Кіріспе

Стрзига (, көпше түрі: strzygi, еркек түрі: strzygoń) – славян мифологиясындағы әдетте әйел жын. Ол ежелгі Рим мен ежелгі Грекия мифологиясынан шыққан Стрикс жыннан тараған. Бұл жын вампирге ұқсас және көбінесе поляк және Силезия халық ауыз әдебиетінде кездеседі.

Шығу тегі

Александр Брюкнердің айтуынша, бұл сөз латын тіліндегі «Strix» сөзінен туындаған, ол сөз грек және рим мифологиясында адам еті мен қанымен қоректенетін, құс сияқты жаратылысты білдіреді. «Strzyga» сөзінің поляк халқына қалай сіңірілгені нақты белгісіз, бірақ Балқан халықтары арқылы таралуы мүмкін. «Strzyga» термині кейде вампир немесе «upiór» деген мағынаны да білдіреді. 18 ғасырдан бастап «strzyga» мен «upiór» арасында ерекшелік пайда болды: біріншісі көбінесе колдовствомен байланысты болса, екіншісі – ұшатын, қансорушы жаратылыс ретінде танылды.

Нанымдар

Стрзига – славян (әсіресе поляк) фольклорында кездесетін, көбінесе әйел бейнесіндегі вампирге ұқсас жын. Екі жүрек, екі жан және екі тіс жиынтығы (екінші тіс жиынтығы көзге түспейді) болып туған адамдар стрзига деп есептелген. Сонымен қатар, тістерімен туған нәресте де стрзига саналған. Стрзигалар көбінесе жас кезінде қайтыс болады, бірақ сенім бойынша, олардың екі жанының тек біреуі ғана артық дүниеге өтеді; ал екінші жаны қайтыс болған стрзиганы тірілтіп, басқа тірі жандарға шабуылдауына себеп болады деп ойлаған. Бұл өлгеннен кейін тірілген жандар түнде сұлуқұс түрінде ұшып, түнде жол жүргендерге және түнде орманға адасқандарға шабуыл жасап, олардың қанын сорып, ішін жейтін болған. Стрзигалар қысқа мерзімге жануарлардың қанына да көңіл тоқтыратындығына сенген. Мәйітті беті төмен қаратып, басына орақ қойып жерлеу де тиімді деп саналған. Стрзиганың қабіріне ұсақ заттар салып, оларды санауға мәжбүр ету де болған.