Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ганновер қаласының тарихы
history of the city of Hanover
Ганновер (link=no) – Киелі Рим империясының құрамында княздік, сондай-ақ оның құрамында сайлаушылық, тәуелсіз патшалық және Пруссия патшалығының бағынышты провинциясы болған аймақ. Аймақ өзінің астанасы – 1636 жылдан бастап аймақтың бас қаласы болған Ганновер қаласының атымен аталды. Қазіргі кезде бұл атау тек қалаға қатысты қолданылады. Ганновердің тарихи аумағының көп бөлігі Германияның Төменгі Саксония жерінің негізгі бөлігін құрайды, бірақ кейбір аудандарды қамтымайды.
Hanover (link=no) is a territory that was at various times a principality within the Holy Roman Empire, an Electorate within the same, an independent Kingdom, and a subordinate Province within the Kingdom of Prussia. The territory was named after its capital, the city of Hanover, which was the principal town of the region from 1636. In contemporary usage, the name is used only for the city. Most of the historical territory of Hanover forms the greater part of the German state of Lower Saxony but excludes certain areas.
Құрылу
Ганновер Брансвик-Люнебург герцогтігінің бірнеше династиялық тармақтарының бірігуі арқылы құрылды, тек Брансвик-Волфенбюттель ерекшелік құрады. 1714 жылдан 1837 жылға дейін ол Ұлыбританиямен жеке одақта болды, бұл одақ Ұлыбританияда Виктория патшайымының таққа отыруымен аяқталды, себебі Ганноверде еркек мұрагер болған жағдайда әйел билік ете алмайтын еді. 1803 жылға дейін, француз және пруссиялық әскерлер басып алғанға дейін, Ганновер Киелі Рим империясының құрамына кіретін мемлекет болды. 1814 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Ганновер корольдыққа дейін көтерілді, ол 1866 жылға дейін сақталды.
Hanover was formed by the union of several dynastic divisions of the Duchy of Brunswick Lüneburg, with the sole exception of Brunswick Wolfenbüttel. From 1714 to 1837, it was joined in a personal union with the United Kingdom, which terminated upon the accession in Britain of Queen Victoria, as in Hanover, a woman could not rule if there was a male descendant. Until 1803, when it was occupied by French and Prussian troops, Hanover was a constituent state of the Holy Roman Empire; when it regained independence in 1814, Hanover was raised to a kingdom, which lasted until 1866.
Брансвик және Люнебург герцогтігі
"Брансвик және Люнебург герцогы" атағы 1235 жылдан бастап Германияның солтүстік-батысындағы бірнеше шағын аумақтарды билеген Велф әулетінің әртүрлі өкілдеріне тиесілі болды. Бұл иеліктер мемлекетке тән толыққанды формальды сипаттамаларға ие болған жоқ, олар біртұтас та, бөлінбес те емес. Герцогтың бірнеше ұлдары билік үшін таласқанда, жерлер көбінесе олардың арасында бөлісілді; әулеттің бір тармағы билігін жоғалтса немесе құрып кетсе, жерлер әулеттің қалған мүшелері арасында қайта бөлінетін. Әртүрлі герцогтар да аумақтарды алмастырып отыруы мүмкін. Аумақтар герцогтардың резиденциялары орналасқан (немесе бұрын орналасқан) маңызды қалалардың аттарымен аталатын, мысалы, Каленберг, Геттинген, Грубенхаген, Люнебург, Вольфенбюттель. Бұл аумақтардың барлығын біріктіретін нәрсе – оларды Киелі Рим императоры Отто IV-нің туысы, Брансвик-Люнебург герцогы Отто I-нің еркек желісінен тараған ұрпақтары басқарғандығы еді.
The title "Duke of Brunswick and Lüneburg" (link=no) was held, from 1235, by various members of the Welf family who ruled several small territories in northwest Germany. These holdings did not have all of the formal characteristics of a state, being neither compact nor indivisible. When several sons of a Duke competed for power, the lands were often divided between them; when a branch of the family lost power or became extinct, the lands were reallocated among surviving members of the family; different dukes might also exchange territories. The territories were named after notable towns where the dukes had (or had had at one time) their residences, e. g. Calenberg, Göttingen, Grubenhagen, Lüneburg, Wolfenbüttel. The unifying element of all these territories was that they were ruled by male line descendants of Duke Otto I, Duke of Brunswick Lüneburg, nephew of the Holy Roman Emperor Otto IV.
Люнебург княздігі
Ханновер әулетіне бастайтын желі – 1388 жылдан бастап Брансвик герцогтығын бірлесіп басқарған, бірақ 1428 және 1432 жылдары аумақты бөліскен герцог Магнус II-нің үш ұлының бірі Бернард. Бернардқа Лүнбург аймағы бұйырды, оның маңызды қаласы Цель еді. 1527 жылдан 1642 жылға дейін Харбург княздығы Лүнбургтен бөлінді. 1569 жылы Лүнбургті Бернардтың шөбересі Эрнест Исповедниктің ұлдары Генрих III (Данненберг тармағы) және Вильгельм VI (Лүнбург тармағы) бөлісті. 1634 жылы Вольфенбюттель және Каленберг аймақтарын басқарған Лүнбургтың алыс туысы Фридрих Ульрих қайтыс болды. Біраз даулардан кейін, оның аумақтары 1635 жылы Лүнбург тармағының Данненберг және Цель бөлімдері арасында бөлінді. Генрих III-тің ұлы Август Вольфенбюттель герцогы болды, ал оның ұрпақтары ақырында Брансвик герцогтығын басқарды. Вильгельмнің алғашқы төрт ұлы әкесі қайтыс болғаннан кейін 1592 жылдан 1648 жылға дейін Лүнбургте бірінен соң бірі билік етті. Бесінші ұлы Георг 1635 жылы Каленберг және Геттинген аймақтарын алды. 1636 жылы ол Каленберг герцогтарының ордасын Паттенсеннен Каленберг аймағындағы Ганновер қаласына көшірді. Бұл Ганновер мемлекетінің бастауы болды, бірақ аумақ "Ганновер" деген ресми атауды алу үшін 1814 жылға дейін күтуге мәжбүр болды. 1648 жылы Каленберг герцогы Лүнбургті өзінің інісі Фридрихтен, Вильгельмнің бес ұлының соңғы тірі қалғанынан мұра етті. 1648 жылдан 1705 жылға дейін Лүнбург (ірі аумақ) Лүнбург тармағының үлкенімен, ал Каленберг келесі кішісімен басқарылды. 1692 жылы император Каленберг герцогы Эрнест Августты, Брансвик-Лүнбург герцогын сайлаушы дәрежесіне көтеруге уәде берді. Бұл жоғарылау Эрнест Август қайтыс болғаннан кейін он жыл өткен 1708 жылы императорлық диетамен мойындалғанға дейін күшіне енбеді. Осы уақытта оның ұлы Георг Луи 1705 жылы інісінен Лүнбургті мұра етіп алды, бұл Ганновердің аумағын екі есеге арттырды. Брансвик және Лүнбург герцогтары Лүнбург пен КаленбергтеImageNameDateNotes Вильгельм 1559–1592 1569 жылға дейін ағасы Генрихпен бірге, содан кейін Лүнбургты жалғыз басқарды. Эрнест II 1592–1611 Вильгельмнің үлкен ұлы, Лүнбургты басқарды. Кристиан 1611–1633 Вильгельмнің екінші ұлы, Лүнбургты басқарды. Август 1633–1636 Вильгельмнің үшінші ұлы, Лүнбургты басқарды. Фридрих 1636–1648 Вильгельмнің төртінші ұлы, Лүнбургты басқарды. Георг 1635–1641 Вильгельмнің бесінші ұлы. Каленберг пен Геттингенде билік етті, 1636 жылы герцогтық ордасын Ганноверге көшірді. Кристиан Луи 1641–1665 Бұрынғысының ұлы. 1648 жылға дейін Каленбергте билік етті, содан кейін ол інісі Фридрихтен Лүнбург княздығын мұра етіп алды және содан кейін де билік етті. Георг Вильгельм 1648–1705 Бұрынғысының інісі. 1665 жылға дейін Каленбергте, одан кейін Лүнбургте билік етті. 1689 жылы Саксония-Лауенбург герцогтығын алды. Иоганн Фридрих 1665–1679 Бұрынғысының інісі. Тек Каленбергте билік етті. Эрнест Август I 1679–1698 Бұрынғысының інісі. Каленбергте билік етті. 1692 жылы сайлаушы дәрежесін алды. Георг Луи 1698–1708 Бұрынғысының ұлы. 1705 жылы інісі Георг Вильгельмнен Лүнбург аумағы мен Саксония-Лауенбург герцогтығын мұра етті. 1708 жылы сайлаушы болып тағайындалды.
The line that would lead to the House of Hanover was that of Bernard, one of the three sons of Duke Magnus II who had jointly ruled a united Duchy of Brunswick since 1388, but who partitioned the territory in 1428 and 1432. Bernard received the territory of Lüneburg, whose principal town was Celle. From 1527 until 1642 the Principality of Harburg, seated in Harburg, was partitioned from Lüneburg. In 1569, Lüneburg was divided between Henry III (line of Dannenberg) and William VI (line of Lüneburg), the sons of Ernest the Confessor, Bernard's great great grandson. A distant cousin of the line of Lüneburg, Frederick Ulrich, who ruled the territories of Wolfenbüttel and Calenberg, died in 1634. After some dispute, his territories were divided in 1635 between the Dannenberg and Celle branches of the Lüneburg line. Henry III's son Augustus became Duke of Brunswick Wolfenbüttel and his descendants eventually ruled the Duchy of Brunswick. William's first four sons ruled Lüneburg in sequence from their father's death in 1592 to 1648. The fifth son, George received the territories of Calenberg and Göttingen in 1635. In 1636 he moved the seat of the Dukes of Calenberg from Pattensen to the town of Hannover in the Calenberg territory. This was the nucleus of the state of Hanover, though the territory would have to wait until 1814 before receiving "Hanover" as its official name. In 1648, the Duke of Calenberg inherited Lüneburg from his uncle Frederick, the last survivor of William's five sons. From 1648 to 1705, Lüneburg (the larger territory) was held by the senior of the Lüneburg line, and Calenberg by the next junior. In 1692, the Emperor promised to raise the Duke of Calenberg, Ernest Augustus, Duke of Brunswick Lüneburg to the rank of Elector. This promotion did not become effective until it was recognized by the Imperial Diet in 1708, ten years after Ernest Augustus's death. In the meantime, his son, George Louis, inherited Lüneburg from his uncle in 1705, doubling Hanover's size. Dukes of Brunswick and Lüneburg in Lüneburg and CalenbergImageNameDateNotes William 1559–1592 Ruled with his brother Henry to 1569, and alone Lüneburg thereafter. Ernest II 1592–1611 Eldest son of William, ruled Lüneburg. Christian 1611–1633 Second son of William, ruled Lüneburg. Augustus 1633–1636 Third son of William, ruled Lüneburg Frederick 1636–1648 Fourth son of William, ruled Lüneburg George 1635–1641 Fifth son of William. Ruled in Calenberg and Göttingen, moved his ducal seat to Hannover in 1636. Christian Louis 1641–1665 Son of preceding. Ruled in Calenberg to 1648, when he inherited the Principality of Lüneburg from his uncle Frederick and ruled there thereafter. George William 1648–1705 Brother of preceding. Ruled in Calenberg to 1665, and Lüneburg thereafter. Acquired the Duchy of Saxe Lauenburg in 1689. John Frederick 1665–1679 Brother of preceding. Ruled in Calenberg only. Ernest Augustus I 1679–1698 Brother of preceding. Ruled in Calenberg. Awarded the rank of Elector in 1692. George Louis 1698–1708 Son of preceding. Inherited the territory of Lüneburg and the duchy of Saxe Lauenburg from his uncle George William in 1705. Installed as Elector in 1708.
Ганноверлік электорат 17081814
1692 жылы Киелі Рим императоры Леопольд I, Георгтың ұлы герцог Эрнест Августы Ұлы одақ соғысына көрсеткен көмегі үшін империяның сайлаушысы дәрежесіне көтерді. Жаңа сайлаушыны қосуға қарсылықтар болды, және бұл көтерілу 1708 жылға дейін (Императорлық диетаның бекітуімен) ресми мәртебе алған жоқ, ол Эрнест Августың ұлы Джордж Луи болды. Сайлаушының лауазымдары Брансвик-Люнебург герцогы және Киелі Рим империясының сайлаушысы болғанмен, ол көбінесе Ганновердің сайлаушысы деп аталды, өйткені резиденциясы сол жерде болды. Сайлаушылық заңды түрде бөлінбеуге міндетті болды: ол өзінің аумағын кеңейте алды, бірақ аумақты иеліктен шығара алмады немесе бірнеше мұрагерлер арасында бөле алмады; сондай-ақ, мұрагерлік еркектің тұңғыш баласына берілуі керек еді. Сайлаушылыққа бөлінген аумаққа Каленберг, Грубенхаген және Люнебург княздіктері (сол кезде Люнебург Эрнест Августың үлкен інісі басқарса да) және Дифолц және Хоя графтықтары кірді. 1714 жылы Джордж Луи Ұлыбританияның королі болды (Гановер үйі). Германияда сайлаушылардың ықпалы да артты: олар 1719 жылы бұрынғы шведтік Бремен және Верден территорияларын мұраға алды. 1803 жылғы неміс медиациясының бөлігі ретінде сайлаушылар Оснабрюк князь-епископтығын алды. Сайлаушылық Ганноверге француз шабуылынан кейін Жеті жылдық соғыс кезінде шайқас алаңына айналды. Клостерзевен конвенциясында Ганновердің бейтарап болуы туралы келісімге келді, соның салдарынан сайлаушылықтың үлкен бөлігі француз әскерлерімен басылып алынды. Георг II кейіннен конвенцияны жоққа шығарды, және қайта құрылған бақылау армиясы қарсы шабуыл жасап, француздарды сайлаушылықтан ығыстырды. Келесі француз шабуылдары сәтсіз аяқталды. 1803 жылы Ганновердің сайлаушылығы Арленбург конвенциясынан кейін Франциямен басып алынды. 1807 жылдан 1813 жылға дейін Ганновер территориясы Вестфалия корольдығының құрамына кірді. Алайда, Георг III үкіметі француз аннексиясын мойындамады (бұл кезеңде Франциямен үздіксіз соғыста болды) және Ганновер министрлері Лондоннан жұмысын жалғастырды. Ганновер үкіметі өздерінің жеке дипломатиялық қызметін сақтап, Австрия және Пруссия сияқты елдермен байланыстарды күйзелді, ал Ұлыбританияның өзі техникалық тұрғыдан соғыста болды. Ганновер армиясы таратылды, бірақ көптеген офицерлер мен сарбаздар Англияға кетті, онда олар Корольдің неміс легионын құрды. КГЛ Наполеон соғыстары кезінде француздарға қарсы үздіксіз күрескен жалғыз неміс армиясы болды. Олар 1815 жылы Ватерлоо шайқасында маңызды рөл атқарды. Қасиетті Рим империясы 1806 жылы таратылғанымен, Георг III үкіметі таратуды соңғы деп санамады және ол 1814 жылға дейін «Ганновердің сайлаушысы» деп атала берді. Ганновердің сайлаушылары Аты Суреті Күні Ескермелер Георг I 1708–1727 Эрнест Август I-нің ұлы Джордж Луи. 1714 жылы Ұлыбританияның королі болды. 1719 жылы Бремен мен Верденді сатып алды. Георг II 1727–1760 Бұрынғысының ұлы. Георг III 1760–1814 Бұрынғысының немересі. 1801 жылы Ұлыбританияның (соның ішінде Ирландияның) королі болды. Сайлаушы лауазымынан бас тартып, 1814 жылы Ганновердің королі болды.
In 1692, the Holy Roman Emperor, Leopold I, elevated George's son, Duke Ernest Augustus to the rank of Elector of the Empire as a reward for aid given in the War of the Grand Alliance. There were protests against the addition of a new Elector, and the elevation did not become official (with the approval of the Imperial Diet) until 1708, in the person of Ernest Augustus's son, George Louis. Though the Elector's titles were properly Duke of Brunswick Lüneburg and Elector of the Holy Roman Empire, he is commonly referred to as the Elector of Hanover after his residence. The Electorate was legally bound to be indivisible: it could add to its territory, but not alienate territory or be split up among several heirs; and its succession was to follow male primogeniture. The territory assigned to the Electorate included the Brunswick Lüneburg principalities of Calenberg, Grubenhagen, and Lüneburg (even though at the time Lüneburg was ruled by Ernest Augustus's older brother) and the counties of Diepholz and Hoya. George Louis became king of Great Britain in 1714 (see House of Hanover). The influence of the electors in Germany grew also: they inherited the formerly Swedish territories of Bremen and Verden in 1719. As part of the German Mediatisation of 1803, the Electorate received the Prince Bishopric of Osnabrück. The Electorate became a battleground during the Seven Years' War following the French Invasion of Hanover. In the Convention of Klosterzeven it was agreed that Hanover should be neutral with large parts of the Electorate occupied by French forces. George II subsequently revoked the convention, and the re formed Army of Observation counter attacked and drove the French from the Electorate. Subsequent French attacks were repulsed. In 1803, the Electorate of Hanover was occupied by France after the Convention of Artlenburg. From 1807 to 1813, the Hanoverian territory was part of the Kingdom of Westphalia. However, the government of George III did not recognize the French annexation (being at war continuously with France through the entire period) and Hanoverian ministers continued to operate from London. The Hanoverian government maintained its own separate diplomatic service, which maintained links to countries such as Austria and Prussia, with whom the United Kingdom itself was technically at war. The Hanoverian Army was dissolved, but many of the officers and soldiers went to England, where they formed the King's German Legion. The KGL was the only German army to fight continually throughout the Napoleonic wars against the French. They played an important part in the Battle of Waterloo in 1815. Although the Holy Roman Empire was dissolved in 1806, George III's government did not consider the dissolution to be final, and he continued to be styled "Elector of Hanover" down to 1814. Electors of Hanover Image Name Date Notes George I 1708–1727 George Louis, son of Ernest Augustus I. Became King of Great Britain in 1714. Acquired Bremen and Verden in 1719. George II 1727–1760 Son of preceding. George III 1760–1814 Grandson of preceding. Became King of the United Kingdom (including Ireland) in 1801. Abandoned Electoral title and became King of Hanover in 1814.
Ганновер патшалығы 18141866
1813 жылы Георг III өзінің Ганноверлік иеліктеріне қайта орналасты, ал 1814 жылғы қазанда Вена конгресінде олар тәуелсіз Ганновер Корольдігі болып құрылды. Вена конгресі Ганновер мен Пруссия арасында аумақтық айырбастауды жүзеге асырды, нәтижесінде Ганновер Хилдесхайм епископтығын, Шығыс Фризияны, Лингеннің төменгі графтығын және Мюнстер епископтығының солтүстік бөлігін қоса, аумағын едәуір кеңейтті. Ол Эльбаның оң жағындағы Лауенбург герцогтығының бөліктерін және шығыстағы бірнеше шағын анклавтарды жоғалтты. Ұлыбританиямен жеке одақ 1837 жылы королева Викторияның таққа отыруымен аяқталды, себебі Ганновердегі жартылай саликті мұрагерлік заңдары еркек мұрагері болған жағдайда әйелдің таққа талап етуіне тыйым салды. 1866 жылғы австрия-пруссия соғысында Ганновер Пруссияға қосылып, Ганновер провинциясы болды. Ганновер корольдері Сурет Аты Күні Ескертулер Георг III 1814–1820 Георг III осы жылдары психикалық тұрғыдан қабілетсіз болды, ал билік регенттік арқылы жүзеге асырылды. Георг IV 1820–1830 Алдыңғысының ұлы. 1811–1820 жылдары регент болды. Вильгельм IV 1830–1837 Алдыңғысының інісі. Ганновер мен Ұлыбританияны билеген соңғы монарх. Эрнест Август 1837–1851 Алдыңғысының інісі. Королева Викторияның таққа отыруы Ұлыбритания мен Ганновердің тәждерін бөліп, соңғысы оның ағасына өтті. Георг V 1851–1866 Алдыңғысының ұлы. Австрия-пруссия соғысында оның иеліктері Пруссияға берілді.
In 1813, George III was restored to his Hanoverian territories, and in October 1814 they were erected into the independent Kingdom of Hanover at the Congress of Vienna. The Congress of Vienna instituted a territorial exchange between Hanover and Prussia, in which Hanover increased its area substantially, gaining the Bishopric of Hildesheim, East Frisia, the Lower County of Lingen and the northern part of the Bishopric of Münster. It lost the parts of the Duchy of Lauenburg to the right of the Elbe and several small exclaves in the east. The personal union with the United Kingdom ended in 1837 on the accession of Queen Victoria because the semi Salic succession laws in Hanover prevented a female from inheriting the throne if there was a male descendant. In the Austro Prussian War of 1866, Hanover was annexed by Prussia and became the Province of Hanover. Kings of Hanover Image Name Date Notes George III 1814–1820 George III was mentally unfit during these years, and power was exercised by a regency. George IV 1820–1830 Son of preceding. Regent 1811–1820. William IV 1830–1837 Brother of preceding. Last monarch to rule both Hanover and the United Kingdom. Ernest Augustus 1837–1851 Brother of preceding. The accession of Queen Victoria separated the crowns of the United Kingdom and Hanover, and the latter passed to her uncle. George V 1851–1866 Son of preceding. Lost his territories to Prussia in the Austro Prussian war.
Ганновер провинциясы 18661946
Ганновер провинциясы (link=no) – Пруссия Корольдігінің және Пруссия еркін мемлекетінің 1868 жылдан 1946 жылға дейінгі провинциясы. 1946 жылы британдық әскери әкімшілік Ганновер провинциясын Ольденбург, Брансвик және Шомбург-Липпе штаттарымен бірге Төменгі Саксонияның негізгі бөлігі етіп бекітті, ал Ганновер қаласы жаңа мемлекеттің астанасы болды.
The Province of Hanover (link=no) was a province of the Kingdom of Prussia and the Free State of Prussia from 1868 to 1946. In 1946, the British military administration made the Province of Hanover the main part of the land of Lower Saxony, along with the states of Oldenburg, Brunswick, and Schaumburg Lippe, with the city of Hanover as the capital of the new state.