Кіріспе

Британдық саясаткер Николас Ванситтарт, 1-ші Бексли бароны (29 сәуір 1766 – 8 ақпан 1851) – ағылшын саясаткері және Ұлыбритания тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен Қаржы министрі.

Өмірбаян және білім

Бенгалия губернаторы Генри Ванситтарттың бесінші ұлы (1770 жылы қайтыс болды), Ванситтарт Миддлсекс қаласының Блумсбери ауданында дүниеге келді және Беркширдегі Брейде өсті. Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алған ол 1787 жылы диплом алып, Линкольн Инн адвокатурасына қабылданды. 1770-ші жылдардың басынан бастап ол анасымен бірге Гринвичтегі Crooms Hill көшесіндегі 60-шы үйінде тұрды.

Саяси мансап

Ванситтарт өзінің қоғамдық мансабын Уильям Питттің басқаруын, әсіресе оның қаржылық саясатын қорғайтын памфлеттер жазып бастады. 1796 жылдың мамырында ол Гастингс округінен парламент депутаты болып сайланды және 1802 жылдың шілдесіне дейін осы мандатын сақтап тұрды, содан кейін Олд Сарум округінен сайланды. 1801 жылдың ақпан айында ол Копенгагенге дипломатиялық жұмыспен жіберілді, ал оралғаннан кейін Қазынашылықтың бірлескен хатшысы болып тағайындалды. Ол 1804 жылдың сәуірінде Генри Аддингтон үкіметі отставкаға кеткенге дейін осы лауазымда қалды. Досы, Камберленд герцогының ықпалымен, 1805 жылдың қаңтарында Питтің Ирландияның бас хатшысы болып тағайындалды және келесі қыркүйекте лауазымынан бас тартты. Аддингтонмен, енді Сидмут виконтымен бірге, ол 1806 жылдың ақпанында Чарльз Джеймс Фокс пен Лорд Гренвилл үкіметінде Қазынашылық хатшысы болды және 1807 жылдың наурыз айында үкімет құлағанға дейін Сидмутпен бірге қызметтен кетті. Осы және келесі бірнеше жылдарда Ванситтарттың қаржы сарапашысы ретінде беделі арта бастады. 1809 жылы ол қаржылық мәселелер бойынша отыз сегіз қаулыны Ұлыбритания парламентінде ұсынды және оларға ешқандай қарсылық болмады. Тек Сидмутқа адалдығы ғана оны 1809 жылдың қазанында Спенсер Персевалдың кабинетіне Қазынашылық канцлері ретінде кіруіне кедергі келтірді. Ол 1811 жылы қолма-қол ақша төлеуді ерте қайта жаңғыртуға қарсы болды және 1812 жылдың мамырында Ливерпуль графы Персевалды алмастырған кезде Қазынашылық канцлері болды. Ол Олд Сарумды тастап, 1806 жылдың қарашасынан 1812 жылдың маусымына дейін Хелстон округін өкілдік етті. Шығыс Гринстед округінен бірнеше апта депутат болғаннан кейін, 1812 жылдың қазанында Харвич округінен қайта сайланды.

Қаржы министрі

Ванситтарт қазынашылық канцлері болған кезде елге ауыр салық жүктеліп, зор қарыз болды. Дегенмен, Наполеон соғыстарының жалғасуы оны кедендік баждар мен басқа да салықтарды арттыруға мәжбүр етті, ал 1813 жылы ол мемлекеттік қарызды басқарудың күрделі жоспарын енгізді. 1816 жылы бейбітшілік орнағаннан кейін, салықтарды қысқартуға зор үміт болды, бірақ канцлер мүлік немесе табыс салығын толығымен жоймай, тек азайтуды ұсынғанда наразылық туды. Алайда, парламентте бұл салық жойылды, ал Ванситтартқа сондай-ақ артық салықты өтеуге тура келді, ол негізінен қарыз алу арқылы істелді. Ол мемлекеттік қарызға қатысты нақты немесе күмәнді үнемдеуге көп көңіл бөлді. Ол теңіз және құрлық әскері зейнетақысын мердігерлерге берудің жоспарын жасады, оларға қырық бес жылға белгілі бір жылдық сома төленеді; бірақ бұл келісімшартты қабылдауға біреу табылмады, алайда кейін осыған ұқсас түзетілген жоспар қабылданды. Ванситтарт елде танымал болмады және 1822 жылдың желтоқсан айында лауазымынан кетті. Оның қаржы жүйесін Уильям Хаскиссон, Тирни, Бругам, Хьюм және Рикардо қатаң сынады. Ливерпуль Ванситтартқа Ланкастер герцогтығының канцлері лауазымын ұсынды. 1823 жылдың ақпанында бұл ұсынысты қабылдап, наурыз айында Кент графтығындағы Бекслидің бароны Бексли титулын алды және жылына 3000 фунт пенсия тағайындалды. 1828 жылдың қаңтарында ол лауазымынан кетті. Лордтар палатасында Бексли 1823 жылы Спиталфилдс тоқымашылары туралы заң жобасын ұсынғанмен, қоғамдық істерге көбінесе қатыспады және 1824 жылы католиктердің эмансипациясына дауыс берді. Ол Британдық және шетелдік Киелі кітап қоғамына, шіркеу миссионерлік қоғамына және осы сияқты ұйымдарға қызығушылық танытты, АҚШ-тың батыс шекарасындағы Кенион колледжі мен семинариясын қаржылады (семинария қазір оның құрметіне Бексли Холл деп аталады) және Лондон Корольдік колледжінің құрылуына көмектесті. 1822 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ Америкалық Колонизациялық қоғамның вице-президенттерінің бірі болды, оның мақсаты АҚШ-та азат етілген африкалықтарды Африка құрлығына қайтару еді.

Отбасы

Лорд Бексли 1806 жылғы шілдеде Уильям Иденнің, 1-ші Окленд баронының қызы Кэтрин Изабеллаға (1778–1810) үйленді. Ол 1809 жылдың көктемінде оны Малверн мен Торквейге емделуге алып кету үшін қоғамдық өмірден шықты. Некеде балалары болмады. 1851 жылғы 8 ақпанда Кент қаласындағы Футс-Крейде қайтыс болды. Оның балалары болмағандықтан, титулы оның өлімімен бірге тоқтатылды.

Мұра

Австралиялық саяхатшы Филип Паркер Кинг Батыс Австралияның Кимберли жағажайындағы бір шығанаққа Лорд Бекслинің құрметіне "Ванситтарт шығанағы" деп ат қойды.