Кіріспе

Американдық актриса және Азамат соғысының шпионы (1833–1893)

Полин Кушман (туған Харриет Вуд; 10 маусым 1833 – 2 желтоқсан 1893) – американдық актриса және Американдық Азамат соғысы кезінде Одақ армиясы үшін жұмыс істеген шпион. Ол Азамат соғысындағы ең табысты шпиондардың бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Кейіннен Полин Кушман сахналық есімін қабылдаған Харриет Вуд 1833 жылғы 10 маусымда Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында испан саудагерінің және француз әйелінің (Наполеон Бонапарттың сарбазының қызы) қызы болып дүниеге келді. Харриет және оның інісі Уильям Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында өсті. Олардың ата-анасы жергілікті халықтармен сауда жасау үшін осы жерге көшіп келді. 1862 жылы ол Кентукки штатының Луисвилл қаласында, одақтық әскер бақылауындағы қалада сахнада алғаш рет өнер көрсетті. Кейін ол Нью-Йоркке сапар шегіп, Полин Кушман сахналық есімін алды. Өмірі бойы Кушман Джере Фрайер, Чарльз С. Дикинсон және Август Фихтнерге үйленді. Оның үш баласы болды: Чарльз, Ида және асырап алған қызы Эмма.

Шпиондық мансап

Солтүстікте өнер көрсеткеннен кейін Кушманға екі жергілікті конфедерация жақтасы ақы төледі, одан кейін олар оны конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің құрметіне тост айтуға мәжбүрледі. Театр труппасы оны жұмыстан шығарды, бірақ оның басқа да жоспарлары болды. Ол көтерілісшілерге тост айтып, олардың сенімін қазанбақ болып, бір мезгілде одаққа тыңшы ретінде қызмет етуді ұсынды. Көтерілісші әскери қолбасшылармен жақын қарым-қатынас орнатып, ол ұрыс жоспарларын және суреттерін өзінің аяқ киімінде жасырып алып жүрді, бірақ 1864 жылы екі рет ұсталып, конфедерация генералы Брэкстон Брэггтің алдына жеткізілді, әскери сотта сотталды және асылуға кесілді. Ол ауру болғанымен, өзін одан да нашар күйде көрсетті. Конфедерация оның өлім жазасын кейінге шегерді. Кушман одақ әскерлерінің аймаққа басып кіруі арқасында асылудан құтылды. Ол екі рет жараланды. Кейбір мәліметтерде ол тыңшы ретінде Оңтүстікке ер адам киімімен оралғаны айтылады. Генерал Джеймс А. Гарфилд оған брифет майоры шені берді, ал президент Авраам Линкольн федералдық іске қызмет еткені үшін құрметті майор атанды, содан кейін ол «Мисс Майор Паулин Кушман» деп танылды. 1865 жылы соғыс аяқталғаннан кейін ол елді аралап, тыңшы ретіндегі өмірі туралы лекциялар оқыды.

Кейінгі өмірі

Оның үкімет атынан жүргізген жасырын операциялары құпия болғандықтан, сол кезде оның өмірі туралы нақты мәліметтер жетіспейді. Бірақ соғыстан кейін ол Одақ тыңшысы ретіндегі тәжірибесін тойлайтын турне бастады, бір кезде П. Т. Барнумпен бірге жұмыс істеді. 1865 жылы оның досы Фердинанд Сармиенто «Полин Кушманның өмірі: Даңқты Одақ тыңшысы және барлаушысы» деген тақырыпта асыра баяндалған өмірбаян жазды, онда оның ерте тарихы, құпия қызметке қабылдануы, жазбалары мен ескертпелері сипатталған. 1868 жылға қарай ол баласынан айырылып, 1872 жылы Сан-Францискода қайтадан үйленді, бірақ бір жылдың ішінде күйеуі қайтыс болды. 1879 жылы ол Джере Фрайермен танысып, Аризона территориясындағы Каса-Грандеге көшіп, үйленіп, қонақ үй мен ат қорасын басқарды. Джере Фрайер Пинал округінің шерифі болды. Олардың асырап алған қызы Эмма 1888 жылдың 17 сәуірінде 6 жасында ұстамадан қайтыс болды. Осының салдарынан Фрайерлер 1890 жылы ажырасып кетті. 1892 жылға қарай ол Техас штатының Эль-Пасо қаласында кедейлікте өмір сүрді. Ол алғашқы күйеуінің әскери қызметіне байланысты зейнетақы алуға өтініш берді, 1893 жылдың маусымынан бастап айына 12 доллар көлемінде алды. Соңғы жылдарын Сан-Францискодағы пансионда тігінші және үй шаруашылығы жұмыскері болып өткізді. Ревматизм мен артрит салдарынан денсаулығы нашарлаған ол ауырсынуға қарсы дәрілерге тәуелді болды және 1893 жылдың 2 желтоқсанында морфиннен көп мөлшерде ішіп, өзіне қол жұмбақ етті. Оны ертесіне үй иесі тауып алды.

Өлім және мұра

Ол 60 жасында Паулин Фрайер болып қайтыс болды. Оның Азамат соғысындағы даңқы оның қорымда еске алынды, оны Республиканың Ұлы Армиясының мүшелері ұйымдастырды; Кушман толық әскери салтанатпен жерленді. "Майор" Кушманның денесі қазір Президионың Ұлттық зиратындағы офицерлер айналымында жатыр. Оның қарапайым қабір тасы Одақтың жеңісіне қосқан үлесін мойындайды. Онда "Паулин С. Фрайер, Одақ тыңшысы" деп жазылған. 1961 жылы "Rawhide" телесериалы "Көк тыңшы" атты эпизодын көрсетті, онда Паулин Кушманды тәжірибелі актриса Филис Такстер сомдады. Мэриленд штатындағы Форт-Ритчидегі, қазір жабық әскери бекеттегі бір көше оның құрметіне аталды.

Мақалалар

Хериншоу, Томас Уильям. 1909 жыл. "Кушман, Полин". Хериншоудың Америкалық өмірбаяндар ұлттық кітапханасы: АҚШ-тың өмір мен ой-сананың мойындалған көшбасшыларының отыз бес мың өмірбаянынан тұрады; үш мың виньеткалық портреттермен безендірілген.