Кіріспе
Доктор Кто кейіпкері, 1979 жылы құрылған профессор Урбан Хронотис – Дуглас Адамс жасаған ойдан шығарылған кейіпкер. Ол бастапқыда 1979 жылы Том Бейкер мен Лалла Уордтың қатысуымен «Доктор Кто» сериалының «Шада» бөлімі үшін құрылған. Алайда, ереуілге байланысты сериалдың түсірілімі аяқталмады. Адамс кейіннен бұл кейіпкерді және «Шада» бөлімінің көптеген тақырыптарын 1987 жылы алғаш жарық көрген «Дирк Джентлидің тұтас детективтік агенттігі» романында пайдаланды. Екі нұсқада да Хронотис – құпия уақыт саяхатшысы, оның уақыт машинасы (немесе «Доктор Кто» сериалында ТАРДИС деп аталатындай) колледж бөлмелері түрінде жасырылған.
Professor Urban Chronotis is a fictional character created by Douglas Adams. He was originally created for the 1979 Doctor Who serial Shada, starring Tom Baker and Lalla Ward. However, the filming of the serial was never completed due to a strike. Adams then re used the character and many of the themes from Shada in his novel Dirk Gently's Holistic Detective Agency, first published in 1987. In both versions, Chronotis is a clandestine time traveller, whose time machine (or TARDIS, as they are termed in Doctor Who) is disguised as his college rooms.
Шада
1992 жылы «Шада» Том Бейкердің суреттеу арқылы байланыстырып жазуымен аяқталып, үй бейнежазбаларына шығарылды. Бұл нұсқада кейіпкерді Денис Кэри сомдады. 2003 жылы «Шада» Big Finish Productions компаниясы BBC үшін анимациялық веб-эфир ретінде қайта жасалды. Бұл нұсқада профессор Хронотистің рөлін Джеймс Фокс ойнады, сондай-ақ ол CD-де аудиодрама ретінде де жарық көрді. Хронотис Кембридж университетінің Хронология профессоры қызметін атқарады. Ол сонымен қатар, үш ғасыр бойы орналасқан Кембридждегі құрамы ойдан шығарылған Сент-Седд колледжінің мүшесі. «Шадада» Хронотис – зейнеткерлікке шыққан Уақыт Лорды және Доктордың ескі досы, қалған ғасырларын академиялық уединениеде өткізеді. Оның тым ұзақ ғұмыры әріптестері тарапынан талқыланбайды, себебі ол Кембридждің ескі колледждеріне тән ұстаным – дискреттілік деп санайды. Ұсынылған уақыт саяхаттары мен шамадан тыс қарттығының салдарынан ол өте ұмытшақ және алаңғасар. Ол көбінесе қай уақыт кезеңіне саяхаттағанын және не үшін саяхаттағанын есіне түсірмейді. Басқа нәрселермен қатар, ол шай ішуді және әдемі әзілдерді жақсы көреді. «Шада» барысында Хронотистің бұрынғы Уақыт Лорды және қылмыскер Салявин екені де анықталады, ол Шада түрме планетасынан қашып құтылды. Оның кінәсіз екеніне қарамастан, Уақыт Лордтары Салявинді Галлифрейді басып алуы мүмкін деген қорқынышпен Шадаға қамауға тырысты, оның бірегей ой күштерін пайдалануынан сақтанды. Салявин күзетшілерді өз ой күшімен бақылап, қашып құтылды. Салявин кітапқа белгі ретінде маскировкаланған TARDIS-пен қашып кетеді. Шададан қашып шыққаннан кейін ол өзінің күштерін қолданып, барлық Уақыт Лордтарының есінен Шада туралы жадты жойды. Осының нәтижесінде ол жаңаруға мәжбүр болып, Хронотис есімін қабылдайды.
Дирк Джентли
Дирк Джентли нұсқасы шамамен Шада нұсқасымен бірдей, бірақ роман Уақыт Лордтарына ешқандай сілтеме жасамайды. Мұнда Хронотис тым ескі және ұмытшақ болғандықтан, ол бастапқыда кім немесе не болғанын есінде ұстамайды, бірақ Клеопатра туралы шамалы естеліктері бар (ол керемет сырғаларын таққан және мысық тамағы мен өлім иісімен келгенін айтады) және ол "жақсы бір нәрседен" зейнетке шыққаннан кейін осы лауазымға жеткенін санайды. Ол "Рег" деп танылады, бұл Regius Professor Chronotis атауының қысқартылған түрі. Оның Хронология кафедрасын ақылсыз король Джордж III құрды, ол уақыт кері ағып кетсе, өміріндегі барлық жаман оқиғалар қайталануы мүмкін деп қорқып жүрді. Шындығында, кітаптың басты тақырыбы корольдің Регтен тағайындалғанда қойған үш сұраққа байланысты: егер уақыт арқылы саяхаттау мүмкін болса, егер бір нәрсе екіншісінен кейін болатын себебі бар ма және оны тоқтатуға бола ма (жауаптары ретімен: иә, жоқ және мүмкін). Рег үш сұраққа жауапты дереу түсініп, уақыт өте келе жайлы демалуға болатынына тоқталды. Алайда, романның соңында оның уақыт машинасы телефон жөндеушісі Регтің телефонын ешқашан бұзылмауы үшін жөндеген кезде жанып кетті; қандай да бір себеппен Рег уақыт машинасына қолданған сайын телефон әрқашан істен шығып, британдық телефон жүйесінде түсіндіріле алмайтын бірдеңе болды. 2007 жылы Дирк Джентлидің "Голлистикалық детективтік агенттігі" радиоға бейімделді, ал профессор Хронотисті Эндрю Сакс сомдады (бұрын ол Big Finish аудио/BBC веб-трансляциясының Шада нұсқасында Скагра рөлін ойнаған).