Кіріспе
Жаңа Зеландияда таралған құстың бір түрі – қызыл мүңкүр шаян (Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus), сондай-ақ тарапунга деп аталады және бұрын макрель шаян деп те аталған, Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында және Чатем аралдары, сондай-ақ субантарктикалық аралдар сияқты шеткі аралдарда кездеседі. Бұрын жеке түр деп есептелген, бірақ қазір көбінесе күміс шаянның (Chroicocephalus novaehollandiae) бір түрі саналады. Маори тілінде осы түрдің атауы – тарапунга немесе акиаки. Оның халық арасындағы аты кейде Оңтүстік Чили, Аргентина және Фолкленд аралдарының жағалауында кездесетін, сырттан ұқсас болғанымен, туыс емес дельфин шаянға да қолданылады. Басқа көптеген шаяндар сияқты, қызыл мүңкүр шаян дәстүрлі түрде Larus туысына жатқызылады. 2014–2016 жылдары Жаңа Зеландиядағы қызыл мүңкүр шаянның ұя салған 27 831 жұбы тіркелді. 2018 жылы жарияланған зерттеу авторлары бұрынғы бағалаулардың дұрыстығына күмән келтірді, бірақ түрдің 1960 жылдардың ортасынан бері жалпы саны азайғанын көрсетті. Зерттеуде осы азаюдың себептері талқыланып, болашақта мониторинг жүргізу жөнінде ұсыныс енгізілді.
The red billed gull (Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus), also known as tarāpunga and once also known as the mackerel gull, is a native of New Zealand, being found throughout the country and on outlying islands including the Chatham Islands and subantarctic islands. It was formerly considered a separate species but is now usually treated as a subspecies of the silver gull (Chroicocephalus novaehollandiae). The Māori name of this species is tarāpunga or akiaki. Its vernacular name is sometimes also used for the dolphin gull, a somewhat similar looking but unrelated species that is found in coastal southern Chile, Argentina and the Falkland Islands. As is the case with many gulls, the red billed gull has traditionally been placed in the genus Larus. A national survey of breeding red billed gulls carried out in 2014–2016 recorded 27,831 pairs nesting in New Zealand. The authors of the study based on the survey and published in 2018 said that the accuracy of previous estimates was questionable, but that the species nevertheless appeared to have declined nationally since the mid 1960s. The study also discussed the possible reasons for the decline and made a proposal for future monitoring.
Сипаттама
Қызыл мүңкіділ шаяндар салыстырмалы түрде кішкентай шаяндар, толығымен қызыл мүңкіділ, қызыл көз шеңбері, қызыл аяқтары мен тырнақтары, қара ұштары бар ақшыл сұр қанаттарымен ерекшеленеді. Денесі мен құйрығы ақ түсті. Еркек және ұрғашы құстар арасында көзге көрінетін айырмашылық жоқ. Жастардың мүңкіділі қара қоңыр түсті болып келеді, тек қызыл түстің белгілері байқалады, сондықтан оларды қара мүңкіділ шаяндардан ажырату қиын. Аяқтары да қоңыр, ал сұр қанаттарында қоңыр дақтар кездеседі.
Тарату
Бұл Жаңа Зеландияда ең көп кездесетін ең кішкентай шағала. Жалпы саны 500 000-ға жуық деп есептеледі. Бұрын дербес түр деп есептелген, бірақ Австралиядағы күміс шағалаға ұқсас болғандықтан, қазір оны түрдің кіші түрі деп санайды.
Мінез-құлық
Қызыл мүңкүш - бұл қалыпты мүңкүш. Ол агрессивті қоқыс жегіш және клептопаразит. Еуропалықтар қоныстанғаннан бері оның саны артты, әсіресе жағалаудағы қалалар мен елді мекендер маңында, онда ол қалалық қалдықтарды жей алады. Ол көбінесе ұсақ балықтармен, моллюскалармен және құрттармен (жайылымдардан), сондай-ақ кейде жидектермен, кесірткелермен және жәндіктермен қоректенеді.
Өмірлік цикл
Олар қазан мен желтоқсан аралығында жағалаудағы отарларда, аралдарда, жартастардың тіктеу жерлерінде, жартастар мен жағажайларда ұялайды. Құстар маусымдар бойы сақталатын жұптық байланыстар құрады, бірақ жұптан тыс көбейіп кету де болады. Жұптасуға дайындық кезінде бір-бірін тамақтандыру маңызды рөл атқарады. Ұялар жақсы салынған, оларды теңіз шөптерінен, шөптерден, жапырақтардан және мұз өсімдіктерінен жасауға болады. Әдетте екі-үш жұмыртқа туады, олардың түсі қоңырдан сұрға дейін болады және бүкіл бетіне ақшыл және қара қоңыр дақтар шашыраңқы орналасқан. Бұл құстар көбінесе 12 жылға дейін өмір сүреді, бірақ 30 жылға дейін тіршілік еткендері де кездеседі.