Кіріспе

Дирия әмірлігінің соңғы билеушісі (1814–1818)

Абдулла бин Сауд Әл Сауд (عبد الله بن سعود آل سعود; 1819 жылдың мамыр айында қайтыс болды) – 1814 жылдан 1818 жылға дейін Бірінші Сауд мемлекетін билеген адам. Ол Бірінші Сауд мемлекетінің соңғы билеушісі болды және Осман империясы тұсында Константинопольде өлім жазасына кесілді. Осыдан кейін Османдықтар Неждте бірнеше гарнизон ұстап тұрғанмен, Түркі бин Абдулла басқарған Нежд әмірлігінің, сондай-ақ Екінші Сауд мемлекетінің құрылуын тоқтата алмады.

Ерте өмір

Абдулла 1805 жылы оны мұрагер деп жариялаған Сауд бин Абдулазиздің үлкен ұлы болды. Абдулланың алғашқы әскери басқаруы 1811 жылы басталды, бірақ ол бұл қиындықтарды шеше алды. Әкесінің жаулап алуының нәтижесінде Абдулла Мұхаммед Әли пашаның ұлы Ибрагим паша басқаратын Осман Египет әскерінің өзінің иеліктеріне басып кіруімен бірден бетпе-бет келді. Осман әскерлері жорығын Мекке мен Мединаны жылдам қайта басып алудан бастады, содан кейін Найдждағы бекіністеріне шегінді. Абдулла Бушердегі британдық резиденті Уильям Брюске Әмірліктің бұл оқиғаға қатысы жоқ екенін хабарлаған бірнеше хат жіберді. Соның салдарынан Ибрагим Наджд ауылдарын бірінен соң бірін басып алып, қарсылық көрсеткен кез келген қаланы тонады. Ибрагим ақыры Сауд астанасы Дирияға жетті. Бірнеше айға созылған қоршаудан кейін Абдулла 1818 жылдың 9 қыркүйегінде жасырынды, бұл Сауд мемлекетінің құлауын білдірді. 1818 жылдың қараша айында Абдулла, оның үш ұлы және екі қолдаушысы Қайырға жеткізілді. Қайырда алты ай болғаннан кейін Абдулла Константинопольге ауыстырылды, онда ол және оның екі қолдаушысы 1819 жылдың мамыр айында исламның қасиетті қалалары мен мешіттеріне қарсы жасаған қылмыстары үшін жария түрде басылып өлтірілді, ол кешірім сұраудан бас тартқанда Әйя София алдындағы алаңда орындалды. Хакан Озоғлу мен Алтан Тан Абдулланың төрт ұлы да онымен бірге басылып өлтірілгенін айтады. Өлім жазасына кесілер алдында музыка тыңдауға тыйым салған Абдулла лютняның үнін тыңдауға мәжбүр болды.

Оның өлтірілу себептері

1802 жылы уахабилер Кербеланы басып алғанда, Абдулла ибн Сауд әскері Хусейн ибн Али мазарына құрметсіздік жасады, бұл бүкіл мұсылман әлемін ашу мен үлкен қызығушылыққа бөледі. Абдулла ибн Сауд екі серігімен бірге қолға түсті, олар Каирге, содан кейін Константинопольге жіберілді.