Кіріспе

Шотланд ақсүйегі және сарай адамы Джон Стюарт, Атоллдың 4-ші графы (25 сәуір 1579 жылы қайтыс болды), «Әдемі» атымен танымал шотланд ақсүйегі және сарай адамы. Ол Шотландия королевасы Мэридің құрметіне ие болды, бірақ кейін оған қарсы болды.

Өмірбаян

Стюарт Джон Стюарт, Атоллдың 3-ші графы мен Гризель Рэттрейдің ұлы болды. Ол жесір патшайым Мария Гиздің үкіметін қолдады. 1554 жылғы 10 маусымда оған жазған хатында өзінің туысы Джордж Драммонд Ледкриффтің Ардблайр, Драмлочи және Гормок қолдаушыларының қолынан қаза тапқанын сипаттады. Перт шерифі лорд Рутвен мен лорд Драммонд осы қолдаушыларды іздеуге тырысты, бірақ нәтижесіз аяқталды, ал оған тәуелді болған алты кінәсіз кедейді тұтқынға алды. Ол Эдинбургте немесе Пертте оларға әділ сот өткезілуін ұйымдастыруға үміттенді, әсіресе лорд Рутвен Драммондтарға жақын болғандықтан. Ол онымен кездесуге келмек болған, бірақ ауырып қалды және Таллибардиннен хат жазды. Кейіннен Ардблайрдің Патрик Блэрі табылғаннан кейін сотталып, кісі өлтіргені үшін бас кесілді. 1560 жылы ол Реформацияға және имандылыққа қарсы дауыс берген үш дворянның бірі болды және Рим католиктігіне адал екенін мәлімдеді. Бірақ кейіннен ол Хантлиге қарсы лигаға қосылды, оны Мюррей мен Мортонмен бірге 1562 жылғы қазан айында Корричиде жеңді, сондай-ақ Елизаветаның Арранмен некелесуін қолдады. 1561 жылы Шотландия королевасы Мэри Франциядан келген кезде ол он екі жеке кеңесшінің бірі болып тағайындалды және дінінің арқасында королеваның ықыласын Мюррей мен Мэтлендке қарағанда артық алды. Ол лорд Дарнлимен некелесуді ынталандырғандардың бірі болды, Рим католиктерінің жетекшісіне айналды және Нокспен бірге үкіметтегі басты билікті иеленді, Мэри мен Дарнлиді Мюррейдің күшпен билікті қайтару әрекеттерінен сәтті қорғады. Нокс айтуынша, ол королеваның шіркеуінде ашық түрде миссаға қатысқан және Мэридің Рим католиктігін қайта орнату жобасында оған ерекше сенім артқан. 1565 жылы ол Шотландияның солтүстігіне лейтенант болып тағайындалды. Сол жылы француз елшісі оны "très grand catholique hardi et vaillant et remuant, comme l'on dict, mais de nul" деп сипаттады. 1567 жылы Дэвид Рицционың өлтірілуінен кейін ол Мэриге қарсы протестант лордтарына қосылды, Карберри Хиллде оған қарсы көшбасшылардың бірі болды және кейіннен оның Лох-Левен қамалындағы қамауда болуын мақұлдады. Шілдеде ол Джеймс VI-ның таққа отыруына қатысты және Мэридің тақтан бас тартуына байланысты регенттік кеңесіне енгізілді. Алайда ол 1568 жылғы мамырда Лэнгсайдте болған жоқ, ал шілдеде Мэридің Ботуэллден ажырасуына дауыс беріп, оның жақтасы болды (1569). 1570 жылғы наурызда ол басқа лордтармен бірге Елизаветаға хат жазып, королеваның араласуын сұрады және Мэридің талаптарын қолдады. 1574 жылы ол Рим католигі ретінде қудаланды және экскоммуникациямен қорқытылды, кейіннен министрлермен конференция өткізіп, жаздың ортасына дейін өзінің күмәнін жеңуге мүмкіндік алды. 1578 жылғы қазанда ол Мортонмен Далкейт сарайында болды және протестанттық дінге көшкені айтылды. Ол 1572 жылы Мортонның регенттікке тағайындалуына жол бермеді, бірақ 1578 жылы Аргилл графымен бірге оны қызметтен шеттетуге сәттілікке жетті. 24 наурызда Джеймс VI үкіметті өз қолына алып, регенттікті таратып жіберді, ал Мортонды қоспағанда, Атолл мен Аргилл кеңес мүшелері болды, ал 29-ы Атолл лорд-канцлер болып тағайындалды. Кейіннен, 24 мамырда Мортон Стирлинг қамалына кіріп, Джеймстің қамқорлығын иеленді. Атолл мен Аргилл, Испаниямен хат алысып, сол жақтан көмек күтіп, үлкен күшпен Стирлингке бет алды, нәтижесінде келісімге келді, үш графтың барлығы үкіметке енді.

Өлім

1579 жылы 20 сәуірде Стирлинг замкісінде татуласу тойына арналған қонақасынан оралғанда Атолл кенеттен ауырып қалды. Соттың дәрігерлері Гилберт Монкрейф пен Александр Престон, сондай-ақ "Ирландиялық емші" деп аталған таулық дәрігердің күтіміне қарамастан, ол 25 сәуірде Кинкардинде қайтыс болды. Корольдің өтінішімен ол Регент Морейдің мазарының жанында Эдинбургтегі Жоғары шіркеуде жерленді. Оның уланудан қайтыс болғанына күдік туды, оның туыстары, соның ішінде Грандтюллидің Уильям Стюарты Джеймс VI-ға шағымданды. Кейбіреулер Регент Мортон немесе Мар графинясы Аннабелл Мюррейді күдіктенеді. Монтроз графымен бірге уландырылғаны, бірақ ол аман қалғаны туралы қауесеттер Англияда тарады. Регент Мортонның досы Балманнолық Джордж Аучинлек 1580 жылғы 15 наурызда азапталып, Мортон Атоллды уладырғанын мойындады деген ақпарат тарады. Аффлек Мортонның тағы бір тұтқын серігі Сандерс Джорданды (Александр Джардин) айыптады. Джон Провант уды берген болуы мүмкін деп есептелді.