Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мидың бұзылуы немесе ауруы.
Disorder or disease of the brain
Энцефалопатия (/ɛ//n/,/s//ɛ//f//ə/'/l//ɒ//p//ə//θ//i/; енкефалос "ми" + патос "зардап") – мидың кез келген бұзылуы немесе ауруы, әсіресе созылмалы дегенеративтік жағдайлар. Қазіргі қолданыста энцефалопатия жеке бір ауруды емес, мидың жалпы қызметінің бұзылу синдромын білдіреді; осы синдромның көптеген органикалық және органикалық емес себептері болуы мүмкін.
Encephalopathy (/ɛ//n/,/s//ɛ//f//ə/'/l//ɒ//p//ə//θ//i/; from ἐνκέφαλος "brain" + πάθος "suffering") means any disorder or disease of the brain, especially chronic degenerative conditions. In modern usage, encephalopathy does not refer to a single disease, but rather to a syndrome of overall brain dysfunction; this syndrome has many possible organic and inorganic causes.
Белгілері мен симптомдары
Энцефалопатияның ерекше белгісі – сананың өзгеруі немесе делирий. Сананың өзгеруіне таным, назар, бағдар, ұйқы-ояну циклы және сананың жұмыс істемеуі тән. Энцефалопатияның түрі мен ауырлығына қарай, жиі кездесетін неврологиялық белгілер – танымдық қабілеттің төмендеуі, жеңіл тұлға өзгерістері және шоғырлану қабілетсіздігі. Басқа неврологиялық белгілерге дизартрия, гипомимия, қозғалыс мәселелері (олар ұқыпсыз немесе баяу болуы мүмкін), атаксия, тремор жатады. Басқа неврологиялық белгілерге рефлекстік ұстау және сору әрекеттері, нистагм (шапшаң, рефлекстік көз қозғалысы), жактитация (жатып тынышсыздық), және Чейн-Стокс тынысы (толқын тәрізді тыныс алудың күшеюі мен әлсіреуі) сияқты тыныс алудың бұзылулары, апнеустикалық тыныс алу және гиперкапниядан кейінгі апноэ жатады. Ошақты неврологиялық бұзылыстар сирек кездеседі. NMDA рецепторларына қарсы энцефалит – ең көп кездесетін аутоиммундық энцефалит. Ол параноидтық және қанағаттандырылмаған ойларға, алаңдауға, галлюцинацияларға (көру және есту), ерекше мінез-құлыққа, қорқуға, қысқа мерзімді есте сақтаудың жоғалуына және шатасуға алып келуі мүмкін. АИТВ энцефалопатиясы деменцияға соқтыруы мүмкін.
The hallmark of encephalopathy is an altered mental state or delirium. Characteristic of the altered mental state is impairment of the cognition, attention, orientation, sleep–wake cycle and consciousness. Depending on the type and severity of encephalopathy, common neurological symptoms are loss of cognitive function, subtle personality changes, and an inability to concentrate. Other neurological signs may include dysarthria, hypomimia, problems with movements (they can be clumsy or slow), ataxia, tremor. Other neurological signs may include involuntary grasping and sucking motions, nystagmus (rapid, involuntary eye movement), jactitation (restlessness while in bed), and respiratory abnormalities such as Cheyne Stokes respiration (cyclic waxing and waning of tidal volume), apneustic respirations and post hypercapnic apnea. Focal neurological deficits are less common. Anti NMDA receptor encephalitis is the most common autoimmune encephalitis. It can cause paranoid and grandiose delusions, agitation, hallucinations (visual and auditory), bizarre behavior, fear, short term memory loss, and confusion. HIV encephalopathy can lead to dementia.
Диагностика
Қан талдаулары, бел омыртқадан пункция жасау арқылы милық сұйықтықты зерттеу (сонымен қатар спиналды пункция деп те аталады), мидың суреттеу зерттеулері, электроэнцефалография (ЭЭГ), нейропсихологиялық тестілеу және осыған ұқсас диагностикалық зерттеулер энцефалопатияның түрлі себептерін анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Диагноз көбінесе клиникалық қойылады. Яғни, ешбір тест диагнозды нақты бермейді, бірақ аурудың жалпы көрінісі және белгісіз тест нәтижелері тәжірибелі дәрігерге диагнозды білдіреді.
Blood tests, cerebrospinal fluid examination by lumbar puncture (also known as spinal tap), brain imaging studies, electroencephalography (EEG), neuropsychological testing and similar diagnostic studies may be used to differentiate the various causes of encephalopathy. Diagnosis is frequently clinical. That is, no set of tests give the diagnosis, but the entire presentation of the illness with nonspecific test results informs the experienced clinician of the diagnosis.
Емдеу
Емдеу энцефалопатияның түрі мен ауырлығына қарай әртүрлі болады. Кез келген құрылыс қылығын азайту немесе тоқтату үшін құрылысқа қарсы дәрілер тағайындалуы мүмкін. Кейбір адамдарға диетада өзгерістер жасау және қосымша тамақтану заттары көмектеседі. Ауыр жағдайларда диализ немесе ағза алмастыру операциясы қажет болуы мүмкін. Симпатомиметик препараттар ми жарақаты, созылмалы инфекциялар, инсульт, ми ісіктері салдарынан туындаған энцефалопатиясы бар адамдардың мотивациясын, танымдық қабілетін, моторлық өнімділігін және сергектігін арттыра алады. Егер энцефалопатия емделмеген целиакия ауруынан немесе целиакия емес глютенге сезімталдықтан туындаса, глютенсіз диета мидың зақымдануының прогрессиясын тоқтатады және бас ауруын жақсартады. Мидың зақымдануы, немесе қайтымды зақымдану болуы мүмкін. Бұл мидың тікелей зақымдануынан немесе мидан алыс орналасқан аурудан туындауы мүмкін. Клиникалық дәрігерге адамда энцефалопатия бар деген қорытынды жасауға себеп болатын жекелеген белгілер: зиякерлік жетілмеушілік, тітіркену, алағайлау, делирий, шатасу, ұйқышылдық, кома және психоз. Сондықтан, адамды энцефалопатияның клиникалық белгілері бар деп сипаттау өте нақты сипаттама емес. Энцефалопатия термині ауруды атағанда, себептері, болжамдары және салдары әртүрлі болатын көптеген ми ауруларын білдіреді. Мысалы, барлық жұқпалы губка тәрізді энцефалопатияларды тудыратын приондық аурулар әрқашан өлімге алып келеді, бірақ басқа энцефалопатиялар қайтымды болуы мүмкін және тамақтану жетіспеушілігі мен токсиндерді қоса алғанда, көптеген себептерге ие болуы мүмкін.
Treatment varies according to the type and severity of the encephalopathy. Anticonvulsants may be prescribed to reduce or halt any seizures. Changes to diet and nutritional supplements may help some people. In severe cases, dialysis or organ replacement surgery may be needed. Sympathomimetic drugs can increase motivation, cognition, motor performance and alertness in persons with encephalopathy caused by brain injury, chronic infections, strokes, brain tumors. When the encephalopathy is caused by untreated celiac disease or non celiac gluten sensitivity, the gluten free diet stops the progression of brain damage and improves the headaches. brain injury, or a reversible one. It can be due to direct injury to the brain, or illness remote from the brain. The individual findings that cause a clinician to refer to a person as having encephalopathy include intellectual disability, irritability, agitation, delirium, confusion, somnolence, stupor, coma and psychosis. As such, describing a person as having a clinical picture of encephalopathy is not a very specific description. When referring to a disease, encephalopathy refers to a wide variety of brain disorders with very different etiologies, prognoses and implications. For example, prion diseases, all of which cause transmissible spongiform encephalopathies, are invariably fatal, but other encephalopathies are reversible and can have a number of causes including nutritional deficiencies and toxins.