Кіріспе

Сүтқоректілердің эмбриогенезі – сүтқоректі эмбрионының дамуына алып келетін, жүктілік кезеңінің басындағы жасушалардың бөлінуі және жасушалық дифференциация процесі.

Төменгі хордалылардың эмбриогенезінен айырмашылығы

Плаценталық сүтқоректілер мен сумкалылардың дамушы эмбриондарын плацента арқылы қоректендіруіне байланысты, бұл түрлердің жұмыртқасында сарыуыздан көп мөлшерде кездеспейді, ал эмбриондағы сарыуыздан түзілген қапшаның мөлшері, төменгі хордалылардың салыстырмалы даму сатысындағы эмбриондардың сарыуыздан түзілген қапшасымен және эмбрионның өзінің мөлшерімен салыстырғанда, салыстырмалы түрде кіші болады. Плаценталық сүтқоректілер мен сумкалы жануарлардың эмбриондары имплантация процесінен өтетіні, хориондық түйіршіктермен хорионды, кейіннен плацента мен кіндік бауын қалыптастыруы да төменгі хордалылардан ерекшеленеді. Сүтқоректілердің эмбриондары мен төменгі хордалы жануарлардың эмбриондары арасындағы айырмашылықтар бластула сатысынан бастап байқалады. Осыған байланысты, сүтқоректілердің дамушы эмбриондары бұл сатыда бластоцист деп аталады, ал бластула – жалпылама термин. Төменгі хордалы жануарлардағы эмбриогенезден басқа да бірнеше айырмашылықтар бар. Мұндай айырмашылықтардың бірі – сүтқоректілердің эмбриондарында орталық нерв жүйесінің, әсіресе мидың дамуы, эмбриондық дамудың ерте сатыларында басталады және төменгі хордалы жануарлармен салыстырғанда әр сатыда құрылымдық жағынан жетілген миды қамтамасыз етеді. Мұндай өзгерістің эволюциялық себебі, сүтқоректілерге тән дамыған және құрылымдық жағынан күрделі мидың дамуына көбірек уақыт қажет болуы мүмкін, бірақ жатырдағы ең ұзақ уақыт ананың соңғы ұрығының мөлшерімен (ұрықтың ананың жыныс жолдарынан өту қабілеті), ананың өзін және ұрығын қоректендіруге арналған шектеулі ресурстар сияқты басқа факторлармен шектеледі. Осылайша, мұндай күрделі және жетілген миды дамыту үшін сүтқоректілердің эмбриондарында бұл процесс ертерек басталып, жылдам орындалуы керек еді. Тағы бір айырмашылық – эмбриональды жыныс-несеп жүйесінің дамуы кезінде, плаценталық және сумкалы сүтқоректілердің ұрғашы эмбриондарында жатыр қалыптасады, бұл құрылым монотремалар мен төменгі хордалыларда жоқ. Барлық жағдайларда, соның ішінде монотремалардың эмбриондарында да сүт бездері дамиды.

Адам эмбриогенезінен айырмашылығы

Көптеген сүтқоректілер адамдар сияқты дамиды; дамудың ең алғашқы кезеңдерінде, жатырдағы ұрық басқа сүтқоректілерден айыруға келмейді. Дегенмен, адамдарда ғана кездесетін, басқа сүтқоректілерде жоқ құбылыстар бар, сондай-ақ басқа сүтқоректілерде болатын, бірақ адамдарда кездеспейтін құбылыстар да бар.

Адамдар

Сүтқоректілердің эмбриондарынан шығатын адам хориондық гонадотропині бірдей болмайды.

Адам емес сүтқоректілер

Эмбрионды немесе ұрықты қоршаған аймақтың анатомиясы, жатырға жататын жануарларда адамдардан өзгеше: әр бір туатын жануар плацента тінімен қоршалған және адам әйелінің алмұрт пішіндес жатырының ортасында емес, екі ұзын жатыр мүйізінің біріне орналасады.