Кіріспе

Француз саясаткері Жан Луи Барту (25 тамыз 1862 – 9 қазан 1934) – Үшінші республиканың француз саясаткері, 1913 жылы сегіз ай бойы Франция Премьер-министрі қызметін атқарды. Әлеуметтік саясат саласында премьер-министр ретіндегі кезінде (1913 жылдың шілдесінде) балалы отбасыларға жәрдемақы тағайындалды. 1917 және 1934 жылдары Барту Сыртқы істер министрі де болды.

Ерте өмір

Луи Барту 1862 жылдың 25 тамызында Францияның Пиреней-Атлантик департаментіндегі Олорон-Сент-Мари қаласында дүниеге келген.

Мансап

Барту өзінің туған округінен депутат болып қызмет етті және кәсіподақ тарихы мен құқығы саласында сарапшы ретінде танылды. Ол 1913 жылдың 22 наурызынан 1913 жылдың 9 желтоқсанына дейін премьер-министр болып қызмет етті. Әлеуметтік саясатта Барту премьер-министр болып тұрған кезеңде 1913 жылдың маусымында әйелдерді жүктілікке дейін және кейін қорғауға бағытталған заң қабылданды. Ол сонымен қатар 13 рет министрлік лауазымда болды. 1917 және 1934 жылдары Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. 1935 жылғы Франко-Советтік өзара көмек туралы шарттың бастамашысы болды, бірақ оған оның ізбасары Пьер Лаваль қол қойды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұлттық батыр және танымал автор ретінде Барту соғыс аяқталғаннан кейін Француз академиясының мүшесі болып сайланды. 1934 жылы ол Шығыс келісімін құруға тырысты, онда Германия (кейбір ұсыныстар бойынша), Кеңес Одағы, Польша, Чехословакия және Балтық елдері Францияның Кеңес Одағының еуропалық шекараларына, ал Кеңес Одағының нацистік Германияның шығыс шекараларына кепілдік беруі көзделген. Ол 1934 жылдың қыркүйегінде Кеңес Одағының Ұлттар Лигасына қабылдануын қамтамасыз етті. 1933 жылы нацистік Германияның Лигадан шығуына жауап ретінде ол қайта қарулану бағдарламасын бастады, ол бастапқыда Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштеріне бағытталды. Барту өнерді сүйетін адам болды және билікте ол өнер саласын насияттау үшін өнер қайраткерлерімен бірлесіп жұмыс істеді. Ол Парижді туристер мен коллекционерлердің Меккасына айналдырып, Францияның әлемдегі шындық пен сұлулықтың үлгісі ретіндегі беделін арттырды деп есептеді. Өнер қауымы Бартуға «ақындардың министрі» деген құрметті атақ берді.

Өлім

Сыртқы істер министрі ретінде Барту 1934 жылғы қазан айында Марсельге жасаған мемлекеттік сапары барысында Югославия королі Александр I-мен кездесті. 9 қазанда Александр патшаны қолға тапанша ұстаған болгар революционері Владо Черноземский өлтірді. Тағы бір оқ Бартудың қолына тиіп, артериясын жарып, қан кетуге себеп болды. Ол бір сағаттан кейін қан кеуіп қайтыс болды. Бұл қастандықты Хорватияның усташ ұйымының басшысы Анте Павелич 1934 жылғы тамызда Римде жоспарлаған. Павеличке бұрынғы австро-венгр қарулы күштерінің офицері Георг Перчевич көмектесті. Франция Перчевич пен Павеличтің экстрадициясын сұрады, бірақ нәтиже болмады. Бұл қастандық Буш-дю-Рон департаментінің префекті Пьер Жуанно мен Ұлттық қауіпсіздік директоры Жан Бертойннің қызметкерлік жолын аяқтады. 1935 жылы көлікте табылған оқтар бойынша баллистикалық сараптама жасалды, бірақ оның қорытындылары 1974 жылға дейін жарияланбады. Сараптама нәтижесінде Барту француз полициясы қолданатын 8 мм 1892 үлгісіндегі револьвер оғынан зардап шеккені анықталды. Осылайша, Барту қастандықшыдан емес, полицияның жедел әрекеттері кезінде қаза тапты.

Мұра

Барту мен корольдің қазасы 1937 жылғы 16 қарашада Женевада Ұлттар Лигасы қабылдаған Терроризмді алдын алу және жазалау туралы конвенцияға алып келді. Конвенцияға 25 ел қол қойды, бірақ оны тек Үндістан ғана ратификациялады. Барту қайтыс болғаннан кейін төрт күннен соң мемлекеттік салтанатты жерлеу рәсімі өткізілді.