Кіріспе

Б.з.б. V ғасырындағы Македония патшасы

Пердикка II б.з.б. 454 жылдан бастап б.з.б. 413 жылы қайтыс болғанға дейін Македония патшасы болды. Пелопоннес соғысы кезінде ол Спарта мен Афина тарапын жиі ауыстырды.

Отбасы

Пердикка II – Александр I-нің тұңғыш ұлы. Оның төрт бауыры болды: Алцет, Аминт, Менелай және Филип. Менелай болашақ патша Аминтас II-нің әкесі, ал Аминтастың немересі патша Аминтас III болады. Шамамен 429/428 ж. б.з. Пердикка Македонияға тракиялықтардың шапқынына тоқ нүкте қою үшін, тракиялық патша Ситалкстің немере інісі Сеутеске қарындасы Стратониканы әйел ретінде беруге келісім шарт жасады. Өкіметтік кезеңінде Пердикка кем дегенде екі әйелге үйленді: Симах және Клеопатра. Біріншісі, Архелай мен Аэроп II-нің анасы, Платонның «Горгий» диалогындағы тұлғалары арқылы Алцеттің құлы болған деп айыпталды. Дегенмен, анасы құл болған жағдайда Архелайдың заңды ұл ретінде танылуы күмәнді болғандықтан, Симах көбінесе Македония элитасының мүшесі болған (бірақ патшалық отбасынан емес). Клеопатра, мүмкін Линкест немесе тіпті Аргеад руынан шыққан, Пердиккаға бір ұл сыйлады, аты әзірге белгісіз. Платонның сөзіне сүйенсек, Архелай оны жеті жасында құдыққа тастап өлтірген, себебі ол заңды мұрагер саналған. Пердикка қайтыс болғаннан кейін Клеопатраның өгей ұлы Архелайға үйленгенін көрсететін нақты дәлелдер бар, бірақ Николас Хаммонд сияқты тарихшылар бұл мәлімдемеге қарсылық білдірген.

Билік

454 жылы Александр I-нің күтпеген өлімі Македониядағы династиялық дағдарыс тудырды. Пердикка таққа ең үлкен ұлы ретінде отырды, бірақ оның төрт бауырының екеуі, Филипп пен Алкет, өздерінің жергілікті биліктеріне (архай) ие болды. Ол Алкеттің аумағын белгісіз уақытта жаулап алды, бірақ Филипптің Амфаксит маңындағы стратегиялық маңызды Аксиос аңғарына бақылау орнатуы қиынға соқты. 433 жылы Филипп Жоғарғы Македониядағы және Афинадағы Элимиотис патшасы Дердас I-мен одақ құрып, бір-бірін қорғауға және Филипптің жауларына көмектеспеуге уәде берді. Пердикка Афинаның Потидеяны қоса алғанда, бірнеше қалаларында бүлік көтерді. Афина күшпен жауап беріп, Македонияға 1000 гоплит және 30 кеме жіберіп, Терманы басып алды. Олар Пиднаны қоршауға алды, онда оларға тағы 2000 гоплит және 40 кемеден тұратын күш келді. Бірақ афиналықтар Пиднаны қоршағанда, Коринфтің Потидеяны қолдау үшін 1600 гоплиттен және 400 жеңіл әскерден тұратын күш жібергенін естіді. Осы жаңа қауіпке қарсы тұру үшін Афина Пердиккамен одақтасып, Потидеяға жорық жасады. Пердикка келісімді бұзып, Потидеяға бет бұрды. Афиналықтар ақырында жеңіске жетсе де, бұл шайқас (Сибота шайқасымен бірге) Пелопоннес соғысына тікелей себеп болды. 431 жылдың күзінде Афина Одирисия патшасы Ситалкеспен одақ құрды. Содан кейін Нимфодор Афина мен Пердикка арасында келісім жасады, онда Македония Терманы қайтарып алды, ал Пердикка көтерілісші халкидтерге қарсы бірге жорық жасауға келісті. Осы кезде Афина Филипптің ұлы Аминтаспен бірге Тракияға қашып кетті. Бірақ Фукидид Ситалкестің 429 жылы үлкен әскермен және Аминтаспен Македонияға шабуыл жасағанын, 431 жылы орындалмаған (соған дейін белгісіз) уәдесі үшін Пердиккаға ашуланғанын хабарлайды. Ситалкес «Төменгі Македонияға» жоғарыдан шабуыл жасап, Керкин тауы (қазіргі Огражден тауы) арқылы өтіп, Валандово арқылы Филипптің бұрынғы аумағына кірді, шамамен 150 000 адамнан тұратын әскермен келді. Аймақтағы бірнеше қалалар, Еуроп қаласынан басқа, тракиялықтарға өткен, ал македониялықтар бекіністеріне шегінуге мәжбүр болды. Олардың шабуылға дайын болмауының себебі Пердикканың 1000 македониялықты спартандық генерал Кнемустың Афинаға қарсы жорығына қолдау көрсету үшін жібергені болуы мүмкін. Македониялықтардың қарсыласуы шектеулі болды, Ситалкес Мигдонияны, Крестонияны және Анфемусты қиратты, бірақ Пердикканың Орест одақтастарының тиімсіз кавалерия шабуылы болды. Дегенмен, шабуыл бірнеше себепке байланысты сәтсіз аяқталды. Біріншіден, қыс мезгілінде азық-түлік азайды, ал уәделенген афиналық флот келмеді. Афиналықтар одақтас болғанымен, амбициялы Ситалкестің жылдам ілгерілеуінен кейін Македония тағына тракиялық клиенттің келуінен алаңдады. Осыдан кейін Пердикка спартандықтармен одақтасып, 424 жылы спартандық Брасидасқа Амфиполисті афиналықтардан, оның ең маңызды колонияларының бірін, негізінен флоттары үшін ағашқа қол жеткізу үшін алуға көмектесті. Бұл Афинаға ауыр соққы болды және оларды алдағы жылдарда Македония ағашына тәуелді етті, бұл Македонияның саудалық позициясын күшейтті. Бұған жауап ретінде спартандықтар Пердиккаға шекарасын қорғауға көмектесті, Линкестис патшасы Аррабейге шабуыл жасады, иллирийлерден қолдау күтілді (Линкестис шайқасы). Бірақ иллирийлер жақтан өтіп, Пердикка мен оның спартандық одақтастарына шабуыл жасады. Жақсы жаттығудан өтпеген македониялық әскері қашқа жетті, сондықтан спартандықтар да шегініп, македониялықтардың жүк көлігіне ашуланып шабуыл жасады. Бұл Македония мен Пелопоннес арасындағы қарым-қатынасты нашарлатты және Пердикканы 423 жылы Афинамен одақтастырды. 417 жылы Пердикка афиналықтарды тастап, спартандықтармен Аргив одағына қосылды. Төрт жылдан кейін ғана, афиналықтардың қысымына көніп, Пердикка Пелопоннеспен байланысын үзді және Амфиполиске шабуыл жасауда Афинаға көмектесті. 413/2 ж. ол қайтыс болып, мұрагер ретінде ұлы Архелайды қалдырды.