Кіріспе
Czeladź () - Польшаның оңтүстігінде, Катовице және Сосновец қалаларына жақын орналасқан Загленбие-Добровское (тарихи Кіші Польшаның бөлігі) қаласындағы қала. Силезия таулы аймағында, Брыница өзенінің (Висланың саласы) жағасында орналасқан, ол Загленбие-Добровское қаласының ең көне қалалық орталығы. Czeladź қаласының ауданы 16 км² және ол Беджин, Сосновец, Катовице және Сиемиановице-Шлёнске қалаларымен шектеседі. 1999 жылы құрылған Силезия воеводиясының құрамына кіреді, ал бұрын Катовице воеводиясының құрамында болған. Czeladź – 2,7 миллиондық агломерацияның бөлігі – Катовице қалалық аймағы және шамамен 5,294,000 адам тұратын Үлкен Үстіңгі Силезия-Моравия мегаполистік аймағының құрамында. 2021 жылдың желтоқсанына қарай қала халқы 30 732 адамды құрайды. 1860 жылдардан бастап қала өнеркәсіптік орталыққа айнала бастады. Екі көмір шахтасы ашылды – Czeladź (1870) және Saturn (1880). Жұмысшылар поселкелері салынды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия империясының басып алуы Czeladź қаласының қарқынды өсімін тоқтатпады. 1915 жылы электр станциясы ашылды, содан кейін Czeladź Кіші Польшаның тым халыққа толы ауылдарынан жұмыс іздеп келген шаруалар үшін тартымды орынға айналды. Ағаш үйлердің орнына кірпіш үйлер салынды, көшелерге асфальт төселді және саябақтар ашылды. Кен өндіру қаланың дамуының локомотивіне айналды, ал Польша Халық Республикасы кезеңінде Czeladź өнеркәсіптік позициясын сақтап келді. Алайда, көмір қорлары таусылып, 1960 жылдардан бастап шахталар жұмысшыларды жұмыстан шығара бастады. Коммунистік елде жұмыссыздық ресми түрде мойындалмағандықтан, босатылған шахтерлер үшін жаңа компаниялар ашылды – Transport Company Transbud (1969), Energy Company Energopol (1970) және Window Manufacturer Erg (1971). 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға Германия мен Кеңес Одағының бірлескен шабуылынан Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, содан кейін қала 1945 жылға дейін Германияның оккупациясы астында болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Германияның Einsatzgruppe I тобы қалаға кіріп, тұрғындарға қатыгездік көрсетті. Оккупация кезінде Czeladź қаласының еврей қауымының көбі өлтірілді. Соғыс басталған кезде еврейлердің саны шамамен 1000 адамды құрады, бұл халықтың 5% - ы болды. Германияның басып алуы еврей тұрғындарының дереу қорлануына, тонауға және өлтіруіне әкелді. 1940 жылдың сәуір-мамыр айларында Катыньдегі жаппай қырғын кезінде 22 поляк полицейі мен 15 поляк әскери офицері қаза тапты. 1940 жылдың маусымында поляктар мен еврейлер бір неміс офицерінің өлтірілуіне жауап ретінде қала алаңына жиналып, қиналып-үрленіп, азапталды. Содан кейін 20 еврей тұтқындалып, өлтірілді. 1940 жылдың 16 шілдесінде Олькушта немістер тарапынан тағы 20 поляк қаза тауып, олардың арасында Czeladź қаласынан алынған тұтқындар да болды. 1941 жылы немістер еврейлерді геттоға мәжбүрлеп орналастырды. Уақыт өте, олардың кейбіреулері мәжбүрлі еңбек лагерлеріне жіберілді. 1942 жылдың мамыр айында геттоның 200 тұрғыны Освенцимге жіберілді. Освенцимге жіберілгендердің көпшілігі бірден өлтірілді немесе аштықтан, аурудан және қатыгездіктен кейін қайтыс болды. 1943 жылдың мамыр айында гетто "таратылды", соңғы еврейлер Беджинге, содан кейін Освенцимге жіберілді. Освенцимде, еңбек лагерлерінде немесе аймақта жасырынып аман қалған Czeladź қаласының 40 еврейі ғана болды деп есептеледі. Немістер қалада Stalag VIII B/344 әскери тұтқын лагерінің үш мәжбүрлі еңбек лагерін (E580, E587, E754) құрып, пайдаланды. 1944 жылы немістер Czeladź қаласынан ұстап әкеткен поляк балаларын Потулице концлагеріне жіберді. 1970 жылдардың ортасында Czeladź қаласында Катовице болат зауытының құрылысында жұмыс істеген жұмысшыларды орналастыру үшін бірнеше тұрғын үйлер салынды.
Көлік
Польшаның 86 және 94 ұлттық автомобиль жолдары қаладан өтеді, сондай-ақ бірнеше басқа ұлттық жолдар мен А1 және А4 тас жолдары да қала маңындағы агломерация аумағында жатыр.
Спорт
Жергілікті футбол клубы құрылды. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.