Кіріспе

Германиядағы тау: Вассеркуппе – Германияның Гессен жерінде орналасқан тау. Бұл үлкен плато түзілімі, биіктігі – 959 метр және Рөн тауларының ең биік нүктесі болып табылады. Соғыстар аралығында тауда жыл сайынғы жарыстардың ықпалымен планеризмді дамытуда үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. Шыңына жақын жерде желкенді клубтар мен жеңіл ұшақтардың пилоттары пайдаланатын әуежай әлі де бар.

Этимология

Неміс тіліндегі атау Васенкуппе, Асенберг немесе Вайдебергтен шыққан және «Жайылым төбесі» деген мағынаны білдіреді.

География

Вассеркуппе Фулда әкімшілік ауданында, Герсфельдтен солтүстікке қарай орналасқан. Жақын маңдағы басқа ауылдар: Поппенхаузен (батыс-оңтүстік-батыс) және Вюстенсаксен (шығыста, Эренбергтің бөлігі, Гессен). Бұл Рён биосфералық қорығының бөлігі. Вассеркуппе Фулда өзенінің бастауы (Везердің батыс бастауы) және Фулдаға құятын Люттер өзенінің бастауы болып табылады. Вассеркуппеге жақын басқа төбелер: Абтсродер Куппе (солтүстік, NN), (шығыс, NN) және Пфердскопф (оңтүстік-батыс, NN).

Климат

Вассеркуппе климаты ылғалды континенталды (Köppen: Dfb) болып саналады, субарктикалық климатпен (Dfc) тығыз шектеседі. Вассеркуппедегі орташа жылдық температурасы – орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – , ал ең жауынды ай – желтоқсан. Температуралар шілде айында орташа ең жоғары шамамен , ал қаңтар айында ең төмен шамамен болады. Вассеркуппеде тіркелген ең жоғары температура 20 шілде 2022 жылы – болды; ең төмен температура 1 ақпан 1956 жылы – тіркелді.

Аэронавигациялық даму

Дармштадт технологиялық университетінің студенттері 1911 жылы Вассеркуппеден желкенді ұша бастады, бірақ 1918 жылдан кейін Версаль келісімшарты елде қуатты ұшақтарды өндіруді немесе пайдалануды шектегеннен кейін Германияда желкендеуге қызығушылық күрт өсті. 1920 жылдан бастап жыл сайын желкендеу жарыстары өткізіліп, биіктік, қашықтық және қуатсыз ұшудың ұзақтығы бойынша рекордтар орнатылып, жаңасы жасалды. 1922 жылы ол тау беткейінен жоғары көтеріліп, ұзақ уақыт бойы биікте қалу үшін жел ағысын пайдаланған алғашқы желкендеуші ұшқыш болды. Содан кейін ол Вассеркуппеде әлемдегі алғашқы желкендеуші ұшқыштар мектебін құрды. Бірінші жарысты 1924 жылы Оскар Урсинус ұйымдастырды, ол сол жылы Вассеркуппедегі алғашқы клуб үйін салды. Бұл клубты әуесқойлар сол кезге дейін баспана ретінде пайдаланған контейнерлерді алмастыру үшін салған. 1930 жылға қарай жарыс халықаралық деңгейге жетіп, Еуропаның түкпір-түкпірінен және тіпті АҚШ-тан ұшқыштарды тартты. Сондай-ақ 1924 жылы "Рьонватер" (Рьон әкесі) Оскар Урсинус сол кездегі көлік министрлігінің әуе көлігі хатшысы Эрнст Бранденбургті жаңа желкендеу клубын мемлекеттік қаржыландырылатын зерттеу ұйымына айналдыруға көндірді. Осыдан кейін "Рон Росситтен Гезельшафт" құрылды, нәтижесінде Вассеркуппеде желкендеу мектебі, желкендеушілерді жасау шеберханасы және қаржыландырылатын зерттеу мекемесі пайда болды. Александр Липпиш жаңа қоғамның басқарушы директоры болып тағайындалды. 1920-1930 жылдары Германияның дерлік барлық авиациялық инженерлері мен сынаушы ұшқыштары Вассеркуппеде ұшақтарды құрастырып, сынап, ұшырып өтті, олардың ішінде Гюнтер ағайындылары, Вольф Хирт, Хортен ағайындылары, Роберт Кронфельд, Ханс Якобс, Хайни Диттмар, Александр Липпиш, Вилли Мессершмитт, Ханна Райтш, Питер Ридель және Александр Шлейхер болды. Кейіннен "Спитфайр" ұшағының жобалау тобының маңызды мүшесі болған Беверли Шенстоун 1930 жылы Вассеркуппеде желкендеуші ұшқыш ретінде ұшты. Осы кезеңде ұшқыш қанаттар және ракеталық ұшулар сияқты жаңа технологияларда үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. 1930 жылдары Лилиенталь үйінде "Эренхалле" (Құрмет залы) салынды, оның ауыр қола есіктері боялған шыны терезесі бар үлкен залға ашылды. Орталықта Отто Лилиентальдың (бос) қабірде жатқан өмірлік мөлшердегі қола мүсіні орналасқан. Бұл авиация апаттарында қаза тапқан барлық ұшқыштарға арналған ескерткіш. Ескерткіште Лилиентальдың соңғы сөздері жазылған: "Opfer müssen gebracht werden", шамамен "Құрбандықтар берілуі керек" дегенді білдіреді. Нацистік Германияда желкендеу қызметі көбінесе мемлекеттік бақылауда болды, ал Гитлер жастарының ұшқыштары мен олардың нұсқаушылары үшін желкендеудегі шеберлік Люфтваффеге қадам ретінде қарастырылды. Желкендеуші ұшақтарды зерттеу Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS – Германиялық желкендеуші ұшақтар зерттеу институты) аясында мемлекеттендірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін онда АҚШ Әскери-әуе күштерінің базасы, радар станциясы және бақылау станциясы құрылды, бірақ 1951 жылы неміс авиациясына қойылған шектеулер алынғаннан кейін желкендеу тез арада Вассеркуппеге оралды және содан бері танымал болып келеді. 1970 жылдардан бастап, жаңа спорт түрі – парапланеризм де онда өз үйін тапты. Германияның бірігуінен және Кеңес Одағының ыдырауынан кейін 1990 жылдары бақылау және радар қондырғылары алынып тасталды. 1970 жылы алғашқы жарыстың 50 жылдығын атап өту үшін платода Deutsches Segelflugmuseum (Германиялық желкендеуші ұшақ мұражайы) ашылды, салтанатты шараға Нейл Армстронг құрметті қонақ ретінде қатысты. Мұражай 1987 жылы жаңа ғимаратқа ие болды. Вассеркуппеде сондай-ақ Oldtimer Segelflugclub (OSC – Ескі желкендеуші ұшақ клубы) орналасқан, ол (аты айтып тұрғандай) ескі желкендеуші ұшақтармен ұшуға арналған. Желкендеуші ұшақтардың ұзақ тарихымен қатар Вассеркуппе спорттық және демалыс орталығына айналды, онда кең ауқымды қызметтер ұсынылады. Парапланеризм және қарда жүзу де ұсынылады. Қыс мезгілінде аймақты шаңғышылар мен сноубордшылар пайдаланады.