Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Олкуц (Элкиш, 1941-45 Ilkenau) – Польшаның оңтүстігіндегі 36 607 тұрғыны бар (2014) қала. 1999 жылдан бері Кіші Польша воеводшалығында, ал бұрын 1975-1998 жылдары Катовице воеводшалығында орналасқан, Олкуц округінің орталығы. Олкуц өңірде кенеттен табылатын күміс қорымен белгілі.
Olkusz ( Elkish, 1941 45 Ilkenau) is a town in southern Poland with 36,607 inhabitants (2014). Situated in the Lesser Poland Voivodeship (since 1999), previously in Katowice Voivodeship (1975–1998), it is the capital of Olkusz County. Olkusz is known for its abundance of silver, which is mined and extracted in the vicinity.
Қоршаған орта
Қала Баба өзенінің жағасында орналасқан, ол Штоланың саласы. Варшава мен Краковтан қалаға үлкен жол салынған, бұл оны аймақтың орталық қаласына айналдырды. Табиғатты және тарихи жерлерді көргісі келетін туристер осы қаладан саяхаттарын бастайды. Сонымен қатар, Олкуц Жоғарғы Силезия мен Заглебиеді Кильцемен байланыстыратын маңызды теміржол бағытында жатыр. Жақын маңда Старчинов шөлі орналасқан. Бұрын, шөлден соққан құмдар қала тұрғындарына қиындық туғызған, бірақ 1949 жылы шөлге ағаштар отырғызылғаннан кейін, шөл өсімдіктерге толып, далаға айналды.
The city is on the Baba River, a tributary of the Sztoła, with a major road reaching it from Warsaw and Kraków, making it the central city of the vicinity. Tourists who wish to visit nature and historical sites, start from here. Also, Olkusz is located on the main railroad line, which connects Upper Silesia and Zaglebie with Kielce. The Starczynów Desert is located nearby, and wind blown sands from the desert troubled the town until the desert was planted with trees in 1949 resulting in the desert becoming overgrown.
Тарих
Қаланың веб-сайтында қаланың ежелгі финикиялықтар (қанаандықтар) тарапынан негізделгені, олар мұнда келіп қорғасын кенін тапқан деген аңыз келтірілген. Олкуш атауының шығу тегі ежелгі финикиялық (қанаандық еврей) "Эльхудс" сөзімен байланысты, ол "қашап жасау" дегенді білдіреді. Дегенмен, "қашап жасау" дегенді білдіретін еврей сөзі "лахрот" болған, сондықтан ежелгі финикиялықтардың Польшаға жеткенінің ықтималдығы өте төмен. Олкуш қаласы туралы ең алғашқы жазбаша тарихи дерек 1299 жылға жатады, бірақ қала құқықтары оған бұрын берілген. Ол бөлінген Польша Корольдігінің Аға провинциясында орналасқан, кейін Польша Корольдігінің қаласы болды және әкімшілік жағынан Кіші Польша провинциясындағы Краков воеводствосына қарасты. Тұрғындары негізінен қорғасын кенін өндірудің арқасында бай болған. Сондай-ақ күміс те табылды. Әртүрлі соғыстар осы қаланың тағдырына әсер етті, ол 17 ғасырдың соңында ең қиын жағдайға түсті (қараңыз: "Ұлы су тасқыны"). Польшаның үшінші бөлінісі (1795) кезінде қала Австрияның құрамына қосылды. 1809 жылғы австрия-поляк соғысынан кейін поляктар оны қайтарып алып, қысқа ғасырлық Варшава Герцогтығына енгізді. Ал 1815 жылы Герцогтық таратылғаннан кейін қала Польшаның Ресейлік бөлігіне қарасты. 1863 жылғы қаңтар көтерілісінің шайқастары осы аймақта өтті. Италия және Польша тәуелсіздігі үшін күрескен батыр Франческо Нулло жақын маңдағы Крышкавка шайқасында қаза тауып, Олкуштағы зиратқа жерленді. Польша 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тәуелсіздікке қол жеткізді. 1939 жылдың қыркүйегінде Германия мен Кеңес Одағының Польшаға бірлескен шабуылы басталғанда, Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы болды және қала Германия тарапынан басып алынды. Осы шабуыл кезінде немістер жергілікті поляктарды алғашқы рет атқылап өлім жазасын орындады (сонымен қатар, поляк халқына қарсы нацистік қылмыстарды қараңыз). Немец оккупациясы кезінде қала тікелей Германияның құрамына қосылды. Олкуштан келген поляктар 1940 жылдың маусымында Целиньде жасалған жаппай қырғынның құрбандары болды. 1940 жылдың 16 шілдесінде неміс полицейінің өлтірілуіне жауап ретінде немістер 20 поляк кепілдікпен ұсталған адамды атқылады. 1940 жылдың 31 шілдесінде немістер 15-ден 55 жасқа дейінгі барлық поляк және еврей еркектерін жинап, оларды азаптап өлтірді. Жергілікті халыққа қарсы немістердің террористік науқаны қала мен аймақты жоспарлы түрде германдықтандыруға бағытталған. Оккупация 1945 жылдың қаңтарында аяқталды және қала Польшаға қайтарылды.
On the city's website, a myth is cited that the city was founded by ancient Phoenicians (Canaanites) who traveled here and found lead ore. The origin of the name Olkusz is cited as the ancient Phoenician (Canaanite Hebrew) "Elkhuds" meaning "to chisel". However, the Hebrew word for "to chisel" was "lakhrot" and the likelihood of the ancient Phoenicians having reached Poland is very low. A first written historical document from the year 1299 refers to the city of Olkusz, although it was granted town rights earlier. It was located within the Seniorate Province of the fragmented Kingdom of Poland, and then it was a royal town of Poland, administratively located in the Kraków Voivodeship in the Lesser Poland Province of the Polish Crown. The inhabitants were mostly wealthy, due to the lead mines. Silver was discovered too. Various wars crossed the path of this town, which was at its lowest at the end of the 17th century (see: The Deluge). In the Third Partition of Poland (1795) the town was annexed by Austria. Following the Austro Polish War of 1809 it was regained by Poles and included within the short lived Duchy of Warsaw, and after the duchy's dissolution in 1815, the town fell to the Russian Partition of Poland. Fights of the Polish January Uprising took place in the area in 1863. Francesco Nullo, hero of the fights for Italian and Polish independence died in the Battle of Krzykawka nearby, and then was buried at the cemetery in Olkusz. Poland eventually regained independence and control of the town after World War I in 1918. During the joint German Soviet invasion of Poland, which started World War II in September 1939, the town was invaded by Germany. Already during the invasion, the Germans committed the first executions of local Poles (see also Nazi crimes against the Polish nation). Under German occupation, the town was annexed directly into Germany. Poles from Olkusz were among the victims of a massacre committed in Celiny in June 1940. On 16 July 1940, in retaliation for the killing of a German policeman, the Germans carried out a massacre of 20 Polish hostages. On 31 July 1940, the Germans gathered all Polish and Jewish men aged 15 to 55 and subjected them to torture and murder. The German terror campaign against the local population was aimed at the planned Germanisation of the town and the region. The occupation ended in January 1945, and the town was restored to Poland.
Спорт
Қаланың ең белгілі спорт клубы – футбол және жеңіл атлетика секциялары бар KS Olkusz.
The town's most notable sports club is KS Olkusz with football and athletics sections.