Кіріспе

Уитни Калифорнияға қарсы, 274 U. S. 357 (1927), – АҚШ Жоғарғы Сотының қоғамға нақты және жақын қауіп тудыратын сөздер айтқан адамның сотталғанын қолдаған шешімі. Жоғарғы Сот судьяларының көпшілігі сот шешімін қолдаса да, бұл үкім Луис Брандейс судьясының азаматтардың үкіметті сынау құқығына жаңаша қарауды ұсынған қосымша пікірінің арқасында сөз бостандығы саласындағы маңызды прецедентке айналды. Бұл шешім 1969 жылы «Бранденбург Огайоға қарсы» ісінде күшін жойды.

Өмірбаян

Анита Уитни, Калифорнияның беделді әулетінің мүшесі, 1919 жылғы Калифорнияның қылмыстық синдикализм туралы заңы бойынша Американың коммунистік еңбек партиясын құруға көмектескені үшін айыпталып сотталды, бұл партия мемлекет тарапынан американдық үкіметті күшпен құлатуға шақырды деп айыпталды. Уитни 1919 жылдың қараша айында Окленд қаласында партияның Калифорниялық бөлімшесіне қаржылық көмек көрсету мақсатында сөз сөйлегеннен кейін тұтқындалды. Уитни өзінің немесе басқа ұйымдастырушылардың партияны зорлық-зомбылық құралына айналдыру ниеті болмағанын жоққа шығарды. 1920 жылдың ақпан айында Уитни Аламида округінің жоғарғы сотында сотталып, қылмыстық синдикализмнің төрт бапсы бойынша кінәлі деп танылды. Ол Сан-Квентин түрмесінде бір жылдан он төрт жылға дейін жазаға кесілді, бірақ он бір күннен кейін кепілдік төлегеннен және денсаулығының нашар екенін дәлелдегеннен кейін босатылды. Уитни Калифорнияның сот жүйесінде бірнеше шағымдануға тырысты, бірақ 1919 жылғы штат заңының қолданылуына қарсы аргументтері қабылданбады. Калифорнияның жоғарғы сотына берген өтініші де қабылданбады. Уитни АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің тең қорғау және заңмен қамтамасыз етілу қағидаларына негізделген аргументтерді қабылдады, оның сөзі басқалардың сөзінен өзгеше жазаланғанын мәлімдеді. Санфорд Уитни ісіне қатысты нақты және қазіргі қауіп сынағын кеңейтіп, қылмыстық айыпталудың нақты жағдайларын және мазмұнын қарастырды. Соттың пікірінше, полициялық билігін жүзеге асыруда штат, сөз бостандығы құқығын теріс пайдаланғандарды "қоғамдық игілікке зиян келтіретін, қылмысқа итермелейтін, қоғамдық тәртіпті бұзатын, ұйымдасқан үкіметтің негіздеріне қауіп төндіретін және оны құлатуға бағытталған сөздері үшін" жазалауға құқылы. Басқаша айтқанда, "жаман салдарға" әкелетін сөз жазалануы мүмкін. Осылайша, штаттың осы типтегі сөздерге қатысты полициялық билігі он төртінші түзетуге қайшы келмейді. Брандейс Бірінші түзету бойынша қалыптасқан сот тәжірибесінен айтарлықтай алшақтады және сөз бостандығын демократиялық процеске қатысты қарастырды. Ол азаматтардың басқару процесіне қатысуға міндетті екенін, олар үкіметтік саясатты толық және қорқынышсыз талқылап, сынау мүмкіндігіне ие болмаса, мұны істей алмайтынын айтты. Егер үкімет танылмаған пікірлерді жазалай алса, ол еркіндікті шектейді. Ұзақ мерзімде бұл демократиялық процестерді құрылытады. Осылайша, сөз бостандығы абстрактілі құндылық емес, сонымен қатар демократиялық қоғамның маңызды құралы болып табылады. Брандейстің сөздерімен айтқанда:

Бірақ олар [Аталар] тәртіпті тек жазалаудан қорқу арқылы қамтамасыз етуге болмайтынын білді; ой-өріс, үміт және қиялға кедерес келтірудің қауіпті екенін; қорқыныш қуғын-сүргінді тудырады; қуғын-сүргін жек көруді тудырады; жек көру тұрақты үкіметке қауіп төндіреді; қауіпсіздіктің жолы күмәнді наразылықтар мен ұсынылған шешімдерді еркін талқылау мүмкіндігінде жатыр және жаман кеңестерге ең тиімді қарсы шара - жақсы кеңестер екенін білді. Олардың ой-өрістің күшіне қоғамдық талқылау арқылы сенім білдіргендіктен, заңмен мәжбүрленген үнсіздіктен, күштің ең нашар түріндегі дәлелден аулақ болды. Үстем көпшіліктің кейде тирандығын мойындап, сөз бостандығы мен жиналыс бостандығын қамтамасыз ету үшін Конституцияға түзетулер енгізді.

Тиісті әсерлер мен кейінгі оқиғалар

Жоғарғы Соттың шешімінен кейін көп ұзамай Анита Уитни Калифорния губернаторымен, судья Брандейстің қосымша пікіріне сүйене отырып кешірілді. Вудро Вильсонның халықаралық ғалымдар орталығынан Филиппа Стром Уитнидің Америка саяси жүйесінде жұмыс істеуге сенетін бейбітшіл екенін мәлімдеді. Уитни, шын мәнінде, еңбек ұйымдарымен байланысы үшін және өзінің реформалық қызметі үшін сотқа тартылды, оның ішінде теңдік үшін күресу және әділ саяси және экономикалық жүйеге қолдау көрсету. Брандейстің Уитни ісі бойынша берген қосымша пікірі көпшілік пікірден гөрі ықпалдырақ болды және «адамдарға қауіпті жағдай» тестісін қабылдамауға ишара жасады. Бұл 1950-60 жылдары орын алды, АҚШ сот жүйесі үкімет шенеуніктерінің қолайсыз деп табатын сөздерден туындаған дереу заңсыз әрекеттер қаупіне көшті. Бұл доктрина 1969 жылы «Бранденбургке қарсы Огайо» ісі бойынша Жоғарғы Соттың шешімімен бекітілді, ол «Уитниге қарсы Калифорния» ісін прецедент ретінде нақты жоққа шығарды. Конституциялық сарапшылар Брандейстің қосымша пікірін «сөз бостандығы құқығындағы маңызды кезең» деп атады, ол «қоғамның негізгі тірегін» сақтайды.