Кіріспе

17-ші Даилге сайлау

1961 жылғы Ирландияның жалпы сайлауы, 17-ші Даилге, сәрсенбі күні, 4 қазанда өтті. Бұл сайлау президент Эмон де Валераның 15 қыркүйектегі Taoiseach Шон Лемасс өтінішімен 16-шы Даилді таратуынан кейін болды. Жалпы сайлау Ирландияның 38 сайлау округінде, Оирехтас өкілдер палатасы – Даил Эйрендегі 144 орын үшін өтті. 1961 жылғы Сайлау (өзгерістер) заңына сәйкес, бұл орын саны алдыңғы сайлаудан үш орынға азайтылды. Фианна Файл көпшілігін жоғалтты, бірақ ең басты партия болып қала берді. 17-ші Даил 11 қазанда Лайнстер-хауста жиналып, президент тағайындауы үшін Taoiseach кандидатурасын ұсынды және Ирландияның жаңа үкіметін бекітті. Лемасс қайтадан Taoiseach болып тағайындалды, соның нәтижесінде Ирландияның 10-шы үкіметі – бір партиялық азшылық Фианна Файл үкіметі құрылды.

Науқан

1961 жылғы жалпы сайлауда үш негізгі партияны жаңа басшылар басқарды: Сеан Лемас 1959 жылы Фианна Фейлдің басшылығын алды, бұл Фианна Фейлдің Эамон де Валерасыз (ол 1959 жылы Ирландия Президенті болған) алғаш рет жалпы сайлау науқанына қатысуы болды. Джеймс Диллон да 1959 жылы Fine Gael партиясын басқарды, ал Лейбористік партияны Брендан Кориш басқарды. Лемас сайлау күнін 8 қыркүйекте жариялады, ал тарату 15 қыркүйекте, бір аптадан кейін өтті. Бұл заңмен рұқсат етілген тарату мен сайлау арасындағы ең қысқа мерзім еді. Сайлау Ирландияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа өтініш беруі және басқа да халықаралық мәселелерге байланысты "дағдарыс" салдарынан болғанмен, науқан барысында бұл мәселелерге көңіл аз бөлінді. 1961 жылғы жалпы сайлау тарихтағы ең жалықтырғыш науқан ретінде танылды, ең маңызды мәселе мектептерде ирланд тілін оқыту болды. Фианна Фейл үкіметтегі жұмысымен және реформалық бағытымен сайлауға қатысты, ал Fine Gael өзін еркін кәсіпкерлік партиясы ретінде ұсынды. Лейбористік партия "консервативті" Фианна Фейл және Fine Gael партияларына қарсы белсенді науқан жүргізді. Олар сондай-ақ мемлекеттік секторды кеңейтуді қолдады. Бұл Ноэль Браун басқарған Ұлттық прогрессивті демократтардың қатысқан алғашқы және жалғыз жалпы сайлауы болды.

Үкімет құруы

17-ші Дэйл 1961 жылдың 11 қазанында отырды. Фианна Файл көпшілік дауысқа ие болмады, Дэйлдегі 144 орынның 70-ін ғана алды, бірақ тәуелсіз депутаттардың қолдауымен жаңа, бір партиялық үкімет құра алды, ол Ирландияның 10-шы үкіметі болды.