Кіріспе

Құс түрі Суинхоның дауылдық құсы немесе Суинхоның құсқұйрығы (Hydrobates monorhis) – Hydrobatidae тұқымдасына жататын шағын, толық қоңыр түсті теңіз құсы.

Этимология

Ғылыми атауы ежелгі грек тілінен шыққан. "Hydrobates" сөзі "hydro" – "су" және "bates" – "қадам басушы" деген сөздерден құралған, ал "monorhis" – "monos" – "бір" және "rhinos" – "демікпе" деген сөздерден алынған. Бұл түрдің қазақша атауы 1867 жылы оны алғаш сипаттаған британдық табиғатты зерттеуші Роберт Суинхоның есімімен байланысты. Бұрын ол Oceanodroma туысына жатқызылған, бірақ кейін бұл туыс Hydrobates туысымен біріктірілді.

Тарату

Ол Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Ресейдің Қиыр Шығысындағы, Қытай, Жапония және Кореядағы аралдарда көбейеді. Теңізге жақын жартастардың жарықтарында ұя салады және бір ақ жұмыртқа туады. Жылдың қалған уақытын теңізде өткізеді, Үнді мұхиты мен Араб теңізіне дейін жетеді. Ресейдің Владивосток қаласының оңтүстігіндегі Верховский аралында (7500 жұп) және Жапонияда (1000 жұптан кем емес) көбейеді. Қытай, Тайвань, Солтүстік Корея және Оңтүстік Кореядағы популяциялар туралы мәлімет аз, бірақ Солтүстік Атлантикада да көбейетіні болжанып отыр. Қыста оңтүстікке және батысқа қарай Үнді мұхитының солтүстік бөлігіне көшіп барады (Брук 2004). Сато және авторлар (2010) әлемдік популяцияны кем дегенде 130 000 жұпқа бағалап, түрдің өте көп санды екенін растайды. Дегенмен, Birds Korea (2010) мәлімдемесіне сәйкес, 100 000 жұп Гүгель аралында ұялайды, яғни әлемдік популяцияның 75% астамы өте шағын аралда көбейеді. Бұл түр Оңтүстік Кореядағы алты немесе жеті көбейту аралында ұялайды (Chang Yong Choi in litt. 2012). Кейбір колониялардың азайып бара жатқанына байланысты айғақтар бар (N. Moores in litt. 2011). Келесі үш буын ішінде популяцияның орташа қарқынмен төмендеуі күтілуде, бұл негізінен жаңадан әкелінген түрлердің әсерінен болады. Одан бері, негізінен Солтүстік Атлантикада, қауырсын мен дене құрылысы ерекшеліктерін көрсететін бірнеше дауылдық петреллер теңізде тіркелді, ал құстар Францияда (1989), Англияда (1989 (екі құс), 1990 (құстар 1991-1994 жылдары қайта ұсталды)), Испанияда (1994), Норвегияда (1996, 1997) және Мадейрада (1991, 1994) жаз айларында ұсталды. Шығыс Солтүстік Атлантика мен Жерорта теңізінен басқа, Батыс Солтүстік Атлантикада да бірнеше жеке құстар анықталды. Солтүстік Каролина штатының Хаттерас жағалауынан 1993 жылдың 20 тамызында, 1998 жылдың 8 тамызында және 2008 жылдың 2 маусымында тіркелген жеке құстардың жазбалары Солтүстік Америкадағы жарамды жазбалар ретінде қабылданды.