Кіріспе

Құс түрі

Императорлық шағала (Thalasseus maximus) – ларидтер тұқымдасына жататын шағала. Бұл түр Америкаға ендемик, бірақ Еуропада да кездесетін жекелеген құстар тіркелген.

Таксономия

Патшалық құсқұйрықты француз ғалымы Жорж Луи Леклерк, 1781 жылы өзінің "Табиғат тарихындағы құстар" атты еңбегінде Француз Гвианасының Кайен қаласында жиналған мысалдан сипаттаған. Құс сондай-ақ Франсуа Николас Мартинет салған, Эдме Луи Добентон бақылауымен жасалған "Табиғат тарихының нұрлы суреттерінде" қолмен боялған пластинкада бейнеленген, ол Буффонның мәтініне қосымша жасалған. Пластинканың суретінде де, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт өзінің "Нұрлы суреттер каталогында" Sterna maxima деген екі атаулы номенклатураны енгізді. Патшалық құсқұйрық 1822 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе құрған Thalasseus туысына жатқызылған. Туыс атауы ежелгі грек тіліндегі θάλασσα (thálassa) – "теңіз" деген сөзден шыққан. Maximus сөзі латын тілінде "ең үлкен" деген мағынаны білдіреді. Патшалық құсқұйрық құстар класына және Charadriiformes қанатындар отрядына жатады. Charadriiformes көбінесе шағын және орташа теңіз құстары болып табылады. Патшалық құсқұйрық Sternidae тұқымдасына да жатады, себебі оның ақ қауырсыны, басындағы қара қақпақ, ұзын мүсіні, жүзбелі аяқтары және шағалақтарға қарағанда келісімді денесі бар. Патшалық құсқұйрықтың таксономиясы туралы пікірталас болды, дұрыс ғылыми атауы Thalasseus maximus пе, Sterna maxima пе деген мәселе қарастырылды. Қазіргі уақытта ол Thalasseus maximus деп жіктеледі, бұл оны тағы жеті құсқұйрықпен бірге топтастырады. Патшалық құсқұйрық бастапқыда Sterna тұқымдасына жатқызылған; алайда 2005 жылғы зерттеу оның іс жүзінде Thalasseus тұқымдасына жататынын көрсетті.

Сипаттама

Бұл ірі шағала, Каспий шағаласынан кейін екінші орында тұрады, бірақ оны қанатының асты кеңінен қара түсті дақтарға ие, жаңғақ мүңкөзді алып шағаламен шатастыру қиын. Патшалық шағаланың қызыл-сары мүңкізі, жоғарғы жағы ақшыл сұр, ал төменгі жағы ақ болады. Оның аяқтары қара. Қыс айларында қара бас бөлігі ұсақтап келеді.