Красьник – Польшаның оңтүстік-шығысындағы қала. Халқы 35,602 адам (2012). Люблин воеводствосы, Кіші Польша тарихы. Географиясы, аудандары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Красник – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан, 35 602 тұрғыны бар (2012 жылғы мәлімет бойынша) қала. Люблин воеводтығында, тарихи Кіші Польша аймағында жатыр. Красник округінің орталығы болып табылады. Қазіргі Красник қаласы 1975 жылы Красник-Любельский және Красник-Фабричный екі ауданының бірігуі нәтижесінде құрылды.
Kraśnik is a town in southeastern Poland with 35,602 inhabitants (2012), situated in the Lublin Voivodeship, historic Lesser Poland. It is the seat of Kraśnik County. The town of Kraśnik as it is known today was created in 1975, after the merger of its two districts Kraśnik Lubelski, and Kraśnik Fabryczny.
Орналасуы және аудандары
Красник Кіші Польшада, Люблиннің оңтүстік-батысына қарай 49 шақырым қашықтықта, Люблин жоталарында орналасқан. Қала бірнеше шақырым арақашықтықта жатқан екі негізгі бөлікке бөлінеді: Красьник Фабричный және Красьник Любельский (немесе Красьник Стари, Ескі Красьник). Қаланың ауданы 25,28 шаршы шақырымды құрайды, оның 45 пайызы егістік жер, ал 17 пайызы орман.
Kraśnik is located in Lesser Poland, among the hills of Lublin Upland, 49 kilometers south west of Lublin. The town is divided into two major parts, which are a few kilometers apart: Kraśnik Fabryczny and Kraśnik Lubelski (or Kraśnik Stary, Old Kraśnik). The town has an area of 25.28 square kilometers, of which arable land makes up 45%, and forests 17%.
Красник Любельский
Красник Любельский – қаланың барлық тарихи ғимараттары орналасқан бастапқы бөлігі. Ол бірнеше аудандардан тұрады, мысалы, Ескі қала, Бояновка, Козары, Горы, Зарзече, Квятковице және Осиедле Колежове. Красник Любельскийде ескі шіркеулер мен қаланың ең көне зираты, сондай-ақ теміржол станциясы, автобус станциясы және округтің бас әкімшілік кеңселері бар. Бұл маңызды жол торабы болып табылады, мұнда болашақ S19 тас жолы (қазіргі №19 ұлттық жолы) №74 ұлттық жолымен қиылысады. 2010 жылға дейін №74 жол Красник қаласының ортасынан өтті, бірақ қазір айналма жол салынған.
Kraśnik Lubelski is the original part of the town where all historic buildings are located. It is made of several districts, such as Old Town, Bojanówka, Koszary, Góry, Zarzecze, Kwiatkowice, and Osiedle Kolejowe. Kraśnik Lubelski has old churches and the oldest cemetery of the town, as well as a rail station, a bus station and main administrative offices of the county. It is also a major road junction, where future Expressway S19 (current National Road No. 19) meets National Road No. 74. Until 2010, the Road 74 went through the center of Kraśnik, but now there is a by pass.
Красьник Фабричный
Красьник Фабричный 1930-шы жылдардың соңында Мемлекеттік оқ-дәрі фабрикасы №2 (Panstwowe Fabryka Amunicji nr. 2) үшін құрылған елді мекен ретінде пайда болды. Бұл фабрика Орталық өнеркәсіптік аймақ құрамына кіретін кәсіпорындардың бірі болды. Бұрын Красьник Фабричный орнында Красниктің солтүстік-батысына бірнеше шақырым қашықтықта, Красник пен Ужендув арасындағы орман ішінде Даброва-Бур ауылы орналасқан еді. Екінші Польша Республикасы үкіметі жаңа оқ-дәрі фабрикасы №2, ФЛТ Красьник айналасында 6000 адамға арналған жаңа елді мекенді жоспарлады. Соғыстан кейін Даброва-Бур елді мекені кеңейтіліп, 1954 жылы оның атауы Красьник Фабричный деп өзгертілді. 1960-шы жылдары бірнеше жеке үйлер салынды, содан кейін бірнеше тұрғын үйлер бой көтерді. 1975 жылдың 1 қазанында Красьник Фабричный Красьник Любельскиймен, сондай-ақ Буджинь және Пяски ауылдарымен бірігіп, Красьник қаласын құрады. Қазіргі таңда Красьник Фабричныйда шамамен 20 000 адам тұрады.
Kraśnik Fabryczny was founded in the late 1930s, as a settlement for State Ammunition Factory No. 2 (Panstwowe Fabryka Amunicji nr. 2), one of the enterprises built as part of the Central Industrial Region. Previously, in the location of Kraśnik Fabryczny there was the village of Dąbrowa Bór, placed a few kilometers northwest of Kraśnik, in a forest between Kraśnik and Urzędów. The government of the Second Polish Republic planned a new settlement, built from scratch, for 6,000 people around the new Ammunition Factory No. 2, FLT Kraśnik. After the war, the settlement of Dąbrowa Bór was expanded, and in 1954 its name was changed to Kraśnik Fabryczny. In the 1960s, a number of single family houses was built, later on, several blocks of flats were constructed. On October 1, 1975, Kraśnik Fabryczny merged with Kraśnik Lubelski, and the villages of Budzyń and Piaski, creating the town of Kraśnik. Currently, Kraśnik Fabryczny has some 20,000 inhabitants.
Тарих
Красник ауданы алғаш рет 13 ғасырда қоныстанды, ал қала 1377 жылы Венгрия королі Людовик I-дің жарлығымен қала мәртебесін алды. Ол кезде ол Кіші Польшаның екі воеводігінің бірі – Сандомирж воеводігіне қарасты (Люблин воеводігі 1474 жылы Сандомирж воеводігінің бір бөлігінен құрылды). Силезиядан Киевке дейінгі көрікті сауда жолының бойында орналасқан Красник 14 ғасырда Горайский әулетінің иелігінде болды. 1403 жылы қалада Әулие Павел шіркеуі болды, ал 1410 жылы Горайский Аннаның қоржыны ретінде Тęczyński әулетіне өтті. Кейіннен қала Радзивиллдер сияқты басқа әулеттерге тиесілі болды, ал 1604 жылы гетман Ян Замойский қаланы сатып алды. 1866 жылға дейін Красник Замойский әулетіне қарасты. Қала жиі өрттерге ұшырады, сондай-ақ 1657 жылы «Ұлы су тасқыны» кезінде шведтер тарапынан қиратылды. 14 ғасырдан бастап Красник қамалмен қоршалған, ал шамамен 1465 жылы Ян Тенчинскийдің бастамасымен екі қақпасы бар – Люблин және Сандомирж қақпалары – тас кірпіштен жасалған қабырғалар салынды. Қабырғалар 19 ғасырдың екінші жартысында бұзылды. Красникте биік қабырғамен қоршалған қорғаныс шіркеуі және 14 ғасырда батпақты жерлермен қоршалған төбеде салынған қамал да болды. 1646 жылға қарай қамал тозуға шалдықты. 1657 жылы шведтер оны толығымен қиратты. Польшаның үшінші бөлінісіне (1795) дейін Красник Люблин воеводігіне қарасты, содан кейін Австрияның құрамына өтті. 1807 жылы ол қысқа ғана өмір сүрген Польшаның Варшава Герцогтығына қосылды, ал 1815 жылдан 1915 жылға дейін қала Ресей империясының (Конгресс Польшасы) құрамында болды. 1914 жылдың тамызында қала және айналасы Галицияны бақылау үшін Ресей мен Орталық державалар арасындағы Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастапқы шайқасы – Красник шайқасының орталық нүктесі болды. Соғыс кезінде қала алғашқы теміржол байланысын алды, өйткені 1914 жылы ресейліктер фронтқа жабдықтар жеткізу үшін одан өткен желіні салды. Кейіннен желі кеңейтіліп, қазір Люблин мен Сталова Вола қалаларын байланыстырады. 1938 жылы Красник оқ-дәрі зауытының орналасқан жері ретінде таңдалды (Кеңестік өнеркәсіптік аймаққа қараңыз). Зауыт 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін аяқталмады, ал неміс оккупациясы кезінде ол Хайнкель ұшақтарының бөлшектерін және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылды. Соғыстан кейін, 1948 жылы зауыт қайтадан іске қосылды, бұл жолы шарлы подшипниктер шығаруға бағытталды (Польшада мұны жасаған алғашқы зауыт).
The area of Kraśnik was first settled in the 13th century, and the town received its city charter in 1377, by King Louis I of Hungary. At that time it belonged to Sandomierz Voivodeship, one of two voivodeships of Lesser Poland (Lublin Voivodeship was created in 1474, out of parts of Sandomierz Voivodeship). Located on a busy merchant road from Silesia to Kyiv, Kraśnik in the 14th century belonged to the Gorajski family. In 1403, it had a parish church of Saint Paul, and in 1410, as a dowry of Anna of Goraj, it passed into the hands of the Tęczyński family. Later on, it belonged to other families, such as the Radziwiłłs, and in 1604, the town was purchased by hetman Jan Zamoyski. Until 1866, Kraśnik belonged to the Zamoyski family. The town frequently suffered from fires, it was also destroyed by the Swedes in 1657, during the Deluge. Since the 14th century, Kraśnik was surrounded by a rampart, and ca. 1465, stone brick walls were built on initiative of Jan Tęczyński, with two gates Lublin Gate and Sandomierz Gate. The walls were demolished in the second half of the 19th century. Kraśnik also had a defensive church, surrounded with a high wall, and a castle, built in the 14th century on a hill surrounded by swamps. By 1646, the castle was already neglected. In 1657, it was completely destroyed by the Swedes. Until the Third Partition of Poland (1795), Kraśnik belonged to Lublin Voivodeship, then passed into Austrian hands. In 1807 it was included in the short lived Polish Duchy of Warsaw, and from 1815 until 1915 the town was in the Russian Empire (Congress Poland). In August 1914, the town and surrounding area were a focal point of Battle of Kraśnik, an opening battle of the World War I struggle between Russia and Central Powers over control of Galicia. During the war, the town gained its first railway connection, as a line was built through it by the Russians in 1914 in order to deliver supplies to the front. Later on, the line was expanded, and now it joins Lublin with Stalowa Wola. In 1938 Kraśnik was selected as the location for an ammunition factory (see Central Industrial Region). The factory was not finished by the time World War II broke out in 1939, and during the German occupation it was used to manufacture parts for Heinkel planes and other purposes. After the war, in 1948, the factory was started up again, this time to produce ball bearings (the first factory to do that in Poland).
Красниктегі еврейлер
Люблин ауданының көп бөлігі сияқты, Красник те яһудилердің маңызды орталығы болды, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін 5000 яһуди (халықтың шамамен 50%) тұрды. Тарихи мәліметтер бойынша, яһудилер бұл аймақта 1531 жылдан бастап қоныстанған, бірақ 1584 жылы оларға ресми түрде сол жерде тұруға рұқсат берілді. 1654 жылы яһудилердің тұруы синагогға жақын аумақпен шектелді, бірақ бұл қатаң түрде сақталмады. Екінші дүниежүзілік соғыста Польшаға нацистік Германия мен Кеңес Одағының шабуылынан кейін, Красник 1939 жылы Кеңес Одағының, ал кейіннен Барбаросса операциясы барысында нацистердің бақылауына өтті. Бұл жерде Будзин концлагері орналасқан, онда тұтқындар Heinkel Flugzeugwerke зауытында авиация өндірісінде жұмыс істеді. Бұл лагерь, шамамен 3000 яһудимен бірге, Майданек лагерінің бөлімшесіне айналды. Красникте тағы бір еңбек лагері болды, ол WIFO еңбек лагері немесе Красник еңбек лагері (ZwangsArbeitslager Skret деп те аталды), ол Школьна және Бозница көшелеріндегі геттода орналасқан. Онда да шамамен 3000 адам болды, олардың көпшілігі өлтірілді. 5000-нан астам Красник яһудилерінің арасынан Холокосттан шамамен 350 адам ғана аман қалды; осы аман қалғандардың көпшілігі немесе барлығы Польшадан кетіп қалды.
As with much of the Lublin district, Kraśnik was a major center of Judaism, with 5,000 Jews (almost 50% of the population) prior to World War II. Historical accounts place Jews in the area in 1531, but the official right to settle there was granted to Jews in 1584. In 1654, Jewish residence was officially limited to the area near the synagogue, but in practice this was not rigidly enforced. Following the invasion of Poland by Nazi Germany and the Soviet Union in World War II, Kraśnik was taken over by the Soviets in 1939 and later by the Nazis during Operation Barbarossa. It was the site of the Budzyń concentration camp, where the prisoners worked for the Heinkel Flugzeugwerke factory on aircraft production. This camp, with around 3,000 Jews, became a subcamp of Majdanek. There was another labor camp in Kraśnik called the WIFO Labor Camp, or the Kraśnik Labor Camp (also called ZwangsArbeitslager Skret), located in the ghetto at Szkolna and Bóżnicza streets. It had a similar number of people in it (around 3,000), most of whom were murdered. From a population of more than 5,000 Kraśnik Jews, only an estimated 350 survived the Holocaust; most or all of these survivors left Poland.
Спорт
Красникте 1948 жылы құрылған "Стал" спорт клубы бар.
Kraśnik has a sports club Stal, which was founded in 1948.
ЛГБТ-термесіз аймақ (2019-2021 жылдар)
2019 жылы Красник қалалық кеңесі ЛГБТ-сыз аймақ деп жариялау туралы қаулы қабылдады, осының салдарынан қаланың бюджеті ЕЭА және Норвегия гранттарынан 10 миллион евро жоғалтты, Еуропалық Одақтың қалалар арасындағы ынтымақтастық бағдарламасынан шығарылды және Ногент-сюр-Ойзе қаласымен бауырластық байланысын жоғалтты. 2021 жылы қала әкімінің қаулыны жою туралы шақыруы қалалық кеңес тарапынан қабылданбады. Қаулы соңында 2021 жылдың 29 сәуірінде күштен шығарылды.
In 2019, Kraśnik's city council has adopted an LGBT free zone resolution, which led to the city's budget losing 10 million euros from EEA and Norway Grants, getting expelled from a European Union twin town cooperation program and losing twin town status with Nogent sur Oise. In 2021, an appeal to repeal the vote by the mayor was rejected by the town council. The resolution was finally overturned on April 29, 2021.
5G-сіз аймақ
2020 жылдың 24 қыркүйегінде Красник кеңесінің депутаттары қалада 5G ұялы байланысына тыйым салу мүмкіндігін қарастыруға дауыс берді. "Польша 5G-ден азат" коалициясы қауымдастығының (pl: Stowarzyszenie Koalicja Polska Wolna od 5G) ұсынған петициясы қолдау тауып, онда мектептердегі Wi-Fi желілерін тарату туралы бұйрық та көзделген.
On 24 September 2020, Kraśnik councilors voted to consider the ban on 5G mobile telephony in the city. Support was given to the petition of the "Poland Free from 5G Coalition Association" (pl: Stowarzyszenie Koalicja Polska Wolna od 5G), which also provides for an order to dismantle Wi Fi networks in schools.