Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд заңгері және саясаткері
Scottish lawyer and politician
Александр Уэддерберн, 1-ші Росслин графы, ПК, КК (3 ақпан 1733 – 2 қаңтар 1805) – шотланд заңгері және саясаткері, ол 1761 және 1780 жылдар аралығында Барон Лоуборо титулымен пэрлікке көтерілгенде, Парламент палатасында отырды. 1793 жылдан 1801 жылға дейін Ұлыбританияның Лорд-канцлері қызметін атқарды.
Alexander Wedderburn, 1st Earl of Rosslyn, PC, KC (3 February 1733 – 2 January 1805) was a Scottish lawyer and politician who sat in the House of Commons between 1761 and 1780 when he was raised to the peerage as Baron Loughborough. He served as Lord High Chancellor of Great Britain from 1793 to 1801.
Өмір
Уэддерберн – Питер Уэддерберннің үлкен ұлы, Честерхолл лорды (сессия лорды), Шығыс Лотиандағы Данбар маңындағы Честерхоллда дүниеге келген. Алғашқы білімін Далкит қаласында, содан кейін Эдинбургтегі Корольдік орта мектепте алды және 14 жасында Эдинбург университетіне қабылданды. Эдинбургте оқыған кезінде ол әкесінің Эльфинстон Корттағы қалалық үйінде тұрды, ол Корольдік мильдің оңтүстігінде, университеттен шамамен 200 метр қашықтықта орналасқан. 1752 жылы, 19 жасында Шотландияда адвокаттық құқық алды. Ол соттардағы басқалармен пікір келіспеді және бірде оның жасына қатысты айтылған сөздер оны соншалықты ренжітті, ол мантиясын тастап, Шотландия соттарына ешқашан қайта оралмады. Оның орнына ол Англия адвокатурасын тапсырып, Англияда практикамен айналысты, сонда ол 1-ші барон Кливтің кеңесшісі ретінде танылды. 1755 жылы оның әкесі Шотландия соттарына тағайындалды, ал келесі үш жыл бойы Уэддерберн Эдинбургке оралып, Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясында өз шешендік қабілетін пайдаланды және кешкі уақытын әлеуметтік және пікірталас клубтарында өткізді. 1755 жылы кейіннен "Эдинбург шолуы" журналының негізі қаланды, және Уэддерберн оның екі санының редакторы болды. Сол кездегі факультет деканы Александр Локхарт (кейін Лорд Ковингтон), қатал мінезімен танымал заңгер, 1757 жылдың күзінде Уэддербернге әдеттен тыс наразылық білдірді. Уэддерберн ерекше күшпен жауап берді, ал соттан сөгіс алғаннан кейін, ол өз сөздерінен қайтарудан немесе кешірім сұраудан бас тартты. Оның орнына ол сотты мәңгілікке тастап кетті.
Wedderburn was the eldest son of Peter Wedderburn, Lord Chesterhall (a lord of session), and was born at Chesterhall near Dunbar in East Lothian. He received his initial education at Dalkeith and then the Royal High School, Edinburgh, and matriculated at the University of Edinburgh aged 14. During his studies in Edinburgh he resided at his father's townhouse on Elphinstone Court, south of the Royal Mile, around 200m from the university. He qualified as an advocate serving in Scotland in 1752 aged only 19. He did not see eye to eye with others in the courts and on one occasion felt so insulted at comments on his age that he threw off his gown and never again appeared in the Scottish courts. He instead passed the English bar and went to practice in England, famously acting as counsel to the 1st Baron Clive. His father was called to the Scottish bench in 1755, and for the next three years Wedderburn returned to Edinburgh, where he employed his oratorical powers in the General Assembly of the Church of Scotland, and passed his evenings in social and argumentative clubs. In 1755 the precursor of the later Edinburgh Review was started, and Wedderburn edited two of its issues. The dean of faculty at this time, Alexander Lockhart (later Lord Covington), a lawyer notorious for his harsh demeanour, in the autumn of 1757 assailed Wedderburn with more than ordinary insolence. Wedderburn retorted with extraordinary powers of invective, and, on being rebuked by the bench, declined to retract or apologise. Instead, he left the court forever.
Заң мансабы
Веддерберн 1757 жылы Иннер Темплде ағылшын адвокатурасына қабылданды. Шотландиялық акценттен құтылу және сөз өнерін жетілдіру үшін Томас Шеридан мен Чарльз Макклиннің қызметін пайдаланды. Ол істерін білікті жүргізу және клиенттер тарту үшін ағылшын құқығының формаларын зерттеді. Уильям Страханды, баспагерді, қалалық істерде жұмысқа алуға өтініш жасады және белсенді лондондық заңгерлермен әлеуметтік байланыс орнатты. Оның жергілікті байланыстары мен бұрынғы қызметінің жағдайлары оны отандастары лорд Бьют пен лорд Мэнсфилдтің назарына түсірді. Лорд Бьют премьер-министр болған кезде Веддерберн оның тапсырмаларын орындады, және Сэмюэл Джонсонға зейнетақы тағайындауды алғаш ұсынған да оның еңбегі болды. Лорд Бьюттің қолдауымен ол 1761 жылы Айр Бургс округінен парламентке сайланды. 1763 жылы патшаның кеңесшісі және Линкольн Иннінің төрешісі болды, бірақ қысқа ғана уақыт бойы солтүстік аймақтарына сапар шекті, алайда Канцелярия сотында іс алуда көбірек табысқа жетті. 1767 жылы Бетти Энн Доусонға үйленді, ол Йоркширдегі Марлидегі Джон Доусонның жалғыз қызы және мұрагері болды, оның арқасында ол өзінің байлығына қоса, қосымша мол мүлікке ие болды. (Карлайл бұл соманы 10 000 фунт стерлинг деп есептейді).
Wedderburn was called to the English bar at the Inner Temple in 1757. To shake off his Scottish accent and to improve his oratory, he engaged the services of Thomas Sheridan and Charles Macklin. He studied the forms of English law in order to secure business and to conduct his cases with adequate knowledge. He solicited William Strahan, a printer, to get him employed in city causes, and he entered into social intercourse with busy London solicitors. His local connections and the incidents of his previous career brought him to the notice of his countrymen Lord Bute and Lord Mansfield. When Lord Bute was prime minister, Wedderburn used to go on errands for him, and it is to Wedderburn's credit that he first suggested to the premier the propriety of granting Samuel Johnson a pension. Through the favour of Lord Bute, he was returned to parliament for the Ayr Burghs in 1761. In 1763 he became king's counsel and bencher of Lincoln's Inn, and for a short time went the northern circuits, but was more successful in obtaining business in the Court of Chancery. In 1767, he married Betty Anne Dawson, only child and heiress of John Dawson of Marly, Yorkshire who brought him considerable wealth in addition to his own. (Carlyle puts the amount at £10,000)
Саяси мансап
Джордж Гренвилл, мұраты торизмге жақын болған, сараймен келіспей қалғанда, Веддерберн оны саясаттағы басшысы деп есептеді. 1768 жылғы көктемде таратылғанда, ол сэр Лоуренс Дандас Ричмонд округінен оны тори ретінде қайта сайлады, бірақ Джон Уилкстің мәселесінде ол Уилкс пен бостандықтың жақтасын алып, 1769 жылғы мамырда мандатын тастап кетті. Халықтың пікірінше, ол заңды әділеттіліктің өзі болып есептелді; оның денсаулығына вигтердің кештерінде шулы қол соғулармен көтерілді, ал парламенттегі орнын жоғалтқаны үшін 1770 жылғы қаңтарда лорд Клайв оны Шропширдегі Бишоп Кастлдегі жеке округтен қайта сайлады. Келесі сессияда ол қарсыластардың қатарында белсенділік танытты, бірақ оның мінез-құлқы жаңа әріптестерінің күдігіне ұшырады, ал лорд Норттың үкіметіне жасаған шабуылдары оның билік мерзімінің анықтығына байланысты азая берді. 1771 жылғы қаңтарда оған бас прокурор лауазымы ұсынылып, ол оны қабылдады. Ұн қапшығына апаратын жол ашылды, бірақ оның бұрынғы жолынан тайып кетуі оның беделіне үлкен дақ түсірді. Джуниус оның жайлы: «Мистер Веддербернге келсек, оның ішінде тіпті сатқындыққа да сенуге болмайтын нәрсе бар», – деп жазды, ал полковник Барр оған Парламентте шабуыл жасады. Жаңа заңгер өзінің әрекеттерін Джордж Гренвиллмен саяси одақтастығы болғанымен және оның өлімімен байланысты бұзылғанымен қорғады. Американың тәуелсіздік соғысы кезінде ол отарларға қарсы тұрақты түрде айқайлады, ал Бенджамин Франклинге қарсы шабуылдары (кейбір тарихшылардың айтуынша, тікелей жала жабу) болды. 1778 жылғы маусымда Веддерберн бас прокурор болып тағайындалды, сонымен қатар ол сол жылы бас казнаның бас баронының мәртебесін қабылдаудан бас тартты, себебі оған пэрлік тағайындалу туралы уәде берілмеді. 1774 жылы таратылғанда, ол Девондағы Океэмптон және Норфолк штатындағы Касл Райзинг округтерінен сайланды, бірақ бұрынғы округті таңдады; бас заңгер ретінде жоғарылауынан кейін ол Бишоп Кастлге оралды. Күткен пэрлік те ұзақ күткен жоқ. 1780 жылғы маусымда ол Барон Лафборо титулымен Жалпы соттың бас судьясы болып тағайындалды. Солтүстік пен Фокс коалициялық үкіметінің тұсында Ұлы мөр 1783 жылғы сәуірден желтоқсанға дейін комиссияда болды, ал лорд Лафборо комиссарлардың арасында жетекші орынды иеленді. Үкімет құлағаннан кейін ол Лордтар палатасындағы вигтер партиясының басшысы деп есептелді, және король Георг III-нің ауруы вигтердің билікке оралуына себеп болғанда, Ұлы мөр оның қолына берілер еді. Патшаның денсаулығының қалпына келуі Уильям Питт кішінің билікте қалуын қамтамасыз етті және вигтерді көңілсіздікке түсірді. 1792 жылы, Француз революциясы кезінде лорд Лафборо Фокстан бөлініп, 1793 жылғы 28 қаңтарда Питттің тори кабинетінде Ұлы мөрді алды. Питттің католиктердің эмансипациясы мәселесі бойынша отставкаға кетуі (1801) Веддерберннің лорд-канцлер лауазымына соңғы нүкте қойды, өйткені, оның таңғалуына орай, Аддингтон кабинетінде оған орын табылмады. Питттің достары оның эмансипация мәселесінде опасыздық жасады деп сенді; тіпті Лофбороны кабинетте тыңшы ретінде пайдаланған король де кейін оның өлімі «Королдіктегі ең үлкен алаяқ» деп есептелді деп түсіндірді.
When George Grenville, whose principles leaned to Toryism, quarrelled with the court, Wedderburn affected to regard him as his leader in politics. At the dissolution in the spring of 1768 he was returned by Sir Lawrence Dundas for Richmond as a Tory, but in the questions that arose over John Wilkes he took the popular side of Wilkes and liberty, and resigned his seat in May 1769. In the opinion of the people he was now regarded as the embodiment of all legal virtue; his health was toasted at the dinners of the Whigs amid rounds of applause, and, in recompense for the loss of his seat in parliament, he was returned by Lord Clive for his pocket borough of Bishop's Castle, in Shropshire, in January 1770. During the next session he acted vigorously in opposition, but his conduct was always viewed with distrust by his new associates, and his attacks on the ministry of Lord North grew less and less animated in proportion to its apparent fixity of tenure. In January 1771 he was offered and accepted the post of solicitor general. The high road to the woolsack was now open, but his defection from his former path has stamped his character with general infamy. Junius wrote of him, "As for Mr Wedderburn, there is something about him which even treachery cannot trust," and Colonel Barr attacked him in the House of Commons. The new law officer defended his conduct with the assertion that his alliance in politics had been with George Grenville, and that the connection had been severed on his death. All through the American War of Independence he consistently declaimed against the colonies, and he was bitter (and, some historians say, downright slanderous) in his attack on Benjamin Franklin before the Privy Council. In June 1778 Wedderburn was promoted to the post of attorney general, and in the same year he refused the dignity of chief baron of the exchequer because the offer was not accompanied by the promise of a peerage. At the dissolution in 1774 he had been returned for Okehampton in Devon, and for Castle Rising in Norfolk, and selected the former constituency; on his promotion as leading law officer of the crown he returned to Bishops Castle. The coveted peerage was not long delayed. In June 1780 he was created Chief Justice of the Common Pleas, with the title of Baron Loughborough. During the existence of the coalition ministry of North and Fox, the great seal was in commission (April to December 1783), and Lord Loughborough held the leading place among the commissioners. For some time after that ministry's fall he was considered the leader of the Whig party in the House of Lords, and, had the illness of the King George III brought about the return of the Whigs to power, the great seal would have been placed in his hands. The king's restoration to health secured William Pitt The Younger's continuance in office, and disappointed the Whigs. In 1792, during the period of the French Revolution, Lord Loughborough seceded from Fox, and on 28 January 1793 he received the great seal in the Tory cabinet of Pitt. The resignation of Pitt on the question of Catholic emancipation (1801) put an end to Wedderburn's tenure of the Lord Chancellorship, for, much to his surprise, no place was found for him in Addington's cabinet. Pitt's friends believed he had been guilty of treachery over the Emancipation issue; and even the King, who used Loughborough as a spy in Cabinet, later commented that his death removed "the greatest knave in the Kingdom".
Некелер және кейінгі өмір
Оның бірінші әйелі 1781 жылы баласыз қайтыс болды, ал келесі жылы Вильямның кіші қызы Шарлоттаға үйленді; оның жалғыз ұлы бала кезінде дүниеден озды. Лорд Лофборо 1795 жылы өзінің барондық атағын қайта алды, оның қалдығы немере інісі сэр Джеймс Сент-Клэр Эрскинеге берілді. 1801 жылы Лорд-канцлер лауазымынан кеткені графтық атақпен жұбатты (ол 21 сәуірде Росслин графы атанды, оның қалдығы да немере інісіне берілді) және жылына 4000 фунт көлемінде зейнетақымен. Осы күннен бастап ол көпшілік алдында сирек көрінді, бірақ барлық патшалық тойларда тұрақты түрде болды. 1787 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1799 жылы Лондондағы қайырымдылық Foundling ауруханасының құрметті вице-президенті болды. 1804 жылдың желтоқсан айында Фрогморда өткен мерекелік жиынға қатысты. Келесі күні ол асқазанға шаққан подаграға ұшырады, ал 1805 жылдың 2 қаңтарында Бейлис елдік резиденциясында, Солт-Хилл, Виндзор маңында апилепсиялық ұстамадан қайтыс болды. Ол 11 қаңтар 1805 жылы Санкт-Пол соборында жерленді.
His first wife died childless in 1781, and the following year he married Charlotte, youngest daughter of William, Viscount Courtenay; her only son died in childhood. Lord Loughborough accordingly obtained in 1795 a re grant of his barony with remainder to his nephew, Sir James St Clair Erskine. The end of his tenure as Lord Chancellor in 1801 was softened by the grant of an earldom (he was created Earl of Rosslyn on 21 April 1801, also with remainder to his nephew), and by a pension of £4000 per annum. After this date he rarely appeared in public, but he was a constant figure at all the royal festivities. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1787 and accepted an honorary vice presidency at London's charitable Foundling Hospital in 1799. He attended a festive gathering, quite typical for this time in his life, at Frogmore, in December 1804. On the following day he was seized with an attack of gout in the stomach, and on 2 January 1805 he died of an apoplectic fit at his country seat of Baylis, near Salt Hill, Windsor. He was buried in St Paul's Cathedral on 11 January 1805.
Бағалау
Барда Уэддерберн өз заманының ең шебер сөйлеушісі болды, және заң қағидалары мен прецеденттерін жақсы білмесе де, фактілерді дұрыс ұйымдастыру және айқын тіл қолдану қабілеті таңғажайтын болды. Ал сотта оның шешімдері, әсіресе Лордтар палатасына шағымдар бойынша, айқындығымен ерекшеленді. Парламентте салқынқанды және үздіксіз сөйлеу өнерінде оған тең келген жоқ, пікірталасқа дайындығы бәріне мәлім болды. Бірақ, замандас ақындары мен жазушыларының арасында ол өзінің қабілеттерін жоғалтқандай көрінетін. Ол ғана емес, басқаларды да жалықтырып, көңілсіздік тудыратын, тіпті Александр Карлайл да оның атақты отандасының әңгімелесуінде қатал және мақтанғақ болғанын мойындайды. Уэддерберннің мінезіндегі жоғары талпыныс кез келген принципті дұрыстықты жойды, бірақ ол ақшаны ақша үшін жақсы көруші емес еді.
At the bar Wedderburn was the most elegant speaker of his time, and, although his knowledge of the principles and precedents of law was deficient, his skill in marshalling facts and his clearness of diction were marvellous; on the bench his judgments were remarkable for their perspicuity, particularly in the appeal cases to the House of Lords. For cool and sustained declamation he stood unrivalled in parliament, and his readiness in debate was universally acknowledged. In social life, in the company of the wits and writers of his day, his faculties seemed to desert him. He was not only dull, but the cause of dullness in others, and even Alexander Carlyle confesses that in conversation his illustrious countryman was stiff and pompous. In Wedderburn's character ambition banished all rectitude of principle, but the love of money for money's sake was not among his faults.