Кіріспе

Қытайдың жойғыш ұшақ жобасы, реактивті ұшақ.

Чэнду J-9 (қытайша: 歼 9) – Қытай Халық Республикасында (ҚХР) әзірленген жойғыш ұшақ. Ол 1964 жылы 601-ші институт (Шэньян) тарапынан Шэньян J-8 ұшағына қарағанда жоғары тиімді балама ретінде ұсынылған. Дамуы Мәдени революция мен үнемі өзгеріп отыратын талаптарға байланысты тоқтап қалды; сондай-ақ, әзірлеме 611-ші институтқа (Чэнду) берілді. 1980 жылы жоба тоқтатылды.

Даму

1964 жылға қарай, Чэнду J 7 ұшағы алыс қашықтыққа және жоғары биіктікке ұшуға қабілетсіз болды. Қытайдың ғарыш авиациялық институты 25 қазанда болашақ истребительлерді талқылау үшін конференция өткізді. 601 институттың екі ұсынысы болды: екі қозғалтқышты "үлкейтілген" J 7, ол J 8 аталды, және жоғары өнімді бір қозғалтқышты опция, ол J 9 аталды. J 9 техникалық тұрғыдан тәуекелді болды; ол бұрынғы конструкцияның негізінде салынбаған, ал Қытайда қажетті қозғалтқыш – құрғақ және форсаждық режимде жұмыс істеуге қабілетті турбовентиляторлық қозғалтқыш болған жоқ. Шэньян 1965 жылы дельта және қос дельта концепцияларын әзірледі. Әуе өнеркәсібі министрлігінің (MAI) 1966 жылғы 12-17 қаңтарда өткен конференциясының нәтижесінде, әуедегі басымдықты қамтамасыз ететін истребитель немесе таза перехватчик жасау мақсатымен жоба ресми түрде мақұлданды. Бұл 1 сәуірде төзімділік, жылдамдық және едәуір ұлғайтылған ұшу қашықтығы бойынша жаңа талаптармен қайта қарастырылды. 12 сәуірде жобаның даму кестесі бекітілді. Шэньян бірінші болып J 9A IV (көлденең кіретін ауа түйіспелері бар қанатты дельта) және содан кейін J 9B V (қанаттары жоқ дельта) ұшақтарымен жауап берді; біріншісі талаптарға сай келмеді. Мәдени революция дамуды тоқтатты. J 9B V-тің дамуы 1968 жылы қайта басталды. 1969 жылғы қазан айында ҚХР-дың 20 жылдығына дейін прототипті ұшыру мақсаты үлкен даму проблемаларына байланысты орындалмады. MAI жұмысты J 9A IV-ке қайтарды. Сонымен қатар, Шэньян J 8 жобасымен толық айналысқандықтан, даму Чэндуға ауыстырылды. Ван Шунан жаңа бас конструктор болды. Қорғаныс министрлігі 1970 жылғы 9 маусымда жаңа талаптарды ұсынды, ал қарашада олар одан да үлкен қашықтық, жылдамдық және биіктік үшін сәл өзгертілді. Чэнду J 9A IV-тен бас тартып, J 9B V-ті J 9B VI-ға қайта жаңартылды. J 9B VI – бұл көлденең кіретін ауа түйіспелері бар қанатты дельта; бір ғана құрсақ астындағы ауа түйіспесінен бас тартты. Көзделінген қозғалтқыш, Woshan WS 6 турбовентиляторлық қозғалтқышы, даму проблемаларына тап болды; кері инженериялық Khachaturov R29 300 турбореактивтік қозғалтқышы, WS 15 деп аталатын, аз қуатты балама ретінде таңдалды. 1975 жылғы ақпан айында талаптарға өзгерістер енгізілді, олар ұшу қашықтығын арттыруды және төрт PL 4 әуеден-әуеге зымыранымен қарулануды талап етті. Қараша айында Мемлекеттік жоспарлау комиссиясы бес прототипті қаржыландыруды мақұлдады, ал алғашқы ұшу 1980 жылдың соңында немесе 1981 жылдың басында өтеді деп жоспарланды. Алайда, жоба 1980 жылы тоқтатылды.