Авар тілі – Дағыстандағы аваровтың ежелгі кавказ тілі. 1 млн сөйлеушісі бар, Дағыстанның тілдерінің бірі, түркі тілдес халықтар арасында байланыс тілі ретінде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дағыстан аварларының солтүстік-шығыс кавказ тілі, Солтүстік Кавказ.
Дағыстанда қолданылатын тіл.
Northeast Caucasian language of the Avars of Dagestan, North Caucasus
the language spoken in Dagestan
Авар (магарул мацӏ, maǥarul macʼ, "тау тілі" немесе авар мацӏ, awar macʼ, "авар тілі") – сондай-ақ Авар тілі деп те аталады, ол Авар-Андий тобына жататын солтүстік-шығыс кавказ тілі. Оны аварлар, негізінен Дағыстанда сөйлейді. 2010 жылы Дағыстанда және Ресейдің басқа аймақтарында шамамен 1 миллион адам сөйлеген.
Avar (магӏарул мацӏ, maǥarul macʼ , "language of the mountains" or авар мацӏ, awar macʼ , "Avar language"), also known as Avaric, is a Northeast Caucasian language of the Avar–Andic subgroup that is spoken by Avars, primarily in Dagestan. In 2010, there were approximately 1 million speakers in Dagestan and elsewhere in Russia.
Географиялық таралуы
Ол негізінен Ресейдің Кавказдағы Дагестан республикасының батыс және оңтүстік бөліктерінде, сондай-ақ Әзірбайжанның солтүстік-батыс аймақтарындағы Балакен және Закатала аудандарында сөйленеді.
It is spoken mainly in the western and southern parts of the Russian Caucasus republic of Dagestan, and the Balaken, Zaqatala regions of north western Azerbaijan.
Мәртебе
Дағстанның алты әдеби тілінің бірі болып табылады, онда авариялық тілде ғана емес, сонымен қатар түрлі этникалық және тілдік топтардың арасындағы қарым-қатынас құралы ретінде де қолданылады.
It is one of six literary languages of Dagestan, where it is spoken not only by the Avar, but also serves as the language of communication between different ethnic and linguistic groups.
Морфосинтаксис
Авар – SOV ретіндегі агглютинативті тіл. Сандық есімдердің кейбір орындық сөздеріндегі есімдік класының жалғауларынан басқа, сөздер өзгермейді: мысалы, "ішінде" және "алдында". Орынды білдіретін сөздер де локатив, аллатив және аблятив формаларын жұрнақтар арқылы ажыратады, мысалы, "ішінде", "ішке" және "іштен". - бұл түбірден туындамаған сөйлемдерде қолданылатын күшейткіш жұрнақ.
Avar is an agglutinative language, of SOV order. Adverbs do not inflect, outside of inflection for noun class in some adverbs of place: e. g. the in "inside" and "in front". Adverbs of place also distinguish locative, allative, and ablative forms suffixally, such as "inside", "to the inside", and "from the inside". is an emphatic suffix taken by underived adjectives.
Үлгі мәтін
Я, зобалазда вугев нижер Эмен, дур цар гадамаз мукъадасаблуун риккаги, дур Парччахлъи таде щваги. Зобалаздаго гадин ракьалдаги дур амру билълъанхъаги. Жақсырақ төменгі беткербақылайялле хинк чед кье төмен. Нижер налъи хӀакъалда тӀасаги лъугьа, нижерго налъулазда тӀаса нижги лъугьарал ругин. Нижер хӀалбихьизеги биччаге, Квешалдаса цӀуне ниж. Көктегі Әкеміз, есімің киелі тұтылсын. Патшалығың осында орнасын! Сенің еркің көкте орындалғандай, Жер бетінде де орындалсын! Күнделікті нанымызды бүгін де бере гөр. Бізге күнә жасағандарды кешіргеніміздей, Сен де күнәларымызды кешіре гөр. Азғырылмауға жол бермей, зұлымнан бізді құтқара гөр.
Avar Translation Cyrillic Latin Arabic Я, зобалазда вугев нижер Эмен, дур цӀар гӀадамаз мукъадасаблъун рикӀкӀаги, дур ПарччахӀлъи тӀаде щваги. Зобалаздаго гӀадин ракьалдаги дур амру билълъанхъаги. Жакъа нижер бетӀербахъиялъе хинкӀ чед кье нижее. Нижер налъи хӀакъалда тӀасаги лъугьа, нижерго налъулазда тӀаса нижги лъугьарал ругин. Нижер хӀалбихьизеги биччаге, Квешалдаса цӀуне ниж. Ja, zobalazda wugew niƶer Emen, dur ⱬar ⱨadamaz muqadasabļun, riⱪⱪagi, dur Parccaħļi ţade şşvagi. Zobalazdago ⱨadin raꝗaldagi dur amru biļļanӿijaļe. Ƶaqa niƶer beţerbaӿijaļe xinⱪ ced ꝗe niƶeje. Niƶer naļi ħaqalda ţasagi ļuha, niƶergo naļulazda, ţasa niƶgi ļuharal rugin. niƶer ħalbiҳizegi biccage, Kveşaldasa ⱬune niƶ. Our Father who art in heaven, hallowed be thy name. Thy kingdom come. Thy will be done, as in heaven, so on earth. Give us this day our daily bread, And forgive us our debts, as we also have forgiven our debtors. And bring us not into temptation, but deliver us from the evil one.