Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам денелерін сақтау орны, анықтау немесе жерлеу күтіліп жатқан газет мұрағаты. Мәйітхана немесе морг (ауруханада немесе басқа жерде) – сәйкестендіру (ID) үшін, обдукцияға алып кету, құрметпен жерлеу, кремациялау немесе басқа да жою тәсілдері үшін қолданылатын орын. Қазіргі заманда денелердің шіру процесін баяулату үшін оларды суық температурада сақтау қалыпты жағдай.
Place for the storage of human corpses awaiting identification or burial
the newspaper archive
A morgue or mortuary (in a hospital or elsewhere) is a place used for the storage of human corpses awaiting identification (ID), removal for autopsy, respectful burial, cremation or other methods of disposal. In modern times, corpses have customarily been refrigerated to delay decomposition.
Этимология және лексикология
Мертхана термині 14 ғасырдың басында пайда болды, англо-француз тілінен – *mortuarie*, яғни "қайтыс болған шіркеу мүшесінен дін қызметкеріне берілген сыйлық" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз ортағасырлық латын тілінен – *mortuarium* алған, ол латын тілінен шыққан *mortuus* сөзінен ( *mori* – "өлу" етістігінің өткен шақ пішімі, қараңыз: өлімді (сөйлемдік)) туындаған. "Кейіннен қайтыс болғандар уақытша сақтауға арналған орын" деген мағынасы алғаш рет 1865 жылы тіркелген, бұл ертерек ағылшын тіліндегі "өлілер үйі" (*deadhouse*) терминіне деген эвфемизм болған. *Morgue* термині француз тілінен келген. Алғаш рет түрмедегі кішкентай қақпаны сипаттау үшін қолданылған, онда жаңа тұтқындар сақталып, түрмешілер мен кілт бұрушылар болашақта оларды тануы үшін мүмкіндік болған. Бұл сөз 15 ғасырдағы Парижде қазіргі мағынасын алды, ол белгісіз денелерді сақтау және анықтау үшін қолданылатын Шательдің бір бөлігін сипаттау үшін пайдаланылды. *Morgue* термині көбінесе Солтүстік Америка ағылшын тілінде қолданылады, ал *mortuary* – Ұлыбританияда, бірақ екі термин де бір-бірін алмастырып қолданылады. Британдық ауруханаларда науқастар мен келушілердің арасында талқылауды жеңілдету үшін кейде "Гүлді бақша" (*Rose Cottage*) және "Радуганың соңы" (*Rainbow’s End*) сияқты эвфемизмдер қолданылады, екіншісі әсіресе балаларға арналған. Көрсетілген адамдарға күтім жасауға жауапты қосымша қызметкерді мәйітхана көмекшісі (*mortuary assistant*) немесе динер деп атайды. Өлген адамның ішкі мүшелерін алу және қайта құру бойынша білікті маман Ұлыбританияда анатомиялық патология технигі деп аталады, ал АҚШ-та – мәйітші (*mortician*) немесе аутопсия технигі.
The term mortuary dates from the early 14th century, from Anglo French mortuarie, meaning "gift to a parish priest from a deceased parishioner," from Medieval Latin mortuarium, noun use of neuter of Late Latin adjective mortuarius "pertaining to the dead," from Latin mortuus, pp. of mori "to die" (see mortal (adj.)). The meaning of "place where the deceased are kept temporarily" was first recorded in 1865, as a euphemism for the earlier English term "deadhouse". The term morgue comes from the French. First used to describe the inner wicket of a prison, where new prisoners were kept so that jailers and turnkeys could recognize them in the future, it took on its modern meaning in fifteenth century Paris, being used to describe part of the Châtelet used for the storage and identification of unknown corpses. Morgue is predominantly used in North American English, while Mortuary is used in the U. K., although both terms are used interchangeably. The euphemisms “Rose Cottage” and “Rainbow’s End” are sometimes used in British hospitals to enable discussion in front of patients and visitors, the latter mainly for children. An auxiliary person responsible for the care of the deceased is known as a mortuary assistant or diener. A person qualified in the evisceration and reconstruction of the deceased is called an Anatomical Pathology Technician in the UK, also called a mortician or autopsy technician in the USA.
Жер шары бойынша
Кейбір елдерде қайтыс болған адамның денесі бальзамдалады, бұл тоңазыту қажеттілігін жояды. Көптеген елдерде қайтыс болған адамның отбасы өлімнен кейін 72 сағат (үш күн) ішінде жерлеуге тиіс, бірақ басқа кейбір елдерде жерлеу өлімнен бірнеше апта немесе айлар өткен соң жүзеге асырылады. Осы себепті, кейбір мәйіттер ауруханада немесе жерлеу бюросында бір-екі жылға дейін сақталады. Отбасы салтанатты рәсімді ұйымдастыруға жеткілікті қаражат жинағаннан кейін, мәйіт салқындату камерасынан алып, жерлеуге дайындалады. Кейбір жерлеу бюроларында мәйіттерді өртеу бөлмесі, арнайы жасалған пештермен – реторттармен бір бөлмеде немесе тікелей жанында орналасқан. Кейбір діндерде мәйітті өртеу кезінде, отбасының оның өртелуіне куә болуы міндетті. Осы діни қағидаларды құрметтеу үшін көптеген жерлеу бюролары қарау терезесін орнатады, бұл отбасының мәйітті ретортқа салу барысын көруге мүмкіндік береді. Осылайша, отбасы моргаға кірмей-ақ өз салтын сақтай алады. Ұлыбританиядағы ауруханаларда семіздік деңгейінің өсуімен күресу үшін үлкен өлшемді мәйіттерді сақтау камералары орнатылды. Ұлыбританиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) 2021 жылдың қараша айындағы Дэвид Фуллер ісінен кейін денсаулық сақтау ұйымдарынан мәйітке кіру қауіпсіздігі мен процедураларын қайта қарауды сұрады.
In some countries, the body of the deceased is embalmed before disposal, which makes refrigeration unnecessary. In many countries, the family of the deceased must make the burial within 72 hours (three days) of death, but in some other countries it is usual that burial takes place some weeks or months after the death. This is why some corpses are kept as long as one or two years at a hospital or in a funeral home. When the family has enough money to organize the ceremony, the corpse is taken from the cold chamber for burial. In some funeral homes, the morgue is in the same room, or directly adjacent to, the specially designed ovens, known as retorts, that are used in funerary cremation. Some religions dictate that, should a body be cremated, the family must witness its incineration. To honor these religious rites, many funeral homes install a viewing window, which allows the family to watch as the body is inserted into the retort. In this way, the family can honor their customs without entering the morgue. Oversized mortuary fridge spaces have been installed in British hospitals to cope with the increase in obesity. In the UK the NHS has asked health trusts to review mortuary access security and procedures in the wake of the David Fuller case in November 2021.
Күту ордасы
Күтуші мәйітхана – қайтыс болған адамның шынымен өлгенін анықтау үшін арнайы салынған мәйітхана ғимараты. Өлімді растаудың қазіргі заманғы әдістері пайда болғанға дейін адамдар тірідей жерленуден қорқатын. Осындай қорқыныштан құтылу үшін, жақында қайтыс болғандар күтуші мәйітханаларда біраз уақыт сақталып, олардың тірілік белгілері байқалатын ба деген үмітпен қарауға алынған. Мәйіттер жерленуге дейін жартылай шіруіне рұқсат етілген. Күтуші мәйітханалар 19 ғасырдағы Германияда кең таралған, көбінесе ірі әрі сәнді залдар болған. Мәйіттің қозғалысын байқау үшін денесіне қоңырау байланып қойылатын. Осылайша кездейсоқ жерленуден құтқарылған адамның тіркелген дерегі болмаса да, кейде "қоңыраумен құтқарылды" деген тіркестің осыдан пайда болғаны туралы қате пікір қалыптасқан, бірақ шындығында бұл тіркес бокс спортынан шыққан.
A waiting mortuary is a mortuary building designed specifically for the purpose of confirming that deceased persons are truly deceased. Prior to the advent of modern methods of verifying death, people feared that they would be buried alive. To alleviate such fears, the recently deceased were housed for a time in waiting mortuaries, where attendants would watch for signs of life. The corpses would be allowed to decompose partially prior to burial. Waiting mortuaries were most popular in 19th century Germany, and were often large, ornate halls. A bell was strung to the corpses to alert attendants of any motion. Although there is no documented case of a person being saved from accidental burial in this way,
it is sometimes erroneously believed that this was the origin of the phrase "saved by the bell", whilst in fact, the phrase originates from the sport of boxing.
Уақытша өлкелер үйлері
Іс жүзінде, жергілікті билік органдары белгілі бір аймақта уақыт өте келе күтілетін барлық себептерден туындаған қалыпты өлім-жітімдерді қабылдауға жеткілікті тұрақты мәйітхана сыйымдылығын қамтамасыз етеді. Бұрынғы заманда және тіпті кейде бүгінде, әсіресе нашар дамыған аймақтарда, қысқа мерзім ішінде көптеген өлімге әкелетін жағдай туғанда, жергілікті мәйітхана қызметтерінің мүмкіндігінен асып кетсе, денелер мүмкіндігінше жылдам жойылады және (жергілікті әдет-ғұрыптарға қарамастан) қолда бар құрал-жабдықтар мен ресурстарды ескере отырып, ең ыңғайлы әдіспен жойылады. Ал дамыған елдер мұндай жағдайларда, уақытша мәйітхана ретінде пайдаланылмаған жабдықтар мен ғимараттарды алуға бар күштерін жұмсайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, адам сыятын кез келген орын мұндай жағдайда уақытша мәйітхана болып қызмет ете алады. Бірақ іс жүзінде, үкіметтік төтенше жағдайларға дайындық шараларында, мүмкіндігі болса, мұз сарайы сияқты қолайлы мемлекеттік нысандар мәйітхана ретінде белгіленеді. Сонымен қатар, мәйіттерді сақтау үшін рефрижераторлық жүк көліктері де қолданылады, олардың артықшылығы – олар әдетте тез қол жетімді және қажетті жерге оңай тасымалданады, бұл үлкен қашықтыққа көптеген денелерді жылдам тасымалдау қиындығынан құтылуға мүмкіндік береді. Уақытша мәйітханалар көбінесе жекелеген жергілікті оқиғалар үшін құрылса, COVID-19 пандемиясы бүкіл әлемде көптеген уақытша мәйітханалардың ашылуына себеп болды.
In practice, local jurisdictions only support sufficient permanent morgue capacity to handle the usual number of fatalities from all causes expected to occur there over time. Prior to modern times and even sometimes today especially in poorer jurisdictions, in case of any incident causing many deaths in such a short period of time so as to overwhelm a locale's regular mortuary services the bodies would usually be disposed of as quickly as possible, and (often not withstanding the locale's usual customs) will be disposed of by whatever method is most convenient considering the supplies and equipment on hand. In contrast, modern affluent jurisdictions will usually make every effort to requisition equipment and/or facilities not normally used to store corpses to act as temporary morgues whenever necessary. In theory, any refrigerated space spacious enough to fit a person can act as a temporary morgue in such a situation. In practice, government emergency preparedness procedures usually designate suitable public facilities such as ice rinks to act as morgues if available. Alternatively, refrigerator trucks are sometimes used as morgues, the advantage being that they are usually readily available and can easily be transported to where they are needed, thus sparing the burden of otherwise having to quickly transport large numbers of corpses over great distances. While temporary morgues are usually set up for isolated local incidents, the COVID 19 pandemic, has resulted in numerous temporary morgues being set up across the planet.