Лада және Ладо: Славян және Балтық мифологиясындағы құдайлар туралы аңыз
Lada (mythology)
Лада және Ладо – славян және балтық мифологиясындағы құдайлар. Тарихшылардың пікірі әртүрлі, кейбіреулер бұл құдайлардың нақты екенін, ал көбі – қателік нәтижесі деп санайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Славян және Балтық мифологиясындағы айтылатын құдайша
Alleged goddess in Slavic and Baltic mythology
Лада мен Ладо – славян мифологиясындағы айтылатын құдайлар. Лада алғаш рет 1405-1412 жылдар аралығында Лукас Великий Козьминнің уағыздарында еске алынған, онда көктемгі рәсімдер мен халықтық өнерде Ладаға және басқа да құдайларға табынуға қарсы ескерту жасалған. Олар өз танымалдылығын Ян Длугошқа қарызды, ол өзінің бір дерегінде Ладаны құдайша ретінде, ал екіншісінде – соғыс құдайы ретінде таныған, бұл римдік Марс құдайының поляк тіліндегі баламасы, Александр Фаминстинге, ол орыс халық әндеріндегі «Лада» сөзін неке құдайшасы ретінде таныған, және оның тарихилығын мойындауға талап еткен ғалым Борис Рыбаковқа борышкер. Дегенмен, дінтанушылар мен славистердің көпшілігі осы құдайлардың тарихилығын жоққа шығарады, олардың құдайлық статусын ортағасырлық көшірушілердің ән шыршаларын дұрыс түсінбеуіне байланысты деп санайды. Балтық мифологиясының кейбір зерттеушілері Ладаға балтық тайпаларының да табынғаны туралы пікір білдірген, бірақ бұл көзқарас та даулы болып саналады. (2832) Лада аталған планетоид оның құрметіне аталған.
Lada and Lado are alleged Slavic deities. Lada was first mentioned around 1405 1412 in the sermons of Lucas of Wielki Koźmin, which warned against worshipping Lada and other gods during spring ceremonies and folk performances. They owe their popularity to Jan Długosz, who in one of his sources recognized Lada as a goddess and in another as a god of war, the Polish equivalent of the Roman god Mars, to Aleksandr Faminstyn, who recognized the word Lada in Russian songs as the goddess of marriage, and to scholar Boris Rybakov, who insisted on recognizing her historicity. However, the vast majority of religious scholars and Slavists reject the historicity of these deities, believing that they owe their divine status to a misunderstanding of the song refrains by medieval scribes. By some scholars of Baltic mythology, Lada was also worshipped by the Balts, but this view is also considered controversial. Planetoid (2832) Lada was named after her.
Шығыс славян тілі
Ладо құдайы шығыс дереккөздерінде екі рет кездеседі. Біріншісі – 17 ғасырдан бастап жазылған, нақты жазылған күні және авторы белгісіз шіркеу славян тіліндегі Хюстин жылнамасы. Бұл дереккөз Ладоны неке мен қуаныш құдайы деп таниды және оны грек құдайы Дионис (Бахус)пен салыстырады:
God Lado appears twice in Eastern sources. The first is the Hustyn Chronicle, written in Church Slavonic from the 17th century, with an uncertain exact date of composition and an uncertain author. This source recognizes Lado as the god of marriage and joy, and compares him to the Greek god Bacchus Dionysus:
Сонымен қатар, 1674 жылғы Иннокентий Гизелдің «Киев синопсисі» еңбегінде де ұқсас ақпараттар кездеседі, онда Ладо бақыт құдайы ретінде айтылады, оған үйленуге дайындық кезінде құрбандық шалынған. Лели мен Полели және олардың анасына «ладо, ладо, ладо» деп ән айтып табыну керек болған.
Similar informations are found in the Kievan Synopsis of 1674 by Innocent Gizel, which mentions Lado as a deity of happynest, to whom offerings were made during wedding preparations. Leli and Poleli, and their mother, were also supposed to be worshipped by singing "lado, lado, lado".