Кіріспе

Тұз және басқа минералдармен қапталған жердің жазық кеңістігі – жер бедерінің бір ерекшелігі. Табиғи тұздықтар немесе тұз далалары – тұз және басқа минералдармен қапталған, әдетте күн астында жарқырап ақтайтын жазық жерлер. Олар шөлдерде кездеседі және табиғи құрылымдар болып табылады (жасанды тұз буландыру алаптарынан өзгеше). Тұздық көл немесе тоған сияқты су қоймасының булануынан пайда болады. Бұл судың булану жылдамдығы, оның сіңу жылдамдығынан артық болатын климатта, яғни шөлде жүзеге асады. Егер су топыраққа сіңбесе, ол бетінде қалып, буланып, суда еріген тұз иондарынан тұз минералдары қалдырады. Мыңдаған жылдар бойы минералдар (көбінесе тұздар) бетінде жиналады. Бұл минералдар күн сәулелерін шағылыстырып (радиация арқылы), көбінесе ақ далалар түрінде көрінеді. Тұздықтар қауіпті болуы мүмкін. Тұз қабығының астында лайлы батпақ жасырынып, тіпті жүк көлігін де батып кетуіне себеп болуы мүмкін. Сахараның шығысындағы Қаттара ойпатында мұндай көптеген тұзақтар бар, олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стратегиялық кедергілер ретінде пайдаланылған.

Мысалдар

Юта штатындағы Бонневилл тұзды даласы – Құрама Штаттардың батыс аймақтарындағы шөлейтті жерлерде орналасқан, көптеген жылдамдық рекордтарының орнатылған, әйгілі тұзды дала. Намибияның Этоша Ұлттық саябағындағы Этоша тұзды ойпаты – тағы бір маңызды тұзды дала мысалы. Боливиядағы Уюни тұзды даласы – әлемдегі ең үлкен тұзды дала. Онда әлемдегі белгілі литий қорының 50%-дан 70%-ы сақталған. Үлкен ауданы, ашық аспаны және өте тегіс беті Уюниді Жерді бақылайтын спутниктердің биіктікөлшегіштерін калибрлеу үшін өте қолайлы етеді. Индияның Ранн-оф-Кутч аймағының бір бөлігі ылғалды маусымда тұзды батпаққа, ал құрғақ маусымда тұзды далаға айналады.