Кіріспе
Млава (Млаве) – Польшаның солтүстік-шығысындағы қала. 2020 жылы халық саны 30 403 адамды құрады. Млава ауданының орталығы. Мазовия воеводалығында орналасқан. 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде қаланың солтүстігінде Млава шайқасы болды.
Тарих
Млава туралы алғашқы мәлімет 1426 жылдың 2 шілдесінде, Мазовияның үш князі – Семовит V, Тройден II және Владислав I жергілікті сот отырысына келген кезде айтылады. Млаваның қалалық орталық болғандығы белгісіз, себебі оны растайтын деректер жоқ. Үш жылдан кейін Млава қала мәртебесін алды. Бұл Ұлы Польша провинциясындағы Плоцк воеводтығында орналасқан патшалық қала болды. 1521 жылы поляк-тевтон соғысы кезінде қала тевтон рыцарлары тарапынан басылып алынып, тоналып өтті. 1659 жылы қала швед әскерлерімен өртеліп, 1795 жылы Польшаның үшінші бөлінісінен кейін Млава Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. 1807 жылы ол қысқа ғана мерзімге Польшаның Варшава Герцогтығына қосылды. Наполеон соғыстарынан кейін, 1815 жылғы Вена конгресінде Млава (жалпы провинциямен бірге) бастапқыда автономиялы Польша Конгресінің бөлігі ретінде Ресейлік Польшаның құрамына енді. Қаңтар көтерілісі кезінде, 1864 жылдың 20 ақпанында, қала поляк көтерілісшілері мен орыс әскерлері арасындағы қақтығыстың ортасы болды. 1914 жылға дейінгі Ресей-Герман империялық шекарасында орналасқандықтан, Млава Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі қарсыласатын армия арасында қызу шайқастардың ошағы болды және Германия тарапынан басылып алынды. Соғыстан кейін, 1918 жылы Польша тәуелсіздігін қайта алды және қала Польша құрамына қайта қосылды. Польша-Совет соғысы кезінде, 9-10 тамызда поляктар қаланы қорғады, 10 тамызда совет әскерлері басып алды, бірақ кейін поляктар оны қайта басып алды. Соғыс аралық Польшада қала Варшава воеводтығына (1919-1939 жж.) қарасты. Екінші Польша Республикасының үкіметі Германия шекарасына жақындығына байланысты онда бірнеше бекініс құрылыстарын жүргізді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында, шабуылдаған неміс әскері 1939 жылдың 1 қыркүйегі мен 3 қыркүйегі аралығында Млава шайқасында (Млава қорғанысы ретінде де белгілі) Польша армиясынан күшті қарсылыққа тап болды. 1939 жылдың 10 қыркүйегінде Эйнзацгруппа V қалаға кірді және жергілікті поляктарды тұтқындады, олар кейін жергілікті түрмеге қамалды. Сондай-ақ 10 қыркүйекте немістер 69 еврейді қаладан қуғынға салды. Немістер поляк кеңселерiн, сот үйлерiн және ұйымдарын жаппай тінту жүргізіп, жергілікті поляк зиялыларын, оның ішінде жергілікті шенеуніктерді, мұғалімдерді және дін қызметкерлерін тұтқындады. Intelligenzaktion аясында бұл шаралар келесі айларда жалғасты, соның салдарынан көптеген адамдар Сольдау концлагерінде қаза болды. 1940 жылдың 20 ақпанында Ошчисловода жергілікті мүгедектер өлтірілді. Польшаны басып алу басталғаннан кейін көп ұзамай, Млава 1939 жылдың 26 қазанында нацистік Германияға қосылды және Regierungsbezirk Zichenau құрамында басқарылды. Немістер қалада екі мәжбүрлі еңбек лагерін құрып, жұмыс істетті. Қала (неміс тілінде Миляу деп аталды) өзінің атын жақын маңдағы Сольдау концлагерінің тұтқындары салған және "Жаңа Берлин" деп аталған "Миляу" әскери оқу полигонына берді. Нацистер бұл нысанды "Барбаросса" операциясы кезінде әскери танктерді жөндеу және қайта жарақтандыру үшін, сондай-ақ танкіге қарсы қару-жарақ пен артиллерияны сынақтан өткізу үшін пайдаланды. Оны салу үшін Кшивонос маңындағы он бес шағын ауыл толығымен бұзылып, 25 000 адам жер аударылды. Басқа да неміс әскери полигондары оккупацияланған Польшада орналасқан, мысалы, Пүстковтағы SS Truppenübungsplatz Heidelager және Дземяныдағы SS Truppenübungsplatz Westpreußen. Геттодан аман қалған еврейлер Аушвицке депортацияланды. Соңғы депортация 1942 жылдың 10 желтоқсанында болды. 1945 жылы совет әскерлері келгенге дейін Млавада Truppenübungsplatz "Mielau" жанындағы мәжбүрлі еңбек лагерінің 364 тұтқыны немістер тарапынан өлтірілді. 1945 жылы қала Польшаға қайта қосылды, бірақ советтік коммунистік режим орнатылды, ол 1980 жылдары коммунизм құлағанға дейін билікте болды. 1975 жылдан 1998 жылға дейін қала әкімшілік тұрғыдан Цьечанов воеводтығына қарасты. 1991 жылы 26-27 маусым аралығында қалада зорлық-зомбылық пен тонау оқиғалары болды, онда шамамен 200 адамнан тұратын жастар тобы, соның ішінде жас әйелдер, жергілікті рома халқының үйлеріне басып кірді, оларды қашуға мәжбүр етті. Көтеріліске себеп болған оқиға – румындық жүргізушінің соқтығысынан польшалық жаяу жүргінші мен оның серігі қаза тапқан.
Өнеркәсіп
Қалада LG теледидарлары мен мониторларын шығаратын ірі зауыт орналасқан. Млава қаласы CONVAERO Polska компаниясының Bio Dry™ технологиялық жобасының алғашқы сынақ алаңы болды, онда жыл сайын 96 000 тонна ұсақталған тұрмыстық қатты қалдықтар (ТҚҚ) өңделіп, ылғалдылығы 25%-ға төмендетіледі, нәтижесінде оңай бөлінетін және қайта өңдеуге жарамды соңғы материал алынады.
Спорт
Млава қаласында "Млавянка Млава" ерлер футбол командасы бар, ол 2004–2005 маусымында екінші лигада өнер көрсеткен.