есептеді. Сонымен қатар, ол алғаш рет көптеген пейзаждарды салуға кірісті. Этті тарихи картиналарды салуын жалғастырды, бірақ ол бұрынғы туындыларын қайта өңдеуді жоғары бағалағанмен, жаңа тақырыптардағы жұмыстары көбінесе жақсы қабылданбады. Эттінің сапасының төмендеуіне, мүмкін, Лондонның өнер сатушыларының ықпалы болды; 1835 жылдан бастап дилер Ричард Коллс Эттіге жақындасып, 1844 жылға қарай оның туындыларына дерлік монополия құрды. Көркемөнер нарығында жер иелерінің маңызы төмендегендіктен, өнердің жаңа сатып алушылары өнеркәсіпшілер болды; көбінесе классикалық білімі болмаған және ескі шеберлерге қызығушылық танытпаған олар Этті сияқты қазіргі заманғы суретшілердің туындыларын сатып алуға басымдық берді және оларға кеңес беру үшін дилерлерге сенеді. 1840 жылдың мамыр айында Этті 1830 жылы революцияға байланысты тастап кетуге мәжбүр болған Брюссель мен Антверпенге сапар жасады. Ол Рубенстің туындыларын зерттеуді жоспарлаған, бірақ сапарының қысқа болуы – Бетси Эттінің серіктестігімен ол он күн ішінде Остенд, Брюгге, Антверпен, Брюссель, Аахен, Кельн, Бонн және Роттердам қалаларын аралады – оған зерттеу үшін уақыт жеткіліксіз болды. Келесі жылы ол Антверпен мен Мехеленге Санкт-Румбольд соборына барып, екі қаладағы Рубенстің туындыларының мол жинақтарын зерттеу үшін ұзақ сапарға оралды. Бұл екінші сапарында ол Антверпеннің сыртындағы траппистік монастырьға екі рет барды, бір рет түнде қалды және траппистік киім сатып алды; ол сондай-ақ Брюггедегі монастырда капуциндік киім сатып алды. Бұл сатып алулар одан кейінгі жылдары монастырь тақырыбындағы суреттерді салуға түрткі болды. 1840 жылдар Эттінің мансабының ең табысты жылдары болды. Оның табысы өсіп келе жатқан өнеркәсіптік таптан қолдау алу мүмкіндігімен өсті, ал шығындары аз болғандықтан және бұрынғы барлық қарыздары жойылғандықтан, Этті алғаш рет ақша салатын жағдайға келді. 1841 жылы Этті 300 фунт стерлинг инвестициялады, 1845 жылы 8500 фунт стерлингке, 1849 жылы 17000 фунт стерлингке дейін өсті. Ол Бетси Эттіден басқа әйелдермен қарым-қатынас жасауда қиындықтарды жалғастырды, 1843 жылы күнделігінде былай деп жазды: «Денім мен ақыл-ойым дұрыс болғандықтан, мен ешқашан үйленбейтінімді мәлімдеймін. Осылай өз өнерімді, елімді, Құдайымды ғана қастерлеп, оларға бағышталып өмір сүруім үшін Құдайдан көмек сұраймын!» 1843 жылдың мамыр айында Этті принц Альберт таңдаған сегіз суретшінің бірі болды. Ол Бэкингем сарайының аумағында салынып жатқан жаңа павильонға Милтонның «Комус» тақырыбында фрескалар салуға тағайындалды. Этті өзінің таңдауына қанағаттанбады, өйткені фреска – бұл тәжірибесі жоқ орта, бірақ ол мұны еріксіз жасады, Кирке мен үш сирена тақырыбында сурет салуды таңдады. Нәтижесі апатты болды. Этті өзінің жұмысын қайта өңдеуге немесе өзгертуге қабілетсіз екенін анықтады, өйткені кез-келген жаңадан салынған бояу бар бояу қабатынан алыстап кетеді, ал панельдің лунетка пішіні Эттіні орталық фигуралардың үстінде үлкен бос орын қалдырды. Эттінің фрескасы құтқарылмайтын деп саналды, және ол Геспера тақыбында жаңа туынды салуды ұсынса да, одан бас тартты, ал Вильям Дайс жаңа фреска салуға шақырылды. Эттіге бар болғаны 40 фунт стерлинг төленді. Англияның жетекші суретшілерінің біріне көрсетілген құрметсіздікке наразылық білдіріліп, сол кезде өте танымал емес Альбертқа қарсы баспасөз шабуылдары жасалды; Уильям Мейкпис Такерей 1845 жылы былай деп жазды: «Әлемдегі ең үлкен демеушілік 400 фунтқа тұратын суреттерге 40 фунт төлеуі – өте қарапайым адамдардан бас тарта алмайтын, құнынан төмен бағаланған туындыларды сатып алуы және оларға төлеуі! Мұндай ұлы суретші Эттінің туындыларын сарай қабырғасынан алып тастауға бұйрық беруі! Бұл Англиядағы әр суретшінің бетіне келген соққы». 1843 жылдың тамыз айында фреска жұмысынан үзіліс жасаған Этті өзінің соңғы шетелдік сапарына шықты. 1839 жылдан бері ол Жанна д’Арк туралы монументаль суреттер сериясын салуды жоспарлап, оның өмірімен байланысты жерлерді барып көргісі келді. 16 тамызда аттанған ол Руан, Париж және Орлеан қалаларындағы оның өмірімен байланысты жерлерді екі апта бойы аралады. Эттінің Францияға бұрынғы апатты сапарларынан айырмашылығы, бұл сапар оңай өтті және ол француз тіршілігінің кейбір аспектілерінен ләззат ала бастады.
Мусидора мен Жанна д'Арк
Сол жылы Этти Мусидораның алғашқы нұсқасын жасады: «Күмәнді желде алаңдаған» – Джеймс Томсонның «Жаз» поэмасынан иллюстрация, және Эттидің барлық күші сақталғанда салған соңғы тарихи картинасы. Мусидора кейіпкерінің соңғы киімін шешіп, «мөлдір судың салқынына» еніп, «жалынды мүшелерін жаңартатын ағыста жуынады», ал оның күйеуі Деймон оны бақылап отырғанын білмейді. Этти композицияны Деймонның көзқарасынан көрсетеді; осы арқылы Этти Томсон сипаттаған Деймонның дилеммасына ұқсас сезімдерді көрерменде оятуды мақсат тұтты: орынсыз екенін білгенімен, осы көріністен ләззат алу ма, әлде сол заманғы қабылданған моральдық нормаларға сүйеніп, көздерін бұру ма? Өнер тарихшысы Сара Бернадж мұны «көргендерге ләззат алуға және жеңуге мүмкіндік беретін тартымды моральдық сынақ» деп сипаттады. Мусидораға шамалы да сынаға жол берілмеді, оны Тициан мен Рембрандтпен салыстырды, ал «The Critic» журналы оны «ерекше туынды» және «британ мектебінің жемісі» деп атады. Мусидора көрмеге қойылған кезде Эттидің денсаулығы күрт нашарлады. Ауыр астмадан зардап шеккен ол Лондон көшелерімен келе жатып, өте қиын тыныс алып, адамдардың оны мас деп айыптауына себеп болды. Ол ластанған Лондоннан сүйікті Йорк қаласына зейнетке шығуды жоспарлай бастады. Оған табыс әкелген кішкентай картиналардан бас тартып, денсаулығы нашарламас бұрын Жанна д’Арк триптихін аяқтауға тырысты. Триптихтің аумағы зор болды: жалпы ені 8,5 метр, ал биіктігі 3 метр. Солдан оңға қарай үш картинада Жаннаның Құдайға және өз еліне қызмет етуге берілгендігі, Жаннаның Францияның жауларын шашыратқандығы және Жаннаның шейіт болып қаза тапқандығы бейнеленген. Этти триптихті 2500 гинеяға (шамамен фунт стерлингпен) дилер Ричард Коллс пен гравер К.У. Васске сатты. Коллс пен Васс картиналардың гравюраларын сату және картиналарды Ұлыбритания мен Еуропа бойынша гастрольдеу арқылы ақшаларын қайтаруды жоспарлады. Бірақ картиналар күткеннен бесік танымал болды. Гравюралар өте аз сатылды, ал гастрольдер өткізілмеді; Васс 1852 жылы банкрот болды. Картиналар бөлініп, бірнеше сатып алушыларға сатылды, ал үшінші панель 1893 жылы бар болғаны 7,5 гинеяға сатылды, Эттидің танымалдылығы төмендеуде болғандықтан. 1950 жылдарға қарай Жанна д’Арк триптихінің барлық үш панелі жоғалып кеткен немесе жойылған деп есептелді, бірақ кейбір дайындық эскиздер сақталған. Жанна д’Арк Сент-Кэтрин де Фьербуа шіркеуінен қылыш тапқанды бейнелейтін алғашқы панель Оңтүстік Уэльстегі Күмбран қаласындағы Ллантарнам аббаттығының коллекциясына қосылды [2021 жылы панель Bonhams аукционында сатылды]. Екінші панель Орлеанның Көркем өнер мұражайының қорында сақталады. Ал үшінші панель жоғалып кетті.
Қайта қарау және өлім
Жанна д'Арк аяқталысынан кейін Эттінің денсаулығы нашарлай берді. Ол сурет салуды және көрмелерге қатысуын жалғастырды, бірақ зейнетке шығу жоспарлары нығая түсті. 1846 жылғы сәуірде ол Йорк қаласының орталық бөлігіндегі Кони-стритте зейнеткерлерге арналған үй сатып алды, ал 1847 жылғы желтоқсанда Корольдік академия кеңесінен ресми түрде кетті. Өзенге жақсырақ көрініс алу үшін ғимаратта құрылымдық өзгерістер жасалғаннан кейін, Этти 1848 жылғы маусымда үйге көшіп келді, ал қыркүйекте көшуді аяқтады, бірақ ол Лондондық пәтерін сақтап қалды. Оның Лондоннан көшіп кетуі сол қаланың тұрақты клиенттерін жоғалтқан модельдерінің арасында алаңдаушылық тудырды, сондай-ақ Этти Йоркте жалаңаш модельдермен жұмыс істеуі дау тудыруы мүмкін деп қорқып, алаңдады. Ол көрмелерге қатысуын жалғастырып, сол жылғы жазғы көрмеге жеті картинасын жіберді, бірақ олар көп қызығушылық тудырмады, бірақ кейбір сыншылар жалаңаш суреттердің болмауына риза болды. Осы кезде Роберт Вернонның өзінің коллекциясын ұлтқа сыйлауы Ұлттық галереяның жертөлерінде он бір Этти картинасының қоғамдық көрмесіне әкелді. 1848 жылдың соңында ол өзінің өмірбаянын қысқаша жазды, келесі жылы "The Art Journal" журналында жарияланды, онда ол өмір бойына тағылған порнографиялық айыптаулардан өзін қорғады: «Сұлулыққа табынушы ретінде, ол шөпте, гүлде немесе адамзат үшін ең қызықты нысанда, сүйкімді әйелде көрініс тапқан болсын, оған және оның Құдіретті Жаратушысына зор құрметпен қарап, егер мен кез келген уақытта бармауым керек болған шекараны ұмытып, құмарлыққа ұмтылсам, Оның кешірімін тілеймін; Мен ешқашан басқаларды осы ізгілік жолынан және тәжірибесінен бұрмалауға тырыспадым, ол ғана осы дүниеде де, соңында да бақытқа жеткізеді; және егер менің суреттерімнің бірінде арамдық сезімге ұмтылса, оның өртелуіне келісемін; бірақ мен суреттерімді осындай сезіммен салған емеспін еске аламын. Әйел денесі, оның толықтығы, түсінің сұлулығы, әдемі дөңгелектігі, жалаңаш бейнеленгенде, табиғат сияқты, белгілі бір дәрежеде құмарлықты оятуы мүмкін, мен мойындаймын, бірақ ешқандай арамдық сезім болмаған жағдайда, қарапайым жалаңаш бейненің кінәсіз екенін растаймын. «Жүрегі тазаларға бәрі де таза». Уильям қайтыс болғаннан кейін алты ай өткен соң, Бетси Этти Этти отбасының алыс туысы, химик Стивен Биннингтонға үйленді. Ол Хеймаркеттегі үйіне көшіп, одан кейін 40 Эдвардс скверіне көшіп, 1888 жылы 87 жасында қайтыс болды. Эттидің жанкүйерлері болғанымен, оның кейінгі жұмысының сапасы оны ағылшын реалистік қозғалысының негізін қалаушы ретінде қарауға мүмкіндік бермейтін еліктеушілер мен студенттер шеңберін қалыптастырмады, ол 1848 жылы Прерафаэлиттер бауырластығының құрылуымен басталған деп есептеледі. Прерафаэлиттердің үш негізін қалаушысының екеуі, Уильям Холман Хант пен Джон Эверетт Миллаистың ертедегі еңбектері Эттінің ертедегі еңбектеріне зор әсер етті, бірақ оның кейінгі стилінен бас тартты. Холман Хант «жастық шағымда [Этти] бұрынғыдай күшті болмады [ ] оның қартайған кезіндегі суреттері тәттілігімен талқандады» деп еске алды. Милла өзінің стилін Эттінің үлгісіне сай қалыптастырды, ал Прерафаэлиттер құрылғанға дейінгі оның шығармалары композиция жағынан өте ұқсас, бірақ 1848 жылдан кейін стильдегі жалғыз ұқсастық - түс қолдану болды. Прерафаэлиттік стильдің төмендеуіне байланысты Милланың стилі әртүрлі болды, ал кейінірек жазған "Жолға шыққан салт атты" сияқты кейбір шығармалары Эттінің ықпалына қатты қарыздар болды. Өмірінде Эттидің ізбасарлары болды, мысалы, ирланд суретшілері Уильям Малреди және Дэниел Маклис, бірақ екеуі де Эттінің жалаңаш суреттермен айналысуын қабылдамады. Мулреди жалаңаш суреттер салған, бірақ ең танымал болған отандық жанрлық суреттер, ал Маклис дәстүрлі тарихи суреттерге маманданған және өзінің мансабында тек бір жалаңаш жұмысты көрсеткен. Эттінің өлімінен кейін оның стилін жалғастыруға тырысқан бірнеше суретшілердің бірі - 1825 жылдан бері Эттімен таныс болған Уильям Эдвард Фрост. 1830-шы жылдардың басында Фрост Томас Поттс үшін (Еттінің 1833 жылы қызы Элизаветаның портреті бойынша алғашқы маңызды портрет тапсырысы болды) тапсырыс бойынша сурет салған, ал кейіннен Эттінің ұсынысы бойынша Эттінің туысы Томас Бодлидің портреті бойынша сурет салған. Фрост өзінің бүкіл мансабында Эттіні сәтті еліктеп шықты, сондықтан оның фигуралық зерттеулері мен Эттінің зерттеулері бір-біріне жиі қателікпен жатқызылады. Фрост 1870 жылы Корольдік академия мүшесі болғанымен, осы кезде Эттінің сурет салу стилі жақсырақ бағаланбады. Виктория дәуірінің сурет салуы радикалды өзгерістерге ұшырады, ал 1870-ші жылдарға қарай Эттінің және Прерафаэлиттердің реализмі Эстетикалық қозғалыстың идеяларына жол берді, олар әңгіме айту және нұсқау беру дәстүрінен бас тартып, эстетикалық тартымдылық үшін ғана жасалған суреттерге басымдық берді. Эстетикалық қозғалыс соңында тарихи сурет салудың қысқа мерзімді жаңаруына әкелгенімен, бұл шығармалар Эттінің суреттерінен өте өзгеше стильде болды. Эдвард Берн-Джонс, Лоуренс Альма-Тадема және Фредерик Лейтон сияқты жаңа буын тарихи суретшілері классикалық әлемді бейнелейтін бұрынғы жұмыстардағы динамикалық сипаттан гөрі пассивтілікті бейнелеуге тырысты. 19 ғасырдың соңына қарай Эттінің барлық еңбектерінің құны бастапқы бағаларынан төмендеді. 20 ғасыр басталғанда, британдық өнерді 20 ғасырда басып алған, Поль Сезаннан шабыттанған және 19 ғасырдың британдық сурет салуына қызығушылық танытпаған, өте ықпалды Модернистік қозғалыс пайда болды. 1911 жылы Йорк қаласы Эттіні кешіктіріп таныды. Йорк өнер галереясының сыртында, көрме алаңында Г. У. Милбурн жасаған Эттінің ескеркіші ашылды, ал галереяда Эттінің 164 картинасынан тұратын ретроспективтік көрме өткізілді, бірақ оның кейбір ұрпақтары оған қарсылық көрсетіп, көрмеге жұмыстар жіберуден бас тартты. Йорк Геральд газетінің иесі Уильям Уоллес Харгроув Эттіні білу туралы естеліктерімен бөлісті. Йорктан тыс Этті көбінесе белгілі болмады, оның жұмыстарын сақтайтын галереялардың көпшілігі, Леди Левер өнер галереясы, Рассел Котс мұражайы және Энглси аббаттығы оларды сақтауда ұстады. 1936 және 1938 жылдардағы Лондондағы шағын Этті көрмелерінің әсері болмады, сондай-ақ 1948 жылы Йорк өнер галереясының қайта ашылуына орай өткізілген 30 Этті картинасының көрмесі және келесі жылы оның өліміне 100 жыл толуына орай өткізілген Йорктегі 108 картинадан тұратын тағы бір көрме де әсер етпеді. 2001–02 жылдары бес Этті картинасы Тейт Британияның маңызды «Ашыққа шығарылған: Викториялық жалаңаштық» көрмесіне қосылды, бұл Эттінің беделін көтеруге және оны «жалаңаштықты тұжырымды және тұрақты түрде салуға бірінші британдық суретші» ретінде орнатуға көмектесті. «Сиреналар мен Улисс» картинасын 2010 жылы жаңартқаннан кейін Эттіге қызығушылық артты, ал 2011–12 жылдары Йорк өнер галереясында Эттінің еңбектерінен тұратын ірі көрме өткізілді. Йорк өнер галереясы әлі де Эттінің еңбектерінің ең ірі коллекциясын сақтап тұр.
blockquote|As a worshipper of beauty, whether it be seen in a weed, a flower, or in that most interesting form to humanity, lovely woman, in intense admiration of it and its Almighty Author, if at any time I have forgotten the boundary line that I ought not to have passed, and tended to voluptuousness, I implore His pardon; I have never wished to seduce others from that path and practice of virtue, which alone leads to happiness here and hereafter; and if in any of my pictures an immoral sentiment has been aimed at, I consent it should be burnt; but I never recollect being actuated in painting my pictures by such sentiment. That the female form, in its fulness, beauty of colour, exquisite rotundity, may, by being portrayed in its nudity, awake like nature in some degree an approach to passion, I must allow, but where no immoral sentiment is intended, I affirm that the simple undisguised naked figure is innocent. "To the pure in heart all things are pure." Six months after William's death, Betsy Etty married chemist Stephen Binnington, a distant relation of the Etty family. She moved into his house in Haymarket, and some time after his death moved to 40 Edwardes Square, where she died in 1888 at the age of 87. While Etty did have admirers, the patchy quality of his later work meant that he never acquired the circle of imitators and students that could have led to him being seen as the founder of the English realist movement, now considered to have begun in 1848 with the formation of the Pre Raphaelite Brotherhood. William Holman Hunt and John Everett Millais, two of the three founders of the Pre Raphaelites, were heavily influenced by Etty's early works but recoiled from his later style. Holman Hunt recollected that "in my youth [Etty] had lost the robustness he once had [ ] the paintings of his advanced age cloyed the taste by their sweetness". Millais had consciously modelled his style on Etty, and his works prior to the formation of the Pre Raphaelites are very similar in composition, but after 1848 the only similarity in style is the use of colour. As Pre Raphaelitism waned Millais's style became more varied, and some of his later work such as The Knight Errant owes a strong debt to Etty's influence. During his life Etty had acquired followers such as Irish painters William Mulready and Daniel Maclise, but both rejected Etty's preoccupation with nudes. Mulready painted nudes but became best known for domestic genre paintings, while Maclise chose to specialise in more traditional history paintings and exhibited only one nude work in his career. One of the few painters who consciously attempted to continue Etty's style after his death was William Edward Frost, who had been an acquaintance of Etty's since 1825. In the early 1830s Frost painted on commission for Thomas Potts (whose 1833 commission of Etty to paint his daughter Elizabeth's portrait had been Etty's first significant portrait commission), and later was commissioned on Etty's recommendation to paint a portrait of Etty's cousin Thomas Bodley. Frost successfully imitated Etty throughout his career, to the extent that his figure studies and Etty's are often misattributed to each other. Although Frost eventually became a Royal Academician in 1870, by this time Etty's style of painting had badly fallen out of fashion. Victorian painting had gone through radical changes, and by the 1870s the realism of Etty and the Pre Raphaelites had given way to the ideas of the Aesthetic Movement, abandoning the traditions of storytelling and moralising in favour of painting works designed for aesthetic appeal rather than for their narrative or subject. Although the aesthetic movement ultimately led to a brief revival of history painting, these works were in a very different style to Etty's. The new generation of history painters such as Edward Burne Jones, Lawrence Alma Tadema and Frederic Leighton sought to depict passivity, rather than the dynamism seen in previous works depicting the classical world. By the end of the 19th century, the value of all of Etty's works had fallen below their original prices. As the 20th century began, the increasingly influential Modernist movement, which came to dominate British art in the 20th century, drew its inspiration from Paul Cézanne and had little regard for 19th century British painting. In 1911 the city of York belatedly recognised Etty. A statue of Etty by G. W. Milburn was unveiled on 1 February outside the York Art Gallery in Exhibition Square, and a retrospective of 164 Etty paintings was held at the gallery despite opposition from some of Etty's descendants who refused to lend works for it. William Wallace Hargrove, proprietor of the York Herald, gave a speech recalling his memories of knowing Etty. Outside York, Etty generally remained little known, with the majority of those galleries holding his works, other than the Lady Lever Art Gallery, the Russell Cotes Museum and Anglesey Abbey, tending to keep them in storage. Minor Etty exhibitions in London in 1936 and 1938 had little impact, and likewise an exhibition of 30 Etty paintings in 1948 to mark the reopening of the York Art Gallery and another York exhibition of 108 paintings the following year to mark the centenary of his death. In 2001–02 five Etty paintings were included in Tate Britain's landmark Exposed: The Victorian Nude exhibition, which did much to raise Etty's profile, and established Etty as "the first British artist to paint the nude with both seriousness and consistency". The restoration of The Sirens and Ulysses, completed in 2010, led to increased interest in Etty, and in 2011–12 a major exhibition of Etty's works was held at the York Art Gallery. The York Art Gallery continues to hold the largest collection of Etty's works.