Кжешовице: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Krzeszowice (1941-45 жылдары Kressendorf) – Польшаның оңтүстігіндегі қала, Кіші Польша воеводалығында орналасқан. 2004 жылғы мәлімет бойынша, халқы 9 993 адамды құрайды. Krzeszowice Краков қалалық агломерациясына жатады және Краков қаласының орталығынан батысқа қарай 25 шақырым қашықтықта орналасқан. Қалада Краковтан Катовицеге бағытталған маңызды теміржол желісіндегі теміржол стансасы бар, сондай-ақ Варшавадан Бытомға дейін созылатын №79 ұлттық тас жолынан өтеді. 1928–1966 жылдары қала шипажай мәртебесіне ие болды. Krzeszowice-де 1923 жылы құрылған Świt спорт клубы бар. Krzeszowice Краков-Ченстохова жотасының оңтүстік бөлігінде орналасқан, аймақта көптеген үңгірлер мен аңғарлар кездеседі. 1981 жылы Юра ландшафты парктері кешені құрылғанда, Krzeszowice коммунасының үш паркі оның құрамына енді (Рудня ландшафты паркі, Тенчинек ландшафты паркі және Краков аңғарлары ландшафты паркі). 2008 жылы ол Германия, Польша, Италия және Испаниядан таңдалған 19 еуропалық ауылдың қатарында Хуан Фрутос түсірген "Еуропа ауылдары" ("Pueblos de Europa") испан деректі фильміне іріктеліп алынды.

Тарих

Крессуице туралы алғашқы жазба 1286 жылға қатысты, онда Краков епископы Пауэль з Пржеманкова Фричек Фретонға Крессуице ауылын орналастыруға рұқсат берген. 1337 жылға қарай Кжезовицеде Әулие Мартиннің ағаш шіркеуі болған. 15 ғасырдың ортасында қалада мектеп пен қоғамдық үй болды. 1555 жылы Кжезовице Станислав Тэнчинскийге тиесілі болды, сосын оны бірнеше ақсүйек отбасылар – Сиеневскийлер, Опалинскийлер, Чарторискийлер, Любомирскийлер және 1816 жылдан бастап Потоцкийлер иеленді. 17 ғасырдың басында Кжезовице шлюсы, жергілікті минералды судың пайдалы қасиеттерін Кжезовице приходтық діни қызметкері, әулие Бернард Бохенский ашты, ол оны 1625 жылғы шлюстың жазбаларында атады. 1778 жылы князь Август Чарториский мұнда алғашқы ванналарды ашты, көп ұзамай науқастар Кжезовицеге келе бастады. 1783–1786 жылдары Воксхолл сарайы салынды, ал 1819 жылы Жасыл ванна ашылды. Кжезовице дамуға көшті, 1809–1815 және 1855–1867 жылдары қала округ орталығы болды. 1815–1846 жылдары Кжезовице Краков еркін қаласына, ал 1846–1918 жылдары Австрияға қарасты. 1829 жылы мұнда аурухана, 1843 жылы кедейлерге арналған пана, ал 1844 жылы неоготикалық шіркеу салынды. 1847 жылы Кжезовицеде Краковтан Мысловицеге дейінгі жаңа салынған жол бойында теміржол станциясы ашылды. Жергілікті тұрғындар Краков көтерілісіне қатысып, қаңтар көтерілісі кезінде Ресей бақылауындағы Польшадан келген польшалық көтерілісшілерге көмектесті. 1850–1855 жылдары итальяндық Ренессанс стилінде Потоцкий сарайы және ағылшын бағы салынды. Сарайдың барлық бөлшектері 1870 жылға дейін аяқталмады. 1910 жылы Кжезовице халқы 2619 адамды құрады, оның 18%-ы еврейлерді құрады. Қала дамуын жалғастырды, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында бірнеше жаңа кәсіпорын ашылды. 1924 жылдың 3 желтоқсанында Кжезовице ресми түрде қала мәртебесін алды. Жаңа аудандар мен тұрғын үйлер салынды, ал 1931 жылға қарай халық саны 3391 адамға жетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кжезовице генерал-губернаторлыққа қарасты. Потоцкий сарайы поляк құлдарының еңбегімен нацистердің бұйрығымен қалпына келтіріліп, немістер оны Хаус Крессендорф деп атады, ол Ханс Франктің жазғы резиденциясына айналды. Көптеген еврей азаматтары Холокост кезінде қаза тапты. Кжезовицедегі неміс оккупациясы 1945 жылдың 19 қаңтарында аяқталды.

First mention of Krzeszowice comes from 1286, when Bishop of Kraków, Paweł z Przemankowa, allowed a man named Fryczek Freton to locate the village of Cressouicy. By 1337, Krzeszowice already had a wooden church of St. Martin. In the mid 15th century, it had a school and a public house. In 1555, Krzeszowice belonged to Stanisław Tęczynski, then it was owned by several noble families the Sieniawski family, Opaliński family, Czartoryski family, Lubomirski family and, since 1816, the Potocki family. In the early 17th century, the advantages of local mineral water were discovered by Krzeszowice parish priest, reverend Bernard Bocheński, who mentioned it in the 1625 parish records. In 1778, Prince August Czartoryski opened here first baths, and soon afterwards, patients began visiting Krzeszowice. In 1783–1786, the Vauxhall Palace was built, and in 1819, the Green Bath was opened. Krzeszowice began to prosper, in 1809–1815 and 1855–1867, the town was the seat of a county. In 1815–1846, Krzeszowice belonged to the Free City of Kraków, and to Austria in 1846 1918 within the Grand Duchy of Cracow, Chrzanow Bezirkshauptmannschaft. A hospital was opened here in 1829, a shelter for the poor in 1843, and in 1844, neo Gothic church was built. In 1847 Krzeszowice received a rail station, along the newly built route from Kraków to Mysłowice. Local residents took part in the Kraków Uprising, and helped Polish rebels from Russian controlled Congress Poland, during the January Uprising. In 1850–1855, the Potocki Palace was built, in the Italian Renaissance style, together with English garden. The palace with all its details was not completed until 1870. By 1910, the population of Krzeszowice was 2619, out of which Jews made 18%. The town continued to develop, with several new enterprises opened here in the late 19th and early 20th century. On December 3, 1924, Krzeszowice was officially incorporated as a town. New districts and blocks of flats were built, and by 1931, the population grew to 3,391. During World War II Krzeszowice belonged to the General Government. The Potocki Palace was restored by polish slave laborer by the order of Nazis and renamed by Germans into Haus Kressendorf, becoming the summer residence of Hans Frank. Almost all Jewish citizens were murdered in the Holocaust. The German occupation of Krzeszowice ended on 19 January 1945.

Мұражайлар мен галереялар

Кжезовице аймағының мұражайы, өнер туындылары, заттар мен жиһаздардан тұратын шағын көркем галерея.