Кіріспе
Атамекен атасы (лат. Pater Patriae) – ежелгі Римдегі құрметті атақ. Латын тілінде «елдің әкесі» немесе тікелей мағынасында «отанның әкесі» дегенді білдіреді. Бұл атақты Рим Сенаты тағайындаған. Рим Республикасы кезінде ол екі рет қана берілді: Камилл мен Цицеронға. Рим империясы тұсында бұл атақ тек Рим императорына ғана беріліп, көбінесе ұзақ жылдар бойы сәтті билік еткеннен кейін табысталған. Барлық императорларға да бұл атақ ұсынылмады, ал кейбіреулеріне ұсынылса да, қабылдаудан бас тартты. Барлығы 23 император осы атаққа ие болды. Жаңа және соңғы заман кезеңдерінде бірнеше ұлттық көшбасшыларға олардың халқы немесе парламенттері осы латын атағын берген. Соңғы уақыттарда осыған ұқсас атақ «ұлттың әкесі» деп аударылып, ұлттық тілге бейімделді.
Pater Patriae (plural Patres Patriae) was an honorific title in ancient Rome. In Latin, it means "father of the country", or more literally, "father of the fatherland". The title was granted by the Roman Senate. During the Roman Republic, it was given only two times: to Camillus and Cicero. Under the Roman Empire, it was exclusively granted to the Roman emperor, usually after many years of successful rule. Not all emperors were offered the title, while others were offered it but refused to accept. A total of 23 emperors received the title. During the early modern and late modern periods, the same Latin title was granted to several national leaders by their subjects or parliaments. More recently, the equivalent title has been father of the nation, translated into the national language.
Рим тарихы
Рим сенаты оларды "патер патриа" деп атады. Бұл атақ алғаш рет Рим генералы Маркус Фурий Камиллға б.з.д. 386 жылы берілді, Галл шабуылынан кейін қаланы азат етудегі рөлі үшін. Бұл Камиллдің Ромулдан кейін қаланың екінші негізін қалаушы болғаны туралы кең таралған пікірді білдірді, ал Ромул ретроспективті түрде pater patriae деп есептелді. Үш ғасырдан кейін бұл атақ оратор және мемлекет қайраткері Маркус Туллий Цицеронға б.з.д. 63 жылы Катилина қастандығын басуға қосқан үлесі үшін берілді. Осыған ұқсас, бірақ маңызы аздау Parens Patriae атағы Римнің мәңгілік диктаторы ретінде де-факто билеушісі болған Юлий Цезарьға берілді. Цезарь Сенатты өзінің жақтастарымен толтырды, олар б.з.д. 45 жылы оған өзі бастаған азамат соғыстарын аяқтағаны үшін бұл атақты берді. Б.з.д. 27 жылы Рим республикасының орнын Рим империясы басты, содан кейін бұл атақ тек императорға ғана тиесілі болды. Бірінші император Августқа бірнеше онжылдық бейбіт билікке ие болғаннан кейін б.з.д. 2 жылы ғана бұл атақ берілді. Сондықтан бұл атақ кейінгі императорлардың заңдылығы үшін қажет деп саналмады. Ол ешқандай заңдық өкілеттік бермеді. Осы себепті ол жаңа императорға берілетін императорлық құрметтердің тұрақты бөлігіне айналмады, мысалы, [[Цезарь (титул)].
Атақтан бас тартуға болатын. Тарихшы Светонийдің айтуынша, Августтың ізбасары Тиберийге бұл атақ ұсынылған, бірақ ол оны ерте және орынсыз деп қабылдамады. Келесі император Калигула да, оның ізбасары Клавдий да бұл атақты қабылдады. Келесі император Нерон өзінің билігінің бірінші жылында Сенат ұсынғанда, тым жас екендігіне байланысты бас тартты. Келесі жылы Сенат қайта ұсынды, және Нерон оны қабылдады. Содан бері Сенат императорларға тек көп жылғы сәтті биліктен кейін ғана бұл атақты беруді қалыпты жағдай етіп алды. Нәтижесінде, көптеген императорлар, қысқа билік еткендер бұл атақты ешқашан алмады. Кейбір жағдайларда (мысалы, Нервада) жаңа император сенаторлар тарапынан жоғары бағаланған жағдайда, ол тез берілді. Көңілжайлылық таныту үшін бірнеше императорлар, тіпті Сенат берген атақты алғаннан кейін де, оны пайдалануды біраз уақытқа кейінге шегерді. Мысалы, Адриан оны он бір жылға кейінге шегерді. Бұл атақ империя христиандығына өту кезінде, біздің заманымыздың төртінші ғасырында қолданыстан шықты. Бұл атақты соңғы рет қолданған император Юлиан болды, ол сондай-ақ соңғы пұтқа табынушы император еді.
Кейінгі уақытта басқа елдерде қолданылуы
Латынша құрметті атақ кейінірек ерте заманауи және соңғы заманауи кезеңдерде бірнеше ұлттық көшбасшыларға қолданылды. Ол ұлттық парламенттер немесе адал қолдаушылармен марапатталды: АҚШ-тың бірінші президенті Джордж Вашингтон; Швеция королі Густав I; Голландия штадхолдері Вильгельм Оранский; Бразилияның соңғы императоры Педро II; және Италияны біріктірген төрт көшбасшы: Камилло Кавур, Джузеппе Гарибальди, Джузеппе Маццини және король Виктор Эммануэль II. Бұл латынша атақ уақыт өте келе қолданыстан шығып, әр ұлттық тілге аударылған «ұлттың әкесі» атағымен алмастырылды.