Кіріспе

Яков I (1334 – 9 қыркүйек 1398) Кипр корольі Хью IV-тің кіші ұлы болды және 1369 жылы "Иерусалим констеблі" атағын алды. 1382 жылы оның жүрегі ауырған немере інісі Петр II қайтыс болған соң, ол Кипр корольі болды. Яков 1389 жылы Иерусалим корольі болып таж кигізілді және 1393 жылы Армения корольі атағын қабылдады, ол 1396 жылы ресми түрде берілді. Яков Кипр корольі Хью IV және оның екінші әйелі Аликс Ибелиннің үшінші ұлы еді. Оның үлкен жартылай бауыры Гай, Галилея князі (1320–1343), ал оның екі бауыры Кипр корольі Петр I (1328–1369) және Антиохия князі Иоанн Лузиньян (1329–1375) болды. Король болғанға дейін Яков басқа да лауазымдарда болды және Генуялықтардың Кипрға басып кіруіне қарсы тұрғанымен белгілі болды.

Асыл адам

1359 жылы әкесі король Игу IV қайтыс болғаннан кейін, үлкен ұлы Петр I таққа отырып, 10 жыл патшалық құрды, бірақ 1369 жылы қаза тапты. Ол кезде Петрдің жалғыз ұлы, мұрагері Петр II шамамен 14 жаста болды. Джеймстің екінші інісі, Иоанн, Антиохияның титулды князі, Кипр констеблі, Игу IV-тің тірі қалған ең үлкен ұлы ретінде, Петр II еңбекке жарамсыз болған үш жыл бойы регенттік қызметін атқарды, ол 1372 жылдың қаңтарында тәж киді. Регенттік кезінде Петр I-нің жесірі, Арагондық Элеонора күйеуінің өлімінен кек алу үшін генуэздіктерді Кипрге шабуыл жасауға шақырды. Генуэздіктер Кипрдегі сауда және қаржылық мүдделерін қорғап, оларды пайдалануға ниеттенгендіктен, 1373 жылдың сәуір айында аралға басып кірді. Олар мықты бекітілген Фамагуста қаласын басып алғаннан кейін, оларды шақырған Петр II мен оның анасы Элеонораны тұтқынға алды. Петр I-ді өлтірген ақсүйектерді өлтіргеннен кейін, олар аралды өз бақылауларына алуды көздеді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1375 жылы Элеонора күйеуінің інісі Иоанн Лузиньянды, Антиохия князін (бұрынғы регентті) өлтіруді ұйымдастырды, күйеуінің өліміне оның кінәлі екенін мәлімдеді. Джеймстің басқа ағасы Яков та Петр I-ді өлтірген топқа қатысқан деген қауесет болды, бірақ ол осы кезде Генуяда түрмеде отырған еді. Яков Иерусалим констеблі, екінші тұлға болып тағайындалды, ал оның үлкен ағасы Кипр констеблі, Кипрдегі ең жоғары әскери лауазым болды және осы қызметте 1373 жылы генуэздіктердің басып кіруіне қарсы тұрды. Джеймс пен оның інісі Иоанн да басып кіруге қарсылық көрсетті. Джеймс Кирениядағы күштерді басқарып, генуэздіктердің шабуылына сәтті қарсы тұрды. Алайда, оның жас немересі Петр II генуэздіктермен келісімге келді, олар Фамагустаны өздерінде қалдырды. Келісімге сәйкес, Джеймс Кипрді тастап кетуге мәжбүр болды. Генуэздіктер оны Кипрдегі басты қарсыласы деп есептеді. 1374 жылы ол Кирениядан кемемен аралдан шықты. Кеме Родосқа тоқтауға мәжбүр болды, онда генуэздіктер оны тұтқынға алып, әйелімен бірге Генуяға әкелді. Олардың кішкентай қызы Родос немесе Генуяда қайтыс болды. Олардың тұңғыш ұлы Янус 1375 жылы осы қалада дүниеге келді. Генуяда ол әйелімен 9 жыл бойы тұтқын ретінде қиын жағдайда өмір сүрді. Олардың көптеген басқа балалары да Генуяда туған болуы мүмкін.

Патша

1382 жылы Петр II мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін, Кипр Парламенті Джеймсті Генуяда тұтқында ұсталған күйінде патша етіп тағайындады. Генуялықтар оны Кипрге қайта жіберуге келіспей тұрып, сауда үшін жаңа жеңілдіктер беру үшін онымен келісім жасасты және 1383 жылдың 2 ақпанында «қанаушылық» келісімге қол қойды. Фамагуста Генуя билігінде қалды, бұл Джеймс және одан кейінгі патшалар ешқашан қабылдамады. Ол өмірінің соңына дейін осы қаланы қайтаруға тырысты. Джеймстің түрмеден қайтуын күтіп, Кипр Корольдігі 12 ақсүйектен тұратын регенттік кеңеспен басқарылды. 1383 жылы ол босату шарттарына қол қойғаннан кейін, әйелімен бірге Генуялықтардың күзетімен Генуяға оралды. Бірақ сол кезде бірқатар ақсүйектер осы шарттарға наразылық білдіріп, басқа монархты іздеді. Олардың арасында Перот және Вильмот де Монтолиф ағайындылары болды. Перот жеке түрде Петр II-нің жесірі, королева Валентинаны аралды иеленуге ынталандырды, бірақ көпшілік алдында оның қызы Мариетті немесе Маргаретті қолдады. Монтолиф ағайындыларының патшалық отбасына үйленуге құпия ниеттері болуы мүмкін. Джеймс Кипрге келгенде, көптеген адамдар оның патшалығын мойындаудан бас тартты. Кипр констеблі лауазымын алған Джеймс, халқы бүлікші ақсүйектерден қорқып, оған адалдық көрсете алмағандықтан екі қорғаныссыз қаланы өртеп жіберді. Бүлікші ақсүйектер Монтолиф ағайындыларын Генуялықтардан Джеймсті шығынсыз босату үшін келісім шарттарын жақсартуға тырысуға жіберді, бірақ олар сәтсіз аяқтады және Джеймс бұрын қол қойған келісімнің шарттарын қабылдаудан бас тартты. Джеймстің Генуядан келген сүйемелдеушілері келісім шарттарына сәйкес міндеттерін орындай алмады және оларға берілген мерзім бітті. Олар оны Генуяға қайтарды. 1385 жылға дейін ақсүйектерді Джеймсті қабылдауға көндіру мүмкін болмады. 1385 жылдың сәуір айында Джеймс ұлы Янусты Генуядағы түрмеде кепіл ретінде қалдырып, Кипрге қайта оралды және Никосияға барды, онда оны зор қуанышпен қарсы алды. 1385 жылдың мамыр айында ол Санкт-София соборында Пауль Палеолог Тагарис қолдарынан тәж киді. Тәж кигеннен кейін оның қарсыластары тұтқындалып, жазаланды. Монтолиф ағайындылары өлім жазасына кесілді. Ол ұлын құтқару үшін қаражат жинау үшін салық салды. Бұл оның тәж кигенінен жеті жылдан астам уақыт өткен соң, 1392 жылдың желтоқсан айында іске асырылды. 1389 жылы Джеймс I Иерусалим патшасы атанды. 1393 жылы Армения патшасы V Лео қайтыс болды, ал Джеймс Армения патшасы атағын алды, ол 1396 жылы ресми түрде берілді. Бұл корольдік сол кезде Кипрдің Петр I-нің басып алғаннан бері Кипр қолында болған Корикос қаласына дейін азайды. Ол 1398 жылы Никосияда қайтыс болды.