Кіріспе

Эссекс классындағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдаушы кемесі

USS Antietam (CV/CVA/CVS 36) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған 24 ұшақ тасымалдаушы кемелердің бірі болды. Кеме осы атты алған екінші АҚШ Әскери-теңіз кемесі еді және Американдық Азаматтық соғыстағы Антиэтам шайқасының (Мэриленд штаты) құрметіне аталды. «Антиэтам» 1945 жылдың қаңтарында қолданысқа енгізілді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста белсенді қызмет етуге кеш қалды. Жақын Шығыста қысқа уақыт қызметтен кейін 1949 жылы қызметтен босатылды. Бірақ Корея соғысы үшін қайта қолданысқа енгізіліп, осы соғыста екі шайқас жұлдызына ие болды. 1950 жылдардың басында ол шабуылдаушы кеме (CVA) және кейіннен суастына қарсы соғыс кемесі (CVS) ретінде қайта тағайындалды. Корея соғысынан кейін ол өзінің қалған қызметтік өмірін Атлант мұхитында, Кариб теңізінде және Жерорта теңізінде өткізді. 1957 жылдан бастап ол Флорида штатынан Әскери-теңіз күштерінің оқу кемесі ретінде жұмыс істеді. «Антиэтамға» 1952 жылы сол жақтан қосымша платформа орнатылды, бұл оны әлемдегі алғашқы бұрылысты палубаға ие ұшақ тасымалдаушы кеме етті. Алайда, одан басқа ешқандай маңызды жаңартулар жасалмады, сондықтан ол өзінің барлық қызметтік өмірінде Екінші дүниежүзілік соғыстағы Эссекс классының кемелерінің классикалық сыртқы түрін сақтап қалды. 1963 жылы қызметтен босатылып, 1974 жылы металл тескілеуге сатылды.

Құрылыс және мансап

Антитам "ұзын корпусты" Эссекс класының кемелерінің бірі болды. Кеменің қадасы 1943 жылдың 15 наурызында Филадельфия әскери-теңіз кемежайында салынды. Кеме 1944 жылдың 20 тамызында Мэриленд штатының сенаторы Тайдингстің әйелі, Милард Э. Тайдингстің қолдауымен суға түсірілді. Антитам 1945 жылдың 28 қаңтарында капитан Джеймс Р. Тегтің басқаруымен құрамына қабылданды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және Жапонияның басып алынуы

1945 жылы 2 наурызда кеме өзінің сынақ сапарына шықты. Кеме 5 наурызда Хэмптон Роудсқа жетіп, Норфолктен 22 наурызға дейін операциялар жүргізді, содан кейін Британдық Батыс Үндістандағы Тринидадқа бағытталды, Чесапик шығанағынан шығып кетті. Сынақ сапарын аяқтағаннан кейін, «Антиэтам» 28 сәуірде Филадельфияға оралды. 19 мамырда жөндеу жұмыстары аяқталып, сол күні Филадельфиядан жол тартты. Норфолкте үш күн тоқтағаннан кейін, әскери кеме «Хигби», «Джордж У. Инграм» және «Айра Джеффри» кемелерімен бірге Панама каналына қарай сапарға шықты. 31 мамырда Кристобальға жетіп, келесі күні Панама каналын кесіп өтіп, Сан-Диегоға қарай жолын жалғастырды. 10-13 маусым аралығында Сан-Диегода тоқтағаннан кейін, Тынық мұхиты арқылы өту сапарының бірінші кезеңін бастады. «Антиэтам» 19 маусымда Перл-Харборға жетіп, 12 тамызға дейін Гавай аралдарында оқу-жаттығуларын жүргізді. Сол күні ол Батыс Тынық мұхитына бағыт алды. Оахудан үш күннен кейін, жапондықтардың капитуляциясы және соның салдарынан жаулық әрекеттердің тоқтатылуы туралы хабар алды. Осылайша, 19 тамызда Эниветок атолына келген кезде оның миссиясы жауынгерлік қызметтен оккупациялық қолдауға ауысты. 21 тамызда «Кабот» және эсминецтер тобымен бірге лагунадан шығып, Жапонияға бет алды. Жолда кемеде ішкі зақымданулар орын алып, Гуамдағы Апра портына тексеруге кіруге мәжбүр болды. Тексеру комиссиясы зақымды аз деп таныды, кеме жөнделіп, 27 тамызда жолын жалғастырды. Алайда, сол кезде кеме Азия материгінің жағалауына бағытталған еді. 30 тамыз бен 1 қыркүйек аралығында Окинаваға тоқтап, келесі күні Шанхай маңындағы Қытай суларына жетті. Ұшақ тасымалдаушы үш жылдан астам уақыт Алыс Шығыста болды. Оның негізгі операциялық аймағы – Қызыл теңіз, ал әуе күштері Солтүстік Қытай, Маньчжурия және Кореяны одақтас күштерінің оккупациясына көмектесті. Осы тапсырманың соңғы кезеңдерінде, ұшқыштар Қытайдағы коммунистер мен ұлтшылдар арасындағы азаматтық соғыстың салдарынан аймақта барлау миссияларын жүргізді, бұл кейіннен Чан Кайшидің күштерін Қытайдан ығыстырып, Мао Цзэдунның басшылығымен Қытай Халық Республикасын құруға әкелді. Алайда, ол осы кезеңде Жапония, Филиппин, Окинава және Мариан аралдарына сапарлар жасады. 1949 жылдың басында ол Шығыстағы миссиясын аяқтап, деактивация үшін АҚШ-қа қайтып келді. 1949 жылдың 21 маусымында кеме қызметтен босатылды.

Корей соғысы

Антиэтам Калифорния штатының Аламеда қаласында резервте қалды, бірақ 1950 жылғы 25 маусымда Солтүстік Кореяның коммунистік күштері Оңтүстік Кореяға басып кіргеннен кейін, 6 желтоқсанда қайта жандандыру дайындықтарын бастады және 1951 жылғы 17 қаңтарда қайтадан қолданысқа енгізілді, командирі – капитан Джордж Дж. Дюфек. Бастапқыда, авиатасымалдаушы Калифорния жағалауында, алдымен Аламедадан, ал 14 мамырдан кейін Сан-Диегодан жаттығу шабуылдарын және авиатасымалдаушыларды даярлауды жүргізді. Ол шілде және тамыз айларында Перл-Харборға және Сан-Диегоға бір рет сапар жасады, содан кейін 8 қыркүйекте сол порттан шығып, Алыс Шығысқа бет алды. Антиэтам сол күзде Алыс Шығысқа жетіп, қараша айының соңында өзінің мансабындағы жалғыз жауынгерлік іс-қимылын бастады. Сол сапарда ол 77-ші жедел топпен (TF 77) Корея түбегінің жағалауындағы жауынгерлік аймақта төрт рет тегіс жүріп келді. Жауынгерлік тапсырмалар арасында ол Жапонияның Йокосука портына оралды. Осы кезеңдердің әрқайсысында оның әуе тобы Солтүстік Кореяның агрессиясына қарсы күресіп жатқан Біріккен Ұлттар Ұйымының күштеріне қолдау көрсету үшін әртүрлі міндеттерді орындады. Бұл міндеттерге жауынгерлік әуе күзеті, логистикалық кедергі келтіру (әсіресе теміржол және автомобиль қозғалысына қарсы), барлау, суасты қайықтарына қарсы патрульдеу және түнгі шабуылдық миссиялар кірді. 1951 жылдың қараша айының соңынан 1952 жылдың наурыз айының ортасына дейін Антиэтамның әуе тобы барлық типтегі 6000-ға жуық ұшуды орындады. 1952 жылғы 21 наурызда ол 77-ші жедел топпен төртінші сапарынан кейін АҚШ-қа қайта оралуға дайындық жұмыстарын бастау үшін Йокосукаға оралды.

Кейінгі жылдар

Ұшақ тасымалдаушы кеме сәуір айында үйіне оралып, Тынық мұхит резервтік флотына қысқа мерзімге қосылды. Сол жазда ол қайтадан іске қосылды және тамыз айында Атлантика флотына қосылу үшін Панама каналы арқылы өтті. Қыркүйек айында әскери кеме Нью-Йорк теңіз кеме жасаушылығына (жасау зауытына) ірі масштабты жөндеулерге кірді. Қазан айында ол шабуылдық ұшақ тасымалдаушы ретінде қайта тағайындалды, CVA 36. 1952 жылғы желтоқсанда «Антиэтам» кемесі әлемдегі бұрышты ұшу палубасы бар алғашқы ұшақ тасымалдаушы болып кемежайдан шықты. Бұл принцип бұрын басқа кемелерде де сызықтар салынған осьтік палубада қолданылған болатын. «Антиэтамның» палубасы қарапайым тіреуге негізделген. Орнатылым нақты бұрышты палуба сынақтарын, соның ішінде тоқтатылған қонуларды жүргізуге мүмкіндік берді. Британдық және американдық бөлімдермен жүргізілген сынақтар көрсеткендей, ол әдеттегі алдыңғы-артқы палубадан жоғары болды. Ол 1955 жылдың басына дейін Род-Айленд штатындағы Квонсет-Пойнттен жұмыс істеді. Осы аралықта ол көптеген флоттық және жеке кемелік жаттығуларға қатысты. VC 4-тен №39 бөлімі, NAS Atlantic City 1953 жылдың 9 маусымында «Антиэтамға» жіберілді. Мақсаты – Корольдік теңіз күштеріне көлбеу палубаның мүмкіндіктерін көрсету болды. Екі ұшақта ұшқыштар және 13 сарбаз болды. Корольдік теңіз күштерінің барлық түрлерімен ұшып-қону операциялары екі күнге созылды. F3D ұшақтары Корольдік теңіз күштерінің өкілдеріне катапультамен ұшыру және тоқтатылған қонулар жасау үшін пайдаланылды. VC 4 ұшқыштары 3 шілдеде елге қайтарылды, ал F3D ұшақтары Род-Айлендтен Атлантик-Ситиге қайтарылды. 1953 жылдың тамызынан бастап, ол суастына қарсы соғыс ұшақ тасымалдаушысы (ASW) ретінде қайта тағайындалды, CVS 36 «Антиэтам» өзінің іздеуші/жойғыш дағдыларын жетілдіруге баса назар аударды.

Корея соғысынан кейінгі кезең

1955 жылғы қаңтарда ол Жерорта теңізіне сапарға шықты, онда наурыз айына дейін 6-шы флотта қызмет етті. Атлантика флотының ASW күштерімен қызметін жалғастырып, 1956 жылдың күзіне дейін шығыс жағалау бойында жұмыс істеді. Сол жылдың қазан айында ол НАТО-ның ASW жаттығулары мен одақтас елдердің порттарына достық сапарлар жасау үшін Атлантиканың шығыс бөлігіндегі суларға жүзді. 1956 жылғы 22 қазанда Францияның Брест қаласының жанында қарап қалды, бірақ зақымсыз күйде қайтадан суға көтерілді. Кеме Роттердамда болған кезде, Жерорта теңізінің шығысында Суэц каналының дағдарысы басталды. «Антиэтам» Нидерландқа жасаған сапарын қысқартты және Мысырдың Александрия қаласынан американдық азаматтарды эвакуациялау кезінде 6-шы флотты күшейту үшін Жерорта теңізіне бет алды. Осы тапсырмадан кейін, 22 желтоқсанда Куонсет-Пойнтқа оралғанға дейін итальяндық теңіз офицерлерімен ASW оқу-жаттығуларын өткізді. 1957 жылдың басында шығыс жағалаудағы жұмысын жалғастырғаннан кейін, «Антиэтам» 1957 жылғы 21 сәуірде Флорида штатындағы Пенсакола әскери-теңіз базасында оқу міндеттеріне тағайындалды. Алайда, Мейпорт оның үй порты болды, өйткені оның сусыру сызығының кемелері Пенсакола портына кіре алмады. Шамамен екі жыл бойы әуе кемесі Мейпорттан жаңа теңіз пилоттарын даярлап, жаңа авиациялық жабдықтарды сынақтан өткізді, ең бастысы 1958 жылдың тамызында Bell автоматты қондыру жүйесін сынады. Ол сондай-ақ әр жазда Теңіз академиясының курсанттарының круиздеріне қатысты. 1959 жылғы қаңтарда Пенсаколаға кіретін каналды тереңдету аяқталғаннан кейін «Антиэтамның» үй порты Мейпорттан Пенсаколаға ауыстырылды. Өзінің белсенді қызметінің қалған бөлігінде кеме Пенсаколадан авиациялық оқу кемесі ретінде жұмыс істеді. «Антиэтамның» палубасы 1961 жылғы 4 мамырда АҚШ Теңіз күштерінің командирі Малкольм Д. Росс пен лейтенант-командирі Виктор А. Пратердің стратосфералық шармен ұшуына старт алаңы болды. Бұл ұшу адамдармен жабдықталған шарлар үшін 113740 фут (34668 метр) абсолютті биіктік рекордын орнатты. Ұшу Мексика шығанағының үстінде өтті. Құтқару кезінде Пратер құтқару тікұшағының көтергіш белбеуінен сығалап мұхитқа құлап, «Антиэтамда» алған жарақатынан қайтыс болды. Командир Росс сәтті құтқарылды. Ол екі рет дауылдан зардап шеккендерге гуманитарлық көмек көрсетті. Біріншісі 1961 жылғы қыркүйекте Техас жағалауына «Карла» даулынан зардап шеккендерге көмек беру үшін асығыс жөнелді. Екіншісі бір айдан кейін Британдық Гондурасқа «Хэтти» даулынан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін медициналық жабдықтар, дәрігерлер, медбикелер және басқа да медициналық қызметкерлерді тасыды. Басқа жағдайда ол теңіз карьерасының соңғы төрт жылын Пенсаколада теңіз авиациялық оқу қызметінде өткізді. 1962 жылғы 23 қазанда «Антиэтам» Пенсаколадағы авиациялық оқу кемесі қызметін «Лексингтон» бауырлас кемесіне тапсырды және 1963 жылғы 7 қаңтарда резервке қойылды. Филадельфияда орналасқан ол 1973 жылғы мамырға дейін резервте тұрды, содан кейін оның аты Теңіз тізімінен өшірілді. 1974 жылғы 28 ақпанда ол Union Minerals & Alloys Corp. компаниясына металл тескілеуге сатылды.