Валериана – емдік қасиеттері мен қолданысы

Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Валериана (Valeriana officinalis, Caprifoliaceae) – Еуропа мен Азияға тән, көп жылдық гүлді өсімдік. Жазда, толыққан өсімдіктің биіктігіне жеткенде, ол тәтті иісті қызғылт немесе ақ гүлдерін жасайды, олар көптеген шыбықтарды, әсіресе Eristalis туысына жататын ховерфлайларды тартады. Кейбір Lepidoptera (көбелектер мен молықтар) түрлерінің дернәсілдері, соның ішінде сұр молық, оны тамақ ретінде пайдаланады. Валериана тамырының шикі экстрактының седативтік және анксиолитикалық әсерлері болуы мүмкін, сондықтан ол ұйқыны жақсарту үшін диеталық қосымшалардың капсулаларында жиі сатылады, бірақ оның осы мақсатта тиімділігін дәлелдейтін клиникалық мәліметтер әлі де нашар немесе шешімсіз. 16 ғасырда Пилграм Марпек ауруға шалған әйелге валериана шайын тағайындаған. 1597 жылы жарық көрген Джон Жерардың «Өсімдіктердің толық тарихы» еңбегінде оның замандастары валериананың «қиналғандарға, құсудан зардап шеккендерге, сондай-ақ, құлап, жарақат алғандарға өте пайдалы» екенін айтады. Оның сөзіне қарағанда, Англияның солтүстігі мен Шотландияның оңтүстігіндегі кедейлер кептірілген тамырды ем ретінде бағалаған, сондықтан «егер Setwall [валериана] болмаса, ешқандай сорпа, қазан немесе дәрілік тағамның қадірі жоқ». 17 ғасырдың астрологиялық ботанигі Николас Калпепер бұл өсімдіктің «Меркурийдің ықпалында болғандықтан, жылытатын қасиеті бар» деп ойлаған. Ол шөп пен тамырды да ұсынды және «шайырт, кішміш және аниспен қайнатылған тамыр жөтелмен ауыратын адамдарға жақсы. Сонымен қатар, ол обаға қарсы ерекше құнды, оның тұндырмасын ішіп, тамырының иісін сеуіп жүру керек. Жасыл шөпті басына жағып, ауырсыну мен қышынуды басады». Бұл өсімдікке берілген басқа да аттарға бақша валерианы (басқа Valeriana түрлерінен ажырату үшін), бақша гелиотропы (бірақ Heliotropium туысымен байланысы жоқ), сетволл және барлық ем (Stachys туысына жататын өсімдіктер үшін де қолданылады) жатады. хатинин, гамма-аминобүтір қышқылы (GABA) Изовалериян қышқылы Изовалериян қышқылы V. officinalis құрамында табиғи түрде кездеспейді; керісінше, ол экстракция процесінде немесе (дұрыс емес) сақтау кезінде ферменттік гидролиз арқылы пайда болатын ыдырау өнімі болып табылады. Иридоидтар, соның ішінде валепотриаттар: изовальтрат және вальтрат, гидроксиваленр қышқылы және ацетоксиваленр қышқылы Флаванондар: гесперидин, 6-метилапигенин.

Valerian (Valeriana officinalis, Caprifoliaceae) is a perennial flowering plant native to Europe and Asia. In the summer when the mature plant may have a height of , it bears sweetly scented pink or white flowers that attract many fly species, especially hoverflies of the genus Eristalis. It is consumed as food by the larvae of some Lepidoptera (butterfly and moth) species, including the grey pug. Crude extract of valerian root may have sedative and anxiolytic effects, and is commonly sold in dietary supplement capsules to promote sleep, but clinical evidence that it is effective for this purpose is weak or inconclusive as yet. In the 16th century, Pilgram Marpeck prescribed valerian tea for a sick woman. John Gerard's Herball, or Generall Historie of Plantes, first published in 1597, states that his contemporaries found valerian "excellent for those burdened and for such as be troubled with croup and other like convulsions, and also for those that are bruised with falls". He says that the dried root was valued as a medicine by the poor in the north of England and the south of Scotland, such that "no brothes, pottages or phisicalle meates are woorth [worth] anything if Setwall [valerian] were not at one end". The 17th century astrological botanist Nicholas Culpeper thought the plant was "under the influence of Mercury, and therefore hath a warming faculty". He recommended both herb and root, and said that "the root boiled with liquorice, raisons and aniseed is good for those troubled with cough. Also, it is of special value against the plague, the decoction thereof being drunk and the root smelled. The green herb being bruised and applied to the head taketh away pain and pricking thereof." Other names used for this plant include garden valerian (to distinguish it from other Valeriana species), garden heliotrope (although not related to Heliotropium), setwall and all heal (which is also used for plants in the genus Stachys). chatinine,
Gamma aminobutyric acid (GABA)
Isovaleric acidIsovaleric acid does not appear to be a natural constituent of V. officinalis; rather, it is a breakdown product that is created during the extraction process or by enzymatic hydrolysis during (improper) storage. Iridoids, including valepotriates: isovaltrate and valtrate hydroxyvalerenic acid and acetoxyvalerenic acid
Flavanones: hesperidin, 6 methylapigenin,

Дайындық

Валерианың негізгі құрамы – кептірілген тамырында кездесетін, сарғыш-жасылдан қоңыр-сары түске дейінгі май, оның мөлшері 0,5-тен 2,0%-ға дейін ауытқиды. Бұл мөлшердегі айырмашылық өсетін жерге байланысты болуы мүмкін; құрғақ, тасты топырақ ылғалды, құнарлы топыраққа қарағанда майға толырақ тамыр береді.

Дәстүрлі медицина

Валериана ұйқысыздықты емдеу үшін қолданылатын кең таралған дәстүрлі дәрі болғанымен, оның осы мақсатта тиімді екенін көрсететін нақты дәлел жоқ. Валерианның тынышсыз аяқ синдромын немесе қылықтаушылықты емдеуге көмектесетіні дәлелденбеген. Еуропалық дәрілік заттар агенттігі (EMA) валерианды жеңіл жүйке ширығуын басу және ұйқыға көмектесу үшін дәстүрлі шөп ретінде қолдануға болатындығы туралы денсаулық сақтау талабын бекітті; EMA клиникалық зерттеулерден жеткілікті мәліметтер болмаса да, құрғатылған экстракт түрінде оның тиімділігі мүмкін деп санайды. Американдық ұйқы медицинасы академиясының 2017 жылғы клиникалық практикалық ұсынымдары ұйқысыздықты емдеуде валерианды қолдануға қарсы кеңес береді, себебі оның тиімділігі төмен және дәлелдердің сапасы жеткіліксіз.

Ауызша пішіндер

Ауызша пішіндер стандартталған және стандартталмаған түрлерде қолжетімді. Жоғарыда айтылғандай, кептірілген тамырдың құрамындағы химиялық заттардың кең ауқымын ескере отырып, стандартталған өнімдерді пайдалану ыңғайлы болуы мүмкін. Стандарттау валерен қышқылы немесе валериян қышқылының проценттік мөлшері бойынша жүргізіледі. Көбінесе қолданылатын дозаларда валериана АҚШ-та қауіпсіз деп танылады (GRAS). Регулирленбеген өнім болғандықтан, валериана препараттарындағы концентрацияны, құрамын және потенциалды ластаушы заттарды анықтау қиын. Валериана тамыры сондай-ақ егеуқұйрықтарға тартымды және мысықтар тұқымдасының өкілдерін тұзаққа түсіру үшін қолданылады.

Инвазивті түрлер

Валериана табиғи өсетін аймақтарынан тыс көптеген елдерде және аймақтарда жауапкершілік тудыратын инвазивті түр деп есептеледі, соның ішінде АҚШ-тың Коннектикут штатында оның өсірілуіне ресми тыйым салынған, ал Канаданың Нью-Брансуик провинциясында ол қорғауға алынған өсімдіктер тізіміне енгізілген.