Үкіметтік формаларға байланысты топтар арасындағы қақтығыстар және сектанттықтар мәселесі
Sectarianism
Сектариандық – үкімет нысанына байланысты даулар, түрлі түсіндірмелер мен әлеуметтік тәжірибелер жиынтығы. Саяси, мәдени конфликттерге қатысты ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкімет түріне байланысты топтар арасындағы қақтығыс
Conflict between groups related to the form of government they live under
Сектанттық және оның әртүрлі тұжырымдамалық түсіндірмелері
sectarianism and its different conceptual interpretations
Сектанттық – пікірталас тудыратын ұғым. Кейбір ғалымдар мен журналистер оны қоғамдағы бұрыннан қалыптасқан, белгілі бір топтық категориялар ретінде қарастырады және оны топтар арасындағы саяси, мәдени немесе діни қақтығыстарды түсіндіру үшін пайдаланады. Ал басқалары сектанттықты әлеуметтік тәжірибелер жиынтығы деп есептейді, онда күнделікті өмір адамдар стратегиялық түрде қолданатын және басып өтетін топтық нормалар мен ережелер негізінде ұйымдастырылады. Бұл анықтама сектанттықтың және адамдардың өздерінің әрекеттерінің бір-бірін құрайтын ерекшелігін көрсетеді, сектанттықты өзгермейтін және қақтығыс тудыратын топтық шекаралар ретінде қарастыруға қарсы келеді.
Sectarianism is a debated concept. Some scholars and journalists define it as pre existing fixed communal categories in society, and use it to explain political, cultural, or religious conflicts between groups. Others conceive of sectarianism as a set of social practices where daily life is organised on the basis of communal norms and rules that individuals strategically use and transcend. This definition highlights the co constitutive aspect of sectarianism and people’s agency, as opposed to understanding sectarianism as being fixed and incompatible communal boundaries.
Анықтама
«Оксфорд ағылшын сөздігінде» «сектанттық» термині «нақты бір сектаға немесе партияға, әсіресе дінге, шамадан тыс берілгендік» деп анықталған. «Сектанттық қақтығыс» деген тіркес көбінесе діни немесе саяси бағыттар бойынша болатын зорлыққа толы қақтығыстарды білдіреді, мысалы Солтүстік Ирландиядағы ұлтшылдар мен юнионисттер арасындағы қақтығыстар (діни және әлеуметтік жіктер де маңызды рөл атқарады). Бұл, сондай-ақ шиит және суннит мұсылмандары арасындағыдай, түрлі ойлау мектептері арасындағы жалпы философиялық, саяси дауларды да білдіруі мүмкін. Сектант емес адамдар түрлі сенімдерге еркін бірігуді және төзімділікті табысты, бейбіт адамдық қарым-қатынастың негізгі қағидалары деп есептейді. Олар саяси және діни көп түрлілікті қабылдайды.
The term "sectarianism" is defined in the Oxford English Dictionary as "excessive attachment to a particular sect or party, especially in religion". The phrase "sectarian conflict" usually refers to violent conflict along religious or political lines, such as the conflicts between Nationalists and Unionists in Northern Ireland (religious and class divisions may play major roles as well). It may also refer to general philosophical, political disparity between different schools of thought, such as that between Shia and Sunni Muslims. Non sectarians see free association and tolerance of different beliefs as the cornerstones to successful, peaceful human interaction. They adopt political and religious pluralism.
"Сектанттық" терминіне қарсы айтыстар
Кейбір ғалымдар мақалаларда "секталық" терминін пайдаланудағы мәселелерді анықтайды. Батыстың басты ақпарат құралдары мен саясаткерлері "секталық" ұғымын көне және ұзаққа созылған нәрсе деп жиі қарастырады. Мысалы, Обама соңғы Мемлекеттік Жолдауында Таяу Шығыстағы секталық зорлық-зомбылықты "мыңжылдықтарға дейін созылған қақтығыстардың нәтижесі" деп сипаттады, бірақ көптеген адамдар кейбір секталық шиеленістердің тіпті он жылдан аспайтындығын көрсетті. "Секталық" терминінің өзі тым анық емес, осыдан оны бақылаушылардың түсінігіне байланысты қолданылатын лозунг ретінде қарастыруға болады. Секталық процесі – бұл белсенді, көп деңгейлі процестер мен амалдар жиынтығы, тұрақты жағдай емес, ол саяси мақсаттарды көздейтін саяси тұлғалардың әрекеттерімен іске қосылып, қалыптасады. Секталық процесі туралы теория саясат пен секталық идентитінің қиылысын, жоғарыдан төменге, мемлекеттік бағытталған перспективадан қарастырады.
Some scholars identify the problems with using the term "sectarianism" in articles. Western mainstream media and politicians often presume "sectarianism" as ancient and long lasting. For example, Obama in his final State of the Union address phrased the sectarian violence in the Middle East as "rooted in conflicts that dated back millennia", but many pointed out that some sectarian tensions don't even date back a decade. "Sectarianism" is also too ambiguous, which makes it a slogan whose meanings are up to the observers. Sectarianization is an active, multi layered process and a set of practices, not a static condition, that is set in motion and shaped by political actors pursuing political goals. The sectarianization thesis focuses on the intersection of politics and sectarian identity from a top down state centric perspective.
Алма-алу: Сектанттық префикс ретінде
Хадад "секталықтық" шын мәнінде секталық қатынастарды бейнелей алмайды және секталық идентичностьтердің күрделі түрлерін көрсете алмайды деп санайды.
Haddad argues "sectarianism" cannot capture sectarian relations in reality nor represent the complex expressions of sectarian identities.
Сектантшылықтағы қиылысушылық
Сектантшылдықты зерттеудегі интерсекционалдық талдамалық құрылым осы мәселені зерттеуде маңыздылыққа ие болды. Интерсекционалдық секталық шиеленістер мен қақтығыстарға толы жағдайларда діни, этникалық, саяси және әлеуметтік үзеділістердің сипатын ашады. Адамдардың сектантшылдыққа қатысты тәжірибесіне олардың діни байланысы немесе басқа секталық категориялары ғана емес, сонымен қатар жынысы, әлеуметтік жағдайы, ұлты сияқты басқа да факторлар әсер ететіні және осы факторлар олардың тәжірибесіне үлкен үлес қосатыны ескеріледі.
The analytical framework of intersectionality in examining sectarianism has gained increasing prominence in the study of this subject. Intersectionality highlights the nature of religious, ethnic, political, and social identities in contexts marked by sectarian tensions and conflicts. Acknowledging that individuals' experiences of sectarianism are shaped not only by their religious affiliation or other sectarian categories but also by other dimensions such as sex, class, and nationality among others, are essentially contributing to those experiences.
Діни аспекті
Интерсекционалдық жыныс, этникалық және әлеуметтік-экономикалық жағдай сияқты факторлардың діни үзеділіктің адамдардың сектанттық тәжірибесін қалыптастыру үшін қалай қиылысатынын көрсетеді. Майя Микдаши сияқты авторлар «секстаризм» тұжырымын енгізді, әсіресе гендерлік рөлдің Ливан сияқты саяси сектанттық жүйелерде жеке адамның діни сектанттық ерекшеліктерді қабылдауына маңызды ықпал ететінін көрсетті. Интерсекционалдық, мысалы, саяси байланыстардың әлеуметтік-экономикалық жағдай және аймақтық шығу тегі сияқты факторлармен қалай қиылысатынын түсінуге көмектеседі, соның нәтижесінде саяси ұйымдастырудың себептерін және сектанттық ортадағы билік динамикасын анықтауға мүмкіндік береді. Сектанттық көзқарастың адам өміріне әсер ететін нақты мысалдары – көше суреті, қала құрылысы және спорт клубтарына қатыстылық.
Intersectionality reveals that factors like sex, ethnicity, and socioeconomic status intersect with religious identity to shape individuals' experiences of sectarianism. Authors such as Maya Mikdashi introduced the concept of 'Sextarianism', particulary showing how the role of gender is crucially influencing the individual's experience of religious sectarian differences in political sectarian systems such as in Lebanon. Intersectionality helps to understand how for instance political affiliations intersect with factors such as socioeconomic status and regional background, providing insights into the motivation behind political mobilization and the dynamics of power in sectarian settings. Notable examples where sectarianism affects lives are street art expression, urban planning, and sports club affiliation.
Ұлыбритания
Ұлыбритания бойынша шотландтық және ирландтық сектанттық бейімділіктер командалық спорт жарыстарында көбінесе көрініс береді. Қатысушылық сектанттық бейімділіктердің жасырын көрінісі деп есептеледі. (1900 жылдардың басынан бастап, крикет командалары сектанттық байланысы бар жер иелерінің демеуімен құрылды. Спорттағы протестанттық өкілдікке жауап ретінде көптеген католик мектептері өздерінің крикет мектептерін ашты. Басқа жалпы мысалдарға Ирландиядағы гейл спорты жатады, ол ирландтық ұлттық ерекшелікті сақтау үшін британдық дәстүрлі спорт түрлеріне қарсалық ретінде құрылды.
Across the United Kingdom, Scottish and Irish sectarian tendencies are often reflected in team sports competitions. Affiliations are regarded as a latent representation of sectarianism tendencies. (Since the early 1900s, cricket teams were established via patronage of sectarian affiliated landlords. In response to the Protestant representation of the sport, many Catholic schools founded their own Cricket schools. Other general examples include the Gaelic sports in Ireland, established to serve as a counterweight to British traditional sports to preserve an Irish identity.
Иран
Әлемдік көшбасшылар Иранның саяси амбицияларын сынап, оның Хезболла сияқты оппозициялық топтарға қатысуын және қолдауын айыптап отыр. Иран Ислам Республикасының саяси ықпалы көрші елдерге тарады, бұл аймақтағы жағдайды шиеленістірді. Бұл кеңейту процесіндегі маңызды тұлға – Иранның Кудс күштерінің (Ислам революциясының сақшы корпусының шетелдік бөлімі) генерал-майоры Касем Сулеймани болды. 2020 жылдың қаңтар айында Сулеймани Иракта американдық дронмен өлтірілді, бұл Америка Құрама Штаттары мен Иран арасындағы шиеленісті күшейтті. Сулеймани Ливандағы Хезболла, Сирияның Әл-Ассад режимі және Ирактағы шиа ополчениелері сияқты шетелдік күштермен Иранның байланысын нығайтуға жауапты болды. Дегенмен, оның өлтірілуі Иранның амбицияларына елеулі әсер етпеді, керісінше, халықаралық құқыққа қайшы келетін заңсыз әрекет болғандықтан, Иранға қолдау арта түсті.
World leaders have criticised the political ambitions of Iran and have condemned its involvement and support for opposition groups such as Hezbollah. The political authority of the Islamic Republic of Iran has extended into neighboring countries, and has led to an increase of tensions in the region. An important figure in this process of expansion was the major general of Iran's Quds Force (the foreign arm of the IRGC), Qasem Soleimani. Soleimani was assassinated in Iraq by an American drone in January 2020 leading to an increase of tension between the United States of America and Iran. Soleimani was responsible for strengthening Iran's ties with foreign powers such as Hezbollah in Lebanon, Syria's al Assad, and Shia militia groups in Iraq. however this was shown to be incorrect as his murder had little affect on Iranian ambitions and only increased support for Iran as it was an illegal act under international law.
Авторитарлық режимдер
Соңғы жылдары авторитарлық режимдер ерекше түрде секталық сипатқа ие болды. Бұл олардың негізгі өмір сүру стратегиясы өзгеріс және әділет талаптарынан ауытқу үшін, сондай-ақ өз билігін сақтап, нығайту үшін секталық үлгілерді манипуляциялауда жатыр. және); Таяу Шығыстағы христиан қауымдастықтары және басқа да діни және этникалық азшылықтар әлеуметтік, экономикалық және саяси тұрғыдан шеттетіліп, көбінесе "билікті сақтауға және араб ұлтшылдығына және/немесе исламға сілтау арқылы өздерінің қолдаушыларын бақылауға" бағытталған режимдердің салдарынан зардап шекті. 1979 жылғы Иран революциясына Таяу Шығыс аймағының жауабы осыған мысал бола алады. АҚШ қолдауымен жүрген Таяу Шығыстың диктатуралары, әсіресе Сауд Арабиясы, революциялық рух пен идеологияның таралуының аймақтағы олардың билігі мен үстемдігіне әсер етеді деп қорқып, оны күштен шығаруға тырысты, оны сунниттік ислам дәстүрін бұзуға бағытталған шииттік қастандық деп таныстырды. Бұдан кейін аймақ бойынша шииттерге қарсы сезімдер күшейді, Перс шығанағы мемлекеттерінен түскен қаржы сунниттер мен шииттер арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына ықпал етті. Примордиализм секталық үлгіні биологиялық тұрғыдан тамырланған және тарих пен мәдениетке сіңген деп қарастырады. Ғасырлар бойы қалыптасқан бұл көзқарас мәселелі, себебі ол Таяу Шығыстағы секталық үлгілерді қазіргі заманғы ұжымдық үлгілердің орнына sui generis деп қарастырады. Ислам ішінде сунниттер мен шииттер арасында түрлі кезеңдерде қайшылықтар болды; шииттер сунниттерді жалған деп санайды, себебі олар Әлиді бірінші халифа ретінде қабылдамайды және оның барлық ұрпақтарын қатесіз және илаһи басшылық деп мойындайды. Вахабизм және басқа да идеологиялардың ықпалымен жүрген көптеген суннит дін басшылары шииттерді діннен тайған немесе мұнафықтар деп жариялады.
In recent years, authoritarian regimes have been particularly prone to sectarianization. This is because their key strategy of survival lies in manipulating sectarian identities to deflect demands for change and justice, and preserve and perpetuate their power. and ). Christian communities, and other religious and ethnic minorities in the Middle East, have been socially, economically and politically excluded and harmed primarily by regimes that focus on "securing power and manipulating their base by appeals to Arab nationalism and/or to Islam". An example of this is the Middle Eastern regional response to the Iranian revolution of 1979. Middle Eastern dictatorships backed by the United States, especially Saudi Arabia, feared that the spread of the revolutionary spirit and ideology would affect their power and dominance in the region. Therefore, efforts were made to undermine the Iranian revolution by labeling it as a Shi’a conspiracy to corrupt the Sunni Islamic tradition. This was followed by a rise of anti Shi’a sentiments across the region and a deterioration of Shi'a Sunni relations, impelled by funds from the Gulf states. Primordialism sees sectarian identity as rotted in biology and ingrained in history and culture. The centuries old narrative is problematic as it treats sectarian identities in the Middle East as sui generis instead of modern collective identities. Within Islam, there has been dilemmas at various periods between Sunnis and Shias; Shias consider Sunnis to be false, due to their refusal to accept the first caliph as Ali and accept all following descendants of him as infallible and divinely guided. Many Sunni religious leaders, including those inspired by Wahhabism and other ideologies have declared Shias to be heretics or apostates.
Еуропа
Реформациядан көп бұрын, тіпті 12 ғасырдан бастап, Ирландияда әртүрлі деңгейдегі діни қақтығыстар болып келген. Тарихи тұрғыдан алғанда, кейбір католик елдері бір кезде протестанттарды дін бузушы деп қудалаған. Мысалы, Франциядағы көптеген протестанттар (гугеноттар) 1680 жылдары Нант эдиктының жойылғаннан кейін корольдіктен қуылды. Испанияда инквизиция жасырын еврейлер мен жасырын мұсылмандарды (морискилерді) жоюға тырысты; басқа жерлерде Папалық инквизиция да осыған ұқсас мақсаттарды көздеді. Реформация сәтті болған кейбір елдерде римдік католиктер қудаланды. Бұл католиктердің "шетелдік" билікке (папалыққа немесе Ватиканға) адал болды деген пікірмен байланысты болды, осылайша оларға күдікпен қаралатын. Кейде бұл сенімсіздік католиктерге шектеулер мен кемсітушіліктер жүргізу арқылы білінді, бұл өз кезегінде одан әрі қақтығыстарға алып келді. Мысалы, 1829 жылғы Рим католиктеріне көмек көрсету туралы заң қабылданғанға дейін, католиктерге Ирландияда дауыс беруге, парламент депутаты болуға немесе жер сатып алуға тыйым салынған еді.
Long before the Reformation, dating back to the 12th century, there has been sectarian conflict of varying intensity in Ireland. Historically, some Catholic countries once persecuted Protestants as heretics. For example, the substantial Protestant population of France (the Huguenots) were expelled from the kingdom in the 1680s following the revocation of the Edict of Nantes. In Spain, the Inquisition sought to root out crypto Jews and crypto Muslims (Moriscos); elsewhere the Papal Inquisition held similar goals. In some countries where the Reformation was successful, there was persecution of Roman Catholics. This was motivated by the perception that Catholics retained allegiance to a 'foreign' power (the papacy or the Vatican), causing them to be regarded with suspicion. Sometimes this mistrust manifested itself in Catholics being subjected to restrictions and discrimination, which itself led to further conflict. For example, before Catholic Emancipation was introduced with the Roman Catholic Relief Act 1829, Catholics were forbidden from voting, becoming MP's or buying land in Ireland.
Ирландия
Протестанттық-католик секталықтығы ирланд тарихында елеулі орын алады; ағылшын (кейін британдық) үкімдігі кезеңінде Ұлыбританиядан келген протестант қоныс аударушылар Ирландияға "қоныстандырылды", бұл протестанттық реформациямен бірге ирландтық католиктер мен британдық протестанттар арасындағы секталық шиеленісті күшейтті. Бұл шиеленіс 1641 жылғы ирландтық көтеріліс кезінде кең ауқымды зорлық-зомбылыққа ұласты. Соғыстың соңында католиктердің жерлері тартылып алынды, ал 1652 жылғы Ирландияны қоныстандыру заңы бойынша жаңа ағылшын иелеріне он миллион акрдан астам жер берілді. Ирландияны Кромвельдің басып алуы (1649-1653) кезінде протестанттық Жаңа армия католик ағылшын роялистері мен ирланд азаматтарына қарсы көптеген қырғындар жасады. Ирландия Корольдігінде католиктер мен протестанттар арасындағы секталық шиеленіс жалғасты, 1798 жылғы британдық үкімге қарсы ирландтық көтеріліс аралдағы секталық зорлық-зомбылықты күшейтті, ең танымал мысалы – Уэксфорд графтығындағы Скаллабог амбарындағы қырғын, онда протестанттар тірідей өртелді. Британдық жауабы, оның ішінде Дунлавин мен Карнюдегі күдікті көтерілісшілердің ондағандаған түрде жазалануы да секталық сезімдерді қоздырды.
Protestant Catholic sectarianism is prominent in Irish history; during the period of English (and later British) rule, Protestant settlers from Britain were "planted" in Ireland, which along with the Protestant Reformation led to increasing sectarian tensions between Irish Catholics and British Protestants. These tensions eventually boiled over into widespread violence during the Irish Rebellion of 1641. At the end of that war the lands of Catholics were confiscated with over ten million acres granted to new English owners under the Act for the Settlement of Ireland 1652. The Cromwellian conquest of Ireland (1649 1653) saw a series of massacres perpetrated by the Protestant New Model Army against Catholic English royalists and Irish civilians. Sectarianism between Catholics and Protestants continued in the Kingdom of Ireland, with the Irish Rebellion of 1798 against British rule leading to more sectarian violence in the island, most infamously the Scullabogue Barn massacre, in which Protestants were burned alive in County Wexford. The British response to the rebellion which included the public executions of dozens of suspected rebels in Dunlavin and Carnew, also inflamed sectarian sentiments.
Англия
1780 жылдың маусымында Лондонда католиктерге қарсы көңіл күйден туған бірқатар тәртіпсіздіктер болды (Гордон көтерілісін қараңыз). Бұл көтерілістер Лондон тарихындағы ең қиратушылық болып сипатталды және шамамен 300-700 адамның өліміне әкелді. Ирландияда саяси және діни ықпалдағы сектанттық зорлық-зомбылықтың ұзақ тарихы бар еді (Ирландия көтерілістерін қараңыз). "Ирландия мәселесіне" байланысты сектанттық бөліну Англиядағы жергілікті сайлау саясатына әсер етті. Ливерпуль – Англия қаласы, кейде сектанттық саясатпен байланысты. 19 ғасырдың ортасында Ливерпуль Ирландиядағы Ұлы ашаршылықтың салдарынан ирландтық католиктердің жаппай көшіп келуімен бетпе-бет келді. Көбінесе ирландтық католик иммигранттар біліктілігі жоқ жұмысшылар болып табылып, Лейборист партиясымен бірікті. Лейборист-католик партиясы көптеген Ливерпуль ирландтары арасында үлкен сайлау базасын көріп, ирландтық сайлаушылардың қолдауын алу үшін "Ирландияның өзін-өзі басқаруы" – Ирландияның тәуелсіздігі слоганымен жиі сайлау кампаниясын жүргізді. 20 ғасырдың бірінші жартысында Ливерпуль саясаты ғана емес, католиктер мен протестанттар арасында, сонымен қатар бірнеше топтардан тұратын екі қарама-қарсы топ арасында бөлінді: католиктік либералды лейбористер және протестанттық консервативті торилер/оранжистер. 1900 жылдың басынан бастап, екі жақты бөлінген консервативтік және лейбористік байланыстар біртіндеп үзіліп, одақтар құруға мүмкіндік туды. Ирландия Ұлттық партиясы 1875 жылы алғашқы сайлауда жеңіске жетті және 1921 жылы Ирландияның тәуелсіздігіне қол жеткізгенге дейін өсіп келе жатты, содан кейін ол Лейборист партиясының қолдауына аз тәуелді болды. Протестанттар тарапынан 1902 жылы торилердің протестанттық заң жобаларын қолдамау туралы ұсынысқа қарсылық көрсетуі жұмысшы протестанттары мен торилер партиясы арасындағы ажырымды көрсетті, олар сайлаушылардан "тынықсыздау" деп есептелді. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін діни аралас жасақтар екі тараптан келген Рим-католиктеріне және протестанттарына қарсы насихатқа қарсы салмақ болды. 1939 жылы ИРА бомбалауы (S жоспарын қараңыз) ирландтық католиктермен байланысты Лейборист партиясы мен консервативті протестанттар арасындағы зорлық-зомбылықты біршама күшейтті, бірақ неміс май бомбалауы 40 000-нан астам үйдің мүлкін қиратты. Сондай-ақ, шіркеулер арасындағы қарым-қатынастар да жақсарды, 1976 жылдан кейін архиепископ Ворлок пен англикандық епископ Дэвид Шепард арасындағы қарым-қатынастардың жақсаруы діни антагонизмнің төмендеуінің символы болды. Білім беру деңгейінің жоғарылауы және сауда және еңбек одақтарының өсуі діни байланысты сыныптық байланысқа ауыстырды, бұл протестанттар мен католиктердің саясаттағы Лейборист партиясының бірігуіне мүмкіндік берді. 1980 жылдары таптық бөліну діни бөлінуден басып өтіп, діни сектанттықты таптық күреспен алмастырды. Солтүстік Ирландия 2007 жылдан бері [секталық] қақтығыстан кейінгі қоғамға өтуді белгілеу үшін жеке ойлану күнін енгізді, бұл қауымдық "Еске алу арқылы емделу" ұйымы мен зерттеу жобасының бастамасы.
In June 1780 a series of riots (see the Gordon Riots) occurred in London motivated by anti Catholic sentiment. These riots were described as being the most destructive in the history of London and resulted in approximately 300 700 deaths. A long history of politically and religious motivated sectarian violence already existed in Ireland (see Irish Rebellions). The sectarian divisions related to the "Irish question" influenced local constituent politics in England. Liverpool is an English city sometimes associated with sectarian politics. Halfway through the 19th century, Liverpool faced a wave of mass immigration from Irish Catholics as a consequence of the Great Famine in Ireland. Most of the Irish Catholic immigrants were unskilled workers and aligned themselves with the Labour party. The Labour Catholic party saw a larger political electorate in the many Liverpool Irish, and often ran on the slogan of "Home Rule" the independence of Ireland, to gain the support of Irish voters. During the first half of the 20th century, Liverpool politics were divided not only between Catholics and Protestants, but between two polarized groups consisting of multiple identities: Catholic Liberal Labour and Protestant Conservative Tory/Orangeists. From early 1900 onwards, the polarized Catholic Labour and Protestant Conservative affiliations gradually broke apart and created the opportunity for mixed alliances. The Irish National party gained its first electoral victory in 1875, and kept growing until the realization of Irish independence in 1921, after which it became less reliant on Labour support. On the Protestant side, Tory opposition in 1902 to vote in line with Protestant proposed bills indicated a split between the working class Protestants and the Tory party, which were regarded as "too distant" from its electorate. After the First and Second World War, religiously mixed battalions provided a counterweight to anti Roman Catholic and anti Protestant propaganda from either side. While the IRA bombing in 1939 (see S Plan) somewhat increased violence between the Irish Catholic associated Labour party and the Conservative Protestants, the German May Blitz destroyed property of more than 40.000 households. Inter church relations increased as a response as well, as seen through the warming up of relations between Archbishop Worlock and Anglican Bishop David Sheppard after 1976, a symbol of decreasing religious hostility. The increase in education rates and the rise of trade and labour unions shifted religious affiliation to class affiliation further, which allowed Protestant and catholic affiliates under a Labour umbrella in politics. In the 1980s, class division had outgrown religious division, replacing religious sectarianism with class struggle. Northern Ireland has introduced a Private Day of Reflection, since 2007, to mark the transition to a post [sectarian] conflict society, an initiative of the cross community Healing Through Remembering organization and research project.
Балқан
Балқандағы Югославияның 1990 жылдардағы ыдырауынан кейін болған азаматтық соғыстар діни ағымдармен күшті байланысты болды. Хорваттар мен словендер дәстүрлі түрде католик, сербтер мен македониялықтар – православие, ал босниялықтар мен көптеген албандар – мұсылман. Дінге қатыстылық, осы қақтығыста топтық үйдестіктің белгісі болды, тіпті коммунизм жылдарында осы топтардың арасында діни сенім мен амалдардың деңгейі төмен болғанмен.
The civil wars in the Balkans which followed the breakup of Yugoslavia in the 1990s have been heavily tinged with sectarianism. Croats and Slovenes have traditionally been Catholic, Serbs and Macedonians Eastern Orthodox, and Bosniaks and most Albanians Muslim. Religious affiliation served as a marker of group identity in this conflict, despite relatively low rates of religious practice and belief among these various groups after decades of communism.
Африка
2013–2014 жылдары Орталық Африка Республикасындағы діни қақтығыстарда 1000-нан астам мұсылман мен христиан қаза тапты. Халықтың төрттен бірін құрайтын шамамен 1 миллион адам қоныс аударды.
Over 1,000 Muslims and Christians were killed in the sectarian violence in the Central African Republic in 2013–2014. Nearly 1 million people, a quarter of the population, were displaced.
Австралия
Австралиядағы сектанттық – 18, 19 және 20 ғасырлардағы, негізінен кельт тегіндес католиктер мен негізінен ағылшын тегіндес протестанттар арасындағы тарихи мұра. Қазіргі 21 ғасырда ол көбінесе жойылды. 20 ғасырдың соңы мен 21 ғасырдың басындағы діни шиеленістер, «Террорға қарсы соғыс» аясында мұсылман иммигранттары мен мұсылман емес ұлтшылдар арасында күшейді.
Sectarianism in Australia is a historical legacy from the 18th, 19th and 20th centuries, between Catholics of mainly Celtic heritage and Protestants of mainly English descent. It has largely disappeared in the 21st century. In the late 20th and early 21st centuries, religious tensions were more centered between Muslim immigrants and non Muslim nationalists, amid the backdrop of the War on Terror.
Жапония
Жапониядағы буддалық ағымдар арасындағы қақтығыс туралы мәліметтерді "Жапон буддизмі" деген мақаладан қараңыз.
For the violent conflict between Buddhist sects in Japan, see Japanese Buddhism.
Пәкістан
Әлемдегі ең ірі мұсылман елдерінің бірі – Пакистан, шииттер мен сунниттер арасындағы қақтығыстардың күшеюіне куә болды. Пакистанның мұсылман халқының шамамен 85-90 пайызы – сунниттер, ал қалған 10-15 пайызы – шииттер. Дегенмен, бұл шиит азшылығы Ирактағы шиит көпшілігінен де көп, және әлемдегі екінші ірі шиит халқы болып табылады. Соңғы екі онжылдықта Пакистандағы діни қақтығыстарда 4 мыңға жуық адам қаза тапты, оның 300-і 2006 жылы болды. Бұл қылмыстарға кінәлілердің арасында «жергілікті секталық топтармен» бірлесіп, шииттерді діннен тайғандар деп санайтын «Ал-Қаида» да бар.
Pakistan, one of the largest Muslim countries the world, has seen serious Shia Sunni sectarian violence. Almost 85 90%
of Pakistan's Muslim population is Sunni, and another 10 15% are Shia. However, this Shia minority forms the second largest Shia population of any country, larger than the Shia majority in Iraq. In the last two decades, as many as 4,000 people are estimated to have died in sectarian fighting in Pakistan, 300 in 2006. Among the culprits blamed for the killing are Al Qaeda working "with local sectarian groups" to kill what they perceive as Shi'a apostates.
Республика дәуірі (1923-)
Алевилер түрлі қырғындарға ұшырады, оның ішінде 1978 жылғы Марас қырғыны, 1980 жылғы Чорум қырғыны және 1993 жылғы Сивас қырғыны. 2023 жылғы Түркия президенттік сайлауына қатысты үгіт науқаны барысында Кемаль Кілічдароғлу Адияман қаласында діни араздыққа тікелей байланысты қорлауларға ұшырады.
Alevis were targeted in various massacres including 1978 Maraş massacre, 1980 Çorum massacre and 1993 Sivas massacre. During his campaign for the 2023 Turkish presidential election, Kemal Kılıçdaroğlu was attacked with sectarian insults in Adıyaman.
Шолу
Ирандағы сектанттық көзқарастар ғасырлар бойы қалыптасып, Исламның алғашқы жылдары елді жаулап алу кезінен басталып, Иран тарихының бүкіл кезеңінде қазіргі күнге дейін жалғасып келеді. Сафави әулеті билік құрған тұста сектанттық елдің тағдырын анықтауда маңызды рөл атқара бастады. 1501-1722 жылдар аралығында Сафавилердің билігі кезінде шиизм дамып, мемлекеттік дін ретінде бекітілді, бұл он екінші имамның ғайып болуынан кейін құрылған алғашқы діни негізді үкіметке әкелді. Осы сектанттық үрдіс Иран тарихында үстемдік құрды. 1979 жылғы Иран революциясынан кейін сектанттық көзқарастар бұрынғы кезеңдермен салыстырғанда өзгерді. 1979 жылғы Иран революциясына дейін шиит басшылығы осы деңгейде билікке ие болған емес. Осы өзгерістің нәтижесінде Ирандағы сектанттық тарих 1979 жылғы революцияға дейінгі және кейінгі кезеңдерге бөлінеді, онда діни басшылықтың бағыты өзгерді.
Sectarianism in Iran has existed for centuries, dating back to the Islamic conquest of the country in early Islamic years and continuing throughout Iranian history until the present. During the Safavid dynasty's reign, sectarianism started to play an important role in shaping the path of the country. During the Safavid rule between 1501 and 1722, Shiism started to evolve and became established as the official state religion, leading to the creation of the first religiously legitimate government since the occultation of the Twelfth imam. This pattern of sectarianism prevailed throughout the Iranian history. The approach that sectarianism has taken after the Iranian 1979 revolution is shifted compared to the earlier periods. Never before the Iranian 1979 revolution did the Shiite leadership gain as much authority. Due to this change, the sectarian timeline in Iran can be divided in pre and post Iranian 1979 revolution where the religious leadership changed course.
1979 жылғы революцияға дейінгі
Шиизм Иранның 1979 жылғы революциясына дейін-ақ Иранның саясатын, мәдениетін және дінін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Сафавидтер дәуірінде монархиялық билік тепе-теңдігі бірнеше жылда бір рет өзгеретін, дін қызметкерлерінің билігінің шегі де сол сияқты өзгеріп тұратын. Діни билік пен үкімет билігі арасындағы қарым-қатынастағы шиеленістер 1906 жылғы конституциялық төңкерісте шешуші роль атқарды, нәтижесінде монархтың билігі шектелді, ал діни басшылардың ықпалы артты. 1906 жылғы конституциялық төңкеріске конституционалист және антиконституционалист дінбасылары қатысты. Мысалы, Саид Жамал әл-Дин Ваиз конституционалист дін қызметкерлерінің қатарында болды, ал Мохаммед Казем Язди антиконституционалист деп есептелді. Сафавидтер билігі кезінде шиит үкіметінің құрылуы осы діни ағымның беделін арттырды. Діни билік жылдар бойы күшейіп, 20-ғасырда Иран қоғамында түбегейлі өзгерістерге алып келді, соңынан 1979 жылы Шиит Ислам Республикасының құрылуына себеп болды.
Shiism has been an important factor in shaping the politics, culture and religion within Iran, long before the Iranian 1979 revolution. The monarchial power balance during the Safavid ere changed every few years, resulting in a changing limit of power of the clergies. The tensions concerning power relations of the religious authorities and the ruling power eventually played a pivotal role in the 1906 constitutional revolution which limited the power of the monarch, and increased the power of religious leaders. The 1906 constitutional revolution involved both constitutionalist and anti constitutionalist clergy leaders. Individuals such as Sayyid Jamal al Din Va'iz were constitutionalist clergies whereas other clergies such as Mohammed Kazem Yazdi were considered anti constitutionalist. The establishment of a Shiite government during the Safavid rule resulted in the increase of power within this religious sect. The religious power establishment increased throughout the years and resulted in fundamental changes within the Iranian society in the twentieth century, eventually leading to the establishment of the Shiite Islamic Republic of Iran in 1979.
1979 жылғы революциядан кейінгі: Иран Ислам Республикасы
1979 жылғы Иран төңкерісі Пахлави әулетінің құлауына және Иран Ислам Республикасының құрылуына әкелді. Иранның басқарушы органы өз жүйесінің әртүрлі деңгейлерінде айқын сектанттық элементтерді көрсетеді. 1979 жылғы төңкеріс саяси жүйеде өзгерістерге алып келді, нәтижесінде Ирандағы шиит ағымының өзіндік түсіндірілімін жасаған бюрократиялық дінбасылар режимі құрылды. Авторитарлық режимдер дінді "біз бен олар" парадигмасын қалыптастыру үшін қару ретінде пайдалана алады. Бұл қатысушы тараптар арасында антагонизмге ұшыратады және ішкі, сондай-ақ сыртқы қатынастарда орын алады. Сүннилер мен бахаилер сияқты діни азшылықтарға жасалған қысым мұның нақты мысалы болып табылады. Иран Ислам Республикасының құрылуымен бірге Таяу Шығыста сектанттық дискурстар пайда болды, себебі Иранның діни режимі аймақтағы діни және саяси идеяларын таратуға тырысып, кейбір жағдайларда сәттілікке жетті. Бұл сектанттық сипаттағы мәселелер саяси маңызы бар. Ирандағы ең белгілі діни басшылары – Жоғарғы көшбасшылар деп аталады. Олардың рөлі елде және аймақта сектанттықтың дамуында шешуші болып табылады. Келесі бөлімде Иранның Жоғарғы көшбасшылығы туралы толығырақ қарастырылады.
The Iranian 1979 revolution led to the overthrow of the Pahlavi dynasty and the establishment of the Islamic Government of Iran. The governing body of Iran displays clear elements of sectarianism which are visible within different layers of its system. The 1979 revolution led to changes in political system, leading to the establishment of a bureaucratic clergy regime which has created its own interpretation of the Shia sect in Iran. Authoritarian regimes can use religion as a weapon to create an "us and them" paradigm. This leads to hostility amongst the involved parties and takes place internally but also externally. A valid example is the suppression of religious minorities like the Sunnis and Baha ís. With the establishment of the Islamic Republic of Iran sectarian discourses arose in the Middle East as the Iranian religious regime has attempted and in some cases succeeded to spread its religious and political ideas in the region. These sectarian labeled issues are politically charged. The most notable Religious leaders in Iran are named Supreme leaders. Their role has proved to be pivotal in the evolvement of sectarianism within the country and in the region. The following part discusses Iran's supreme leadership in further detail.
Рухолла Хомейни мен Әли Хаменеи
Иран-Ирак соғысы кезінде Иранның бірінші жоғарғы басшысы, аятолла Хомейни, барлық ирандықтарды соғысқа қатысуға шақырды. Оның шииттік шейіттігін пайдалануы ұлттық келісімнің қалыптасуына әкелді. 1979 жылғы Иран төңкерісінен кейін Хомейни сөздерінде сектанттық үнді дамыта бастады. Оның шиистік пен шиит исламына назар аударуы артып, бұл елдің өзгеретін саясатында да көрінді. Хомейни бір сөзінде: «Иерусалимге жол Кербала арқылы өтеді» деді. Бұл сөзі түрлі интерпретацияларға жол ашты, бұл аймақта да, ел ішінде де алабұрлыс тудырды. Діни-тарихи тұрғыдан алғанда, Иракта орналасқан Кербала мен Наджаф – шиит мұсылмандары үшін маңызды қасиетті орындар. Хомейни осы екі қаланы атап көрсетуі шииттік экспансионизмнің пайда болуына себеп болды. Хомейнидің Ирактың Баас режимімен соғысының көптеген себептері болды, және сектанттық – олардың бірі деп санауға болады. Иран мен Ирак арасындағы шиеленіс тек діни ағымдармен ғана байланысты емес, сонымен қатар дін Иран режимі үшін өзінің әрекеттерін ақтау үшін жиі қолданылатын құрал. Хомейнидің сөздері Палестинаны Израильден азат ету үшін күресіп жатқан басқа араб елдерінің де назарына ілікті. Иерусалимді атау арқылы Хомейни Палестинаны кейіннен «Исламның жауы» деп атағандардың қолынан босатуға ниеттенгенін білдірді. Иран аймақ бойынша тәртіпсіздік тудыратын топтарды қолдады. Хамас пен Хезболлаға көрсеткен қолдауы халықаралық айыптамаға әкелді. Шииттік экспансионизмге деген құштарлық Хомейнидің қайтысынан кейін де жойылған жоқ. Иран Ислам Республикасында сектанттық сипаттың одан әрі күшейгені де айтуға болады. Тегеранда Әли Хаменеидің өткізген жұма намазы режиміндегі сектанттық үндің артуының дәлелі ретінде қарастырылуы мүмкін. Хаменеидің сөздері өте саяси және сектанттық сипатта. Ол Израильді әлем картасынан жою және режимге қарсы шыққандарға қатысты фетвалар сияқты радикалды тілектерін жиі білдіреді.
During the Iran Iraq war, Iran's first supreme leader, Ayatollah Khomeini called for the participation of all Iranians in the war. His usage of Shia martyrdom led to the creation of a national consensus. In the early aftermath of the Iranian 1979 revolution, Khomeini started to evolve a sectarian tone in his speeches. His focus on Shiism and Shia Islam grew which was also implemented within the changing policies of the country. In one of his speeches Khomeini quoted: "the Path to Jerusalem passes through Karbala." His phrase lead to many different interpretations, leading to turmoil in the region but also within the country. From a religious historic viewpoint, Karbala and Najaf which are both situated in Iraq, serve as important sites for Shia Muslims around the world. By mentioning these two cities, Khomeini led to the creation of Shia expansionism. Khomeini's war with the Iraqi Bath Regime had many underlying reasons and sectarianism can be considered one of the main reasons. The tensions between Iran and Iraq are of course not only sectarian related, but religion is often a weapon used by the Iranian regime to justify its actions. Khomeini's words also resonated in other Arab countries who had been fighting for Palestinian liberation against Israel. By naming Jerusalem, Khomeini expressed his desire for liberating Palestine from the hands of what he later often has named "the enemy of Islam." Iran has supported rebellious groups throughout the region. Its support for Hamas and Hezbollah has resulted in international condemnation. This desire for Shia expansionism did not disappear after Khomeini's death. It can even be argued that sectarian tone within the Islamic Republic of Iran has grown since then. The Friday prayers held in Tehran by Ali Khamenei can be seen as a proof of growing sectarian tone within the regime. Khamenei's speeches are extremely political and sectarian. He often mentions extreme wishes such as the removal of Israel from the world map and fatwas directed towards those opposing the regime.
Ирак
Ирактың сунниттік бүлікшілері мен Саддам Хусейннің құлауынан кейін Иракқа келген шетелдік сунниттік террористік ұйымдар шиит азаматтарына сектанттық шабуылдар жасады. Азамат соғысынан кейін сунниттер Ирактың шиит көпшілігі құрамындағы үкіметтер тарапынан кемсітуге шағымданды, бұл 2005 жылдың 15 қарашасында үкімет күштері пайдаланған кешенде суннит тұтқындарының азапталғаны туралы хабарлармен күш алды. Бұл сектанттық алау эмиграция мен ішкі көші-қонның жоғары деңгейіне әкеп соқты. Иракта шиит көпшілігінің суннит азшылығы тарапынан қысым көрсетуінің ұзақ тарихы бар. Осман империясы құлағаннан кейін британ үкіметі ирак тағына суннит хашимит монархиясын орнатып, христиан ассириялықтары мен шииттердің оның үкіміне қарсы көтерілістерін басып тастады.
Sunni Iraqi insurgency and foreign Sunni terrorist organizations who came to Iraq after the fall of Saddam Hussein have targeted Shia civilians in sectarian attacks. Following the civil war, the Sunnis have complained of discrimination by Iraq's Shia majority governments, which is bolstered by the news that Sunni detainees were allegedly discovered to have been tortured in a compound used by government forces on 15 November 2005. This sectarianism has fueled a giant level of emigration and internal displacement. The Shia majority oppression by the Sunni minority has a long history in Iraq. After the fall of the Ottoman Empire, the British government placed a Sunni Hashemite monarchy to the Iraqi throne which suppressed various uprisings against its rule by the Christian Assyrians and Shi'ites.
Сирия
Сектанттық сиыр соғысының ерекшеліктерінің бірі ретінде сипатталғанымен, бұл сектанттық көзқарас Сирияның тарихында бұрыннан қалыптасқан.
Although sectarianism has been described as one of the characteristic features of the Syrian civil war, the narrative of sectarianism already had its origins in Syria's past.
Осман билігі
1850 жылы Алеппода, ал 1860 жылы Дамаскіде болған қақтығыстардың көптеген себептері болды және олар ұзақ жылдар бойы жиналған шиеленісті көрсетті. Дегенмен, ғалымдар зорлық-зомбылықтың күшеюіне 1516 жылдан бері Сирияны басқарып келе жатқан Осман империясында жүрген Танзимат модернизациялық реформаларының да әсері болғанын айтады. Танзимат реформалары Осман империясында тұратын мұсылмандар мен мұсылман емес халықтар арасында теңдік орнатуға бағытталған. Бұл реформалар, сондай-ақ Осман христиандарының мәселесіне Еуропаның араласуы, мұсылман емес халықтарға артықшылықтар мен ықпал беруге әкеп соқты. Жібек саудасында еуропалық державалар жергілікті секталармен байланыс орнатты. Олар көбінесе өз елдеріндегі дінге ұқсас дінді ұстанатын сектаны таңдайтын, яғни мұсылман емес секталарды қолдайтын. Бұл жағдайлардың нәтижесінде, негізінен христиандар, друздар және яһудилерден құралған жаңа әлеуметтік топтар пайда болды. Бұл топтар бұрынғы мұсылман топтарының артықшылықтарын жоққа шығарды. Сириядағы қауымдық қатынастарға тағы бір шетелдік державаның, бұл жолы еуропалық емес, ықпалы да әсер етті. Мысырлық Ибрагим-паша 1831-1840 жылдар аралығында Сирияны басқарды. Оның «бөліп билеу» стратегиясы друздар мен марониттер қауымдары арасындағы қақтығыстарға, маронит христиандарын қаруландыру арқылы, үлкен үлес қосты. Алайда, әртүрлі секталардың діни себептермен бірін-бірімен соғыспағанын, Ибрагим-пашаның да қауымдық желілер бойынша қоғамды ыдыратуға ниеттенбегенін атап өту керек. Мұны 1840 жылы Ибрагим-пашаны құлату мақсатымен друздар мен марониттердің бірігіп көтерілуі де көрсетеді. Бұл қауымдық одақтар мен антагонизмдердің өзгеруін, сондай-ақ секталықты күшейтетін түрлі, кейде діни емес себептерді көрсетеді.
The hostilities that took place in 1850 in Aleppo and subsequently in 1860 in Damascus, had many causes and reflected long standing tensions. However, scholars have claimed that the eruptions of violence can also be partly attributed to the modernizing reforms, the Tanzimat, taking place within the Ottoman Empire, who had been ruling Syria since 1516. The Tanzimat reforms attempted to bring about equality between Muslims and non Muslims living in the Ottoman Empire. These reforms, combined with European interference on behalf of the Ottoman Christians, caused the non Muslims to gain privileges and influence. In the silk trade business, European powers formed ties with local sects. They usually opted for a sect that adhered to a religion similar to the one in their home countries, thus not Muslims. These developments caused new social classes to emerge, consisting of mainly Christians, Druzes and Jews. These social classes stripped the previously existing Muslim classes of their privileges. The involvement of another foreign power, though this time non European, also had its influence on communal relations in Syria. Ibrahim Pasha of Egypt ruled Syria between 1831 and 1840. His divide and rule strategy contributed to the hostilities between the Druze and Maronite community, by arming the Maronite Christians. However, it is noteworthy to mention that different sects did not fight the others out of religious motives, nor did Ibrahim Pasha aim to disrupt society among communal lines. This can also be illustrated by the unification of Druzes and Maronites in their revolts to oust Ibrahim Pasha in 1840. This shows the fluidity of communal alliances and animosities and the different, at times non religious, reasons that may underline sectarianism.
Осман билігі құлағаннан кейін
Осман империясының құлауынан және Сириядағы француз мандатынан бұрын, Сирия аумағында марониттер, басқа христиандар, әлауиттер, шииттер және исмаилилерге қарсы жаппай қырғындар болған, бұл әртүрлі дін өкілдері арасында сенімсіздік тудырды. Азшылық қауымдарын көпшілік суннит халқынан қорғау мақсатында Франция, Анри Гуро басшылығымен, армян, әлауит, друздар, маронит христиандары және суннит мұсылмандары үшін бес мемлекет құрды. Бұл азшылықтарға назар аудару француздың «бөліп билеу» стратегиясының жаңа және құрамдас бөлігі болды, ол дін өкілдері арасындағы айырмашылықтарды күшейтіп, саясаттастырды. 1961–1980 жылдар аралығында Сирияны әлеуетте ғана әлауиттер басқарған жоқ, бірақ Сириядағы Баас режиміне қарсы суннит мұсылман экстремистерінің күш-жігері салдарынан, олай деп есептелді. Баас режимі, билік институттары сияқты, әлауит қауымының басымдығында болды. Осының нәтижесінде, режим сектанттық деп танылды, бұл әлауит қауымын өз мәртебесіне қауіп төнді деп ойлатып, бірігуге итермеледі. Сирия азаматтық соғысына себеп болған діни шиеленістер 1970 жылға дейінгі оқиғаларға байланысты қоғамда пайда болды. Мысалы, президент Хафез әл-Асад Ливан азаматтық соғысына араласып, Ливандағы маронит христиандарына саяси көмек көрсетті. Көптеген суннит мұсылмандары бұл әрекетті сатқындық деп қарады, осылайша әл-Асадтың іс-әрекеттерін оның әлауиттік тегімен байланыстырды. Мұсылман бауырлары, сунниттердің бір бөлігі, әлауиттерге қарсы осы шиеленісті өздерінің саяси мақсаттарын іске асыру құралы ретінде пайдаланды. Әлауиттер мен Мұсылман бауырларының суннит исламистері арасындағы антагонизмнің бір бөлігі Сирияның секуляризациясына байланысты, оны соңғысы әлауиттердің билікте қалуына жауапты деп есептейді.
Before the fall of the Ottoman Empire and the French Mandate in Syria, the Syrian territory had already witnessed massacres on the Maronite Christians, other Christians, Alawites, Shias and Ismailiyas, which had resulted in distrustful sentiments between the members of different sects. In an attempt to protect the minority communities against the majority Sunni population, France, with the command of Henri Gouraud, created five states for the following sects: Armenians, Alawites, Druzes, Maronite Christians and Sunni Muslims. This focus on minorities was new and part of a divide and rule strategy of the French, which enhanced and politicized differences between sects. During the period 1961–1980, Syria was not necessarily exclusively ruled by the Alawite sect, but due to efforts of the Sunni Muslim extremist opponents of the Ba’th regime in Syria, it was perceived as such. The Ba’ath regime was being dominated by the Alawite community, as well as were other institutions of power. As a result of this, the regime was considered to be sectarian, which caused the Alawite community to cluster together, as they feared for their position. Sectarian tensions that later gave rise to the Syrian civil war, had already appeared in society due to events preceding 1970. For example, President Hafez al Assad's involvement in the Lebanese civil war by giving political aid to Maronite Christians in Lebanon. This was viewed by many Sunny Muslims as an act of treason, which made them link al Assad's actions to his Alawite identity. The Muslim Brothers, a part of the Sunni Muslims, used those tensions towards the Alawites as a tool to boost their political agenda and plans. Part of the animosity between the Alawites and the Sunni Islamists of the Muslim Brothers is due to the secularization of Syria, which the later holds the Alawites in power to be responsible for.
Сириядағы азаматтық соғыс
2015 жылы Сирия халқының көп бөлігін сүннит мұсылмандары құрады, яғни халықтың үштен екісі, олар елдің барлық аймақтарында кездеседі. Алавиттер – халықтың шамамен 10 пайызын құрайтын екінші ірі топ. Бұл оларды үстемдік танытатын азшылыққа айналдырады. Алауиттер бастапқыда Солтүстік-Батыс Сирияның таулы аймақтарында қоныстанған, бірақ 20 ғасырдан бері Латакия, Хомс және Дамаск секілді қалаларға тарады. Сирияда маронит христиандары, друздар және он екі имамдық шииттер сияқты христиандар да кездеседі. Сирия азамат соғысының басталуында діни идентификациялар рол атқарғанымен, тайпалық және туыстық байланыстардың маңыздылығын ескеру қажет, себебі олар билік пен адалдықты қамтамасыз ету және сақтау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл наразылықтардан кейін өзгерді, содан кейін үкімет соғысты діни тұрғысынан бейнелеуге тырысты, нәтижесінде адамдар этникалық принцип бойынша бірігуге бастарды. Дегенмен, бұл қақтығыс тек немесе басты назарда діни қақтығыс дегенді білдірмейді, себебі әлеуметтік-экономикалық факторлар да ықпал етті. Бұл факторлар негізінен Башар әл-Ассадтың дұрыс емес экономикалық реформаларының салдары болды. Сондықтан қақтығыс жартылай діни деп сипатталады, яғни діни фактор азамат соғысындағы маңызды рөл атқарады, бірақ соғыстың жалғыз себебі емес және уақыт өте келе маңызы өзгерді. Жергілікті күштермен қатар, қақтығыстағы сыртқы күштердің және оның діни аспектісінің де рөлін естен шығармау керек. Шетелдік үкіметтер бастапқыда «Еркін Сирия армиясын» қолдағанмен, кейіннен сектанттық милицияларды қаржы және қарумен қолдады. Алайда, олардың діни бағыты осы қолдауды ғана емес, сонымен қатар осы қолдауды тарту үшін діни және ислами сипатты қабылдауға себеп болды.
As of 2015, the majority of the Syrian population consisted of Sunni Muslims, namely two thirds of the population, which can be found throughout the country. The Alawites are the second largest group, which make up around 10 percent of the population. This makes them a ruling minority. The Alawites were originally settled in the highlands of Northwest Syria, but since the twentieth century have spread to places like Latakia, Homs and Damascus. Other groups that can be found in Syria are Christians, among which the Maronite Christians, Druzes and Twelver Shias. Although sectarian identities played a role in the unfolding of events of the Syrian Civil War, the importance of tribal and kinship relationships should not be underestimated, as they can be used to obtain and maintain power and loyalty. This changed after the protests and the following civil war began to be portrayed in sectarian terms by the regime, as a result of which people started to mobilize along ethnic lines. However, this does not mean that the conflict is solely or primarily a sectarian conflict, as there were also socio economic factors at play. These socio economic factors were mainly the result of Basher al Assad's mismanaged economic restructuring. The conflict has therefore been described as being semi sectarian, making sectarianism a factor at play in the civil war, but certainly does not stand alone in causing the war and has varied in importance throughout time and place. In addition to local forces, the role of external actors in the conflict in general as well as the sectarian aspect of the conflict should not be overlooked. Although foreign regimes were first in support of the Free Syrian Army, they eventually ended up supporting sectarian militias with money and arms. However, it has to be said that their sectarian nature did not only attract these flows of support, but they also adopted a more sectarian and Islamic appearance in order to attract this support.
Кіріспе
Йеменде салафиттер мен шииттер арасындағы қақтығыстар жиі болып келеді. The Washington Post-тың мәліметінше, "Қазіргі Таяу Шығыста белсенді секталықтық одақтардың саяси құнын әсер етеді, олар бір дінді ұстанушылар арасында жасауды жеңілдетеді. Бұл сунниттер басым мемлекеттердің Иран, Ирак және Йемендегі Хезболлаға қарсы тұрғанын түсіндіруге көмектеседі". Тарихи тұрғыдан алғанда, Йемендегі діни бағыттар бойынша бөлінулер (секталар) Пәкістан, Ливан, Сирия, Ирак, Сауд Арабиясы және Бахрейндегіге қарағанда аз болған. Алайда 2014 жылы хусилердің билікті басып алуынан кейін жағдай күрт өзгерді. Йемендегі саяси күштердің көпшілігі діни секталық емес, аймақтық мүдделерді көздеп отыр. Йеменнің солтүстік тұрғындарының басым бөлігі зәйдшілер, ал оңтүстік тұрғындары негізінен шафиғилер. Ол Йемен вилайетын Османдықтар бақылауындағы және Османдық зәйдшілер бақылауындағы бөліктерге бөлді. Келісімге дейін Йемен вилайетінде шафиғилер мен зәйдшілердің арасында қауымдық шайқастар болған емес. Бірлік құру және секталықтықтан арылу үшін қахтандықтар туралы миф ұлтшылдыққа негізделген ұғым ретінде пайдаланылды. Бұл миф ежелгі Йеменде яһуди патшалығын құрды, ол Палестинадан тыс жерде құрылған жалғыз патшалық болды. Яһуди патшасы Ду Нувас христиандарды қырғынға ұшыратты, бұл Хомерит патшалығының құлауына әкелді. Оның қарсыласы Абдулла әл Саллал Мысыр және басқа араб республикаларынан қолдау алды. Алайда Йеменде президент Абдулла әл Саллал (зәйдші) вице-президенті Абдуррахман әл Байданиді (шафиғи) зәйдші сектасының мүшесі болмағандықтан қызметтен шеттетті. Сауд Арабиясы "Жарған жер" операциясы кезінде Иранның хусилерге әскери қолдау көрсеткенін айтты. Хуси қозғалысының ұраны: "Америкаға өлім, Израильге өлім, еврейлерге қарғыс болсын". Бұл Иран мен Хезболланың сөздеріне ұқсас, сондықтан хусилер олармен байланыстырылғанын сезінбейді. Дегенмен, Йеменнің солтүстік бөлігінде Бакил мен Хашид тайпаларының күшті конфедерациялары әлі де бар. 1995 жылы Йемен исламшыларының жасаған Хосни Мубаракқа жасалған қастандық елдің халықаралық беделін түсірді. Содан кейін үш ұлттық одақ арасында күрделі және қанаулы билік күресі басталды: 1) Әли Абдулла Салех, оның саяси партиясы – Жалпы халықтық конгресс және хусилер; 2) Әли Мохсен әл Ахмар, оны Аль Ислах партиясы қолдады; 3) Абдраббу Мансур Хади, Біріккен кездесу партиялары қолдады. Ибрагим Фрайхаттың сөзіне сүйенсек, "Йемендегі қақтығыс ешқашан секталық сипатта болған емес, өйткені хусилер бастапқыда экономикалық және саяси наразылықтарға байланысты болды. Алайда 2014 жылы аймақтық жағдай күрт өзгерді". Бұл Сауд Арабиясының шииттерге қарсы саясатын және оларды қуғындауын қамтиды. Human Rights Watch мәліметінше, шииттер әлеуметтік, саяси, діни, құқықтық және экономикалық жағынан шеттетілуде, сондай-ақ білім беру және жұмыс орнында кемсітушілікке ұшырауда. Бұл тарих 1744 жылға дейін жетеді, Сауд әулеті мен уахабилер арасындағы одақ құрылған кезде шииттік сенімді көпқұдайлықпен теңестірді. ХХ ғасыр бойы шииттер мен Сауд Арабиясы режимі арасында қақтығыстар мен шиеленістер болды, соның ішінде 1979 жылғы Катиф көтерілісі және 1987 жылғы Мекке оқиғасының салдары. 1990 және 2000 жылдардың басында қарым-қатынастар жақсарғанмен, 2003 жылы АҚШ басшылығымен Ирак сайлауынан кейін (аймақта шииттік сенімнің күшеюіне байланысты) шиеленіс қайтадан өршіп, Араб көктемі кезінде ең жоғары деңгейге жетті. Мұрагер ханзада Мұхаммед бин Салманның реформаларына қарамастан, шииттер бүгін де кемсітушілікке ұшырауда.
In Yemen, there have been many clashes between Salafis and Shia Houthis. According to The Washington Post, "In today’s Middle East, activated sectarianism affects the political cost of alliances, making them easier between co religionists. That helps explain why Sunni majority states are lining up against Iran, Iraq and Hezbollah over Yemen." Historically, divisions in Yemen along religious lines (sects) used to be less intense than those in Pakistan, Lebanon, Syria, Iraq, Saudi Arabia, and Bahrain. However, the situation has changed dramatically after the Houthi takeover in 2014. Most political forces in Yemen are primarily characterized by regional interests and not by religious sectarianism. Yemen's northern population consists for a substantial part of Zaydis, and its southern population predominantly of Shafi’is. It divided the Yemen Vilayet into an Ottoman controlled section and an Ottoman Zaydi controlled section. Before the agreement, inter communal battles between Shafi’is and Zaydis never occurred in the Yemen Vilayet. In order to create unity and overcome sectarianism, the myth of Qahtanite was used as a nationalist narrative. The latter established a Jewish kingdom in ancient Yemen, the only one ever created outside Palestine. A massacre of Christians, executed by the Jewish king Dhu Nuwas, eventually led to the fall of the Homerite Kingdom. His adversary, Abdullah al Sallal, received support from Egypt and other Arab republics. In Yemen however, President Abdullah al Sallal (a Zaydi) sidelined his vice president Abdurrahman al Baidani (a Shaffi'i) for not being a member of the Zaydi sect. Saudi Arabia emphasized an alleged military support of Iran for the Houthis during Operation Scorched Earth. The slogan of the Houthi movement is 'Death to America, death to Israel, a curse upon the Jews'. This is a trope of Iran and Hezbollah, so the Houthis seem to have no qualms about a perceived association with them. However, Yemen's northern part is still home to the powerful tribal confederations of Bakil and Hashid. An assassination attempt in 1995 on Hosni Mubarak, executed by Yemen's Islamists, damaged the country's international reputation. Subsequently, a complex and violent power struggle broke out between three national alliances: (1) Ali Abdullah Saleh, his political party General People's Congress, and the Houthis; (2) Ali Mohsen al Ahmar, supported by the political party Al Islah; (3) Abdrabbuh Mansur Hadi, supported by the Joint Meeting Parties. According to Ibrahim Fraihat, “Yemen’s conflict has never been about sectarianism, as the Houthis were originally motivated by economic and political grievances. However, in 2014, the regional context substantially changed”. This includes the anti Shi’ite policies and persecution of the Shi’ites by the Saudi government. According to Human Rights Watch, Shi’ites face marginalisation socially, politically, religiously, legally and economically, whilst facing discrimination in education and in the workplace. This history dates back to 1744, with the establishment of a coalition between the House of Saud and the Wahhabis, who equate Shi’ism with polytheism. Over the course of the twentieth century clashes and tensions unfolded between the Shi’ites and the Saudi regime, including the 1979 Qatif Uprising and the repercussions of the 1987 Makkah Incident. Though relations underwent a détente in the 1990s and the early 2000s, tensions rose again after the 2003 US led election of Iraq (owing to a broader rise of Shi’ism in the region) and peaked during the Arab Spring. Despite Crown Prince Mohammed bin Salman's reforms, Shi’ites continue to face discrimination today.
Ливан
Ливандағы сектанттық қарым-қатынас мемлекеттік және мемлекеттік емес институттарда ресми және заңды түрде бекітілді және оның конституциясына енгізілген. Ливан негізінен мұсылман және христиан әлемінде 18 түрлі сектаны мойындайды. Ливандағы сектанттықтың негіздері Осман империясы тұсында 19 ғасырдың ортасына дейін барып жетеді. Бұл, 1920 жылы Ливан Республикасының құрылуымен, оның 1926 жылғы конституциясымен және 1943 жылғы Ұлттық келісіммен одан әрі нығайтылды. 1990 жылы Тайф келісімімен конституция қайта қарастырылды, бірақ саяси сектанттыққа қатысты мәселелерде құрылымдық өзгерістер болған жоқ. Ливандағы сектанттықтың динамикалық сипаты кейбір тарихшылар мен авторларды оны «сектанттық мемлекет» деп атауға итермеледі, себебі ол діни қауымдастықтар мен олардың көптеген тармақтарының қосындысы болып табылады және конституциялық және саяси тәртіпке сәйкес келеді. Дегенмен, шындық бұл тұжырымнан гөрі күрделірек, өйткені Надя Сбайти өз зерттеулерінде көрскендей, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін «жаңа аумақтық Ливан ұлттық мемлекетінің өзгеретін ұғымдарына сәйкес келетін ортақ болашақты құру қажеттілігі» анық байқалды. Мандат кезеңінде білім беру саласының мамандары мен көптеген мектептер осы құрылымды құруға бағытталған эпистемологиялық инфрақұрылымды қалыптастыруға көмектесті. «Эпистемологиялық инфрақұрылым» дегеніміз – шындық ретінде қабылданып, сенімді түсіндірмелер беретін идеялардың кең спектрі. Басқаша айтқанда, отаршылдық сектанттық білім беру жүйесіне қарамастан, «оқушылар, ата-аналар және мұғалімдер оқу бағдарламалары мен білім беру практикасы арқылы білім беру мазмұнын жасады, осылайша жаңа «білім қауымдастықтары» құрылды. Бұл білім қауымдастықтары идеялар мен білім желілері арқылы байланысты болды және көбінесе діни, әлеуметтік-саяси және тіпті кейде аймақтық көзқарастардан асып түсті».
Sectarianism in Lebanon has been formalized and legalized within state and non state institutions and is inscribed in its constitution. Lebanon recognizes 18 different sects, mainly within Muslim and Christian worlds. The foundations of sectarianism in Lebanon date back to the mid 19th century during Ottoman rule. It was subsequently reinforced with the creation of the Republic of Lebanon in 1920 and its 1926 constitution and in the National Pact of 1943. In 1990, with the Taif Agreement, the constitution was revised but did not structurally change aspects relating to political sectarianism. The dynamic nature of sectarianism in Lebanon has prompted some historians and authors to refer to it as "the sectarian state par excellence" because it is a mixture of religious communities and their myriad sub divisions, with a constitutional and political order to match. Yet, the reality on the ground has been more complex than such a conclusion, because as Nadya Sbaiti has shown in her research, in the aftermath of the First World War, the “need of shaping a collective future that paralleled shifting conceptions of the newly territorialized nation state of Lebanon” was clearly present. “Over the course of the Mandate, educational practitioners and the wide range of schools that proliferated helped shape the epistemological infrastructure en route to creating this entity. By ‘epistemological infrastructure’, one means the cast array of ideas that become validated as truths and convincing explanations.” In other words, contrary to the colonial sectarian education system, “students, parents, and teachers created educational content through curricula, and educational practices so as to produce new ‘communities of knowledge’. These communities of knowledge, connected as they were by worlds of ideas and networks of knowledge, often transcended confessional, sociopolitical, and even at times regional subjectivities.”