Кіріспе

Дауыс қағаздары арасындағы лотереямен сайлау жүйесі

"Кездейсоқ дауыс беру" немесе "кездейсоқ диктатура" термині бір кездейсоқ таңдалған дауыс арқылы шешілетін кездейсоқ сайлау жүйесін білдіреді. Бұл ұғыммен тығыз байланысты нұсқасы – "кездейсоқ сериялық (немесе реттік) диктатура" деп аталады, ол процедураны қайталайды және егер бірінші дауыс қағазында бірнеше кандидат тең нәтиже көрсетсе, тағы бір дауыс тартады. "Кездейсоқ диктатура" тұңғыш рет 1977 жылы Аллан Гиббард сипаттаған, ол оны барлық сайлаушыларды тең қарастыратын, сонымен бірге барлық жағдайларда стратегиялық тұрғыдан қауіпсіз болатын бірегей әлеуметтік таңдау қағидасы екенін көрсеткен. Оның сайлауға қолданылуы алғаш рет 1984 жылы Ахил Рид Амар еңбектерінде сипатталған. Бұл қағида сирек, тіпті ешқашан да нақты сайлау жүйесі ретінде ұсынылмаса да, көбінесе дауыс тең түскен жағдайда шешімді анықтау үшін қолданылады.

Көп мүшелі органдар үшін

Егер көпмандатты органның мүшелерін таңдау үшін кездейсоқ дауыс беру қолданылса, ол бірінші өткен лауазымның және пропорционалдық өкілдіктің тартымды ерекшеліктерін сақтап қалуға мүмкіндік береді. Әрбір дауыс берудің жеңімпазы кездейсоқ таңдалғандықтан, ең көп дауыс жинаған партия ең көп үміткерді алуы мүмкін. Шындығында, дауыс берулер саны артқан сайын, сайланған органдағы әр партияның пайыздық үлесі бүкіл сайлаушылар арасындағы дауыс берудің нақты үлесіне жақымдап келеді. Сонымен қатар, кездейсоқ түрде таңдалған, өте өкілді емес органның пайда болу ықтималдығы төмендейді. Мысалы, 1% дауысқа ие азшылық партияның әрбір дауыс беруде орын алу мүмкіндігі 1/100 болуы мүмкін. 50 адамдық жиналыста, осы партияның кездейсоқ дауыс беру арқылы көпшілікке ие болу ықтималдығы шамамен (биномдық үлестірімнің CDF) құрайды.

Бұл өте ұсақ ықтималдық, ол кездейсоқ жағдайға байланысты шағын партиялардың көпшілікке ие болу мүмкіндігін жоққа шығарады. Сонымен қатар, кездейсоқ дауыс беру әр сайлау округі үшін жергілікті өкілдікті сақтайды, бірақ бұл адам өз сайлаушыларының көпшілігінен қолдау алмауы мүмкін.

Ауру таралуы

Кездейсоқ дауыс берудің іс жүзінде қолданылған мысалдары жоқ, бірақ ол ой-эксперимент ретінде пайдаланылған, және кейде нақты өмірде басқа әдістердің нәтижесі тең шыққан жағдайда шешім қабылдау үшін қолданылады.